kimkat3784k Shop Dafydd y
Crydd. Ysgrif yn nhafodiaith Aber-dâr o’r Darian. 1917.
22-12-2022
Gweler hefyd / Vegeu també / See also:
|
|
|
Gwefan
Cymru-Catalonia
|
(delwedd 4665) |
.....
(delwedd J7058b)
.....
.....1917
29 Mawrth 1917
.....
07 Mehefin 1917 i’w gywiro
14 Mehefin 1917
|
|
|
|
|
Y
Darian. 29 Mawrth 1917.
|
|
|
|
|
|
Wedi
i fi sgyfennu cymaint a hyn, ,dyma Morgan y teilwr, wrth y drws, yn whis
dyferu, a phecyn mawr ar 'i gefan, ag yn wen o glust i glust. "Helo,
Morgan," myntwn i, "beth sy gen ti? Wyt ti wedi troi'n
bacman?" "Dafydd bach," mynta Morgan, "welsoch chi ariod
shwd beth. Rwy wedi cal whech pwn o datws ar ol y pishyn goeddsoch chi'r
wsnoth o'r blan - un o Shir Fycheinog, dou o Shir Gâr, o war Llandeilo, un o
Wlad yr Haf, a dou o rwth fartshant tatws o Llyndan. Ma gen i ddicon o datws
am byth. Rwy'n dod ag un cwted i chi am ddodjo Brynfab, a phwsho'r gân miwn
trw ddrws y cefan. Wyddoch chi beth, Dafydd, dim rhacor o deilwra i fi tra
paro'r rhyfal. Rw i’n mynd i fyw ar ym sens. Ma barddoni'n talu'n iawn - dim
hen gownt, a cwic returns. Ma arno i whant hala pwn i Olycydd y 'Darian,'
mae'n ddicon tyn arno, pwr dab." |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Meddygon
sydd ar hyd y plwy' |
|
|
|
|
(delwedd J7522a) (07
Mehefin 1917) |
07
Mehefin 1917 Shop
Dafydd y Crydd. Shop Dafydd y Crydd. I Mishtir Golycydd,—Dos dim w i'n leico'n well
na phwt o ffra ddiniwed fel sy rhwng Bera a Henry Lewis. Ma nhw feI dou gilog
ifanc yn scrapyn'i giddyl, ag yn ClAtw golwg ar gilog twrci sy'n acto fel
raffari. Os bydd un yn cal y gweitha, ma fa'n dishgwl crawc orwrth y twrci,
ag ma crawc hwnnw'n mesmereiso'n ddou. Fuo i ariod yn enjoyo dim yn well na'r
per- fformans hyn. Peidwch a'u stopo nhw, da chi, oblecid ma'u gweld nhw'n
ffenso yn ddicon i neud i ieir wherthin. "Helo, Eryr Pen Pych, ti sy
'na? Dera miwn. Dw i ddim wedi dy weld ti ys oesoedd. Ble wyt ti wedi bod ?
Bachan, rwyt ti'n mynd yn dewach fel ma'r bwyd yn mynd yn bring. Beth wyt
ti'n feddwl am y cywion yna sy'n pico'i giddyl yn y 'Darian l' Ma'r ddou fel
ta nhw wedi llyncu Gramar, ag yn teimlo orwth ddiffyg traul. Dyn helpo'u
crombil weta i. Gwaetha'r lwc, ta nhw'n lladd'i giddyl, fydda'r byd fawr
gwell, oblecid ma nhw'n gywion rhy ifinc i neud pryd o gawl I neb. Wyddot ti
beth, Eryr, rwy'n onfi yn y nghalon fod y Gymrag yn mynd i farw, a'r cwest
ar'i chorpws hi fydd, wilffwl myrdar yn erbyn "cilocod y coleca,"
ys gwetws Morgan y teilwr. Ma pob ffowlyn os bydd ticyn o liw ar'i blyf, a'i
big yndi, ag yn'i thynnu'n 'yfflon. "Eitha gwir, Dafydd. Wetsoch chi
ariod fwy o sens. Rhaid i bawb nawr dowlu'i Gymrag i'r domen, ag aros yn fud
nes bo iaith newydd yn tyfu o honi fel o bilion tatws. Fydd dim tatws, na
pl-ianas, iia sweds i gal pryd hynny. Cloron, moron, a maip fydd y cwbwl. Dos
neb i wed gair o hyn i mas, os na fydd a'n gorect yn ol y Gramar Sys- nag
dywetha sy wedi cal'i goeddi i ddysgu Cymrag. Ma' nhw wedi ffeindo mas fod y
plant i gyd yn idiots, os na fydd y tad a'r fam wedi dysgu Gramar. Wrth gwrs,
rhaid i bawb ddysgu Sysnag yn gynta, oblecid Gramar Sys- nag yw y standard i
ddysgu'r Gymrag newydd. Rhaid i chi a finna-" "Aros di, Eryr, os oes
rhaid i bawb fod yn ddishtaw hyd nes bo lotments y Sewl newydd 'ma'n tyfu,
ffordd i ni'n mynd i ddyall y'h giddyU Welas i neb ond amball Northman yn
ffeilu' nyall i hyd yn hyn." "Rhaid i ni gario pob transacshons;
ymlan trw foshwns, Dafydd. Ma nhw'n barnu fod hynny'n well yn y pen draw na'r
annuwioldeb o wed "meib" yn lie meibion; "creig" yn lie
creigiau "benyr" yn lie banerau; "menyg" yn lie manegau;
"cerrig" yn lie caregau; "beirdd" yn lie beirddion;
"iddynt" yn lIe uddlint; "i gyd" yn lie achlan, ac felly'n
y blan." "Cato ni! Gwen, dos dim rhaid i ti drafferthu i bapro'r
ty. Ma'r Mil Blynyddodd wedi paso, a diwadd y byd wrth y drws! 'R'own i'n
ddiniwad wedi arfadd meddwl taw dynon, ag nid proffesors odd yn gneud iaith,
ag fe glwas Llew Llifio'n gwed fod pob iaith ag argol byw ynd'i yn para i
dyfu. Peth dwl iawn yn ol ym meddwl i yw gwed na ddyla dou flotyft o'r un
short dyfu ar yr un gangan, ond allwch chi ddim tynnu hynny o ben rhai
sgleigon y dyddia hyn. Os bydd dou bliwral i air, rhaid bwrw un mas, ond ma
pob sens yn gwed fod dou yn well nag un, ond lie bo'r bwyd yn bring. Beth wyt
ti* Eryr, yn feddwl am eiria. fel "meib," "engyl,"
"ebyrth," a phliwrals o'r short?" "Dos. dim dowt nag y'ch
chi'n reit, Dafydd. Arfar gwlad, ag nid mashin sy'n gneud iaith. Os yw bardd
pn troi'n feirdd, iar yn ieir, gafr yn eifr, yn ol sgwar a chwmpas yr un
rheol, y inap. i-i-iab yn troi yn "feib." Ond dos gan reol ddim i
neud a'r pwnc mynta Bera. Arfer gwlad sy'n setlo'r cwestiwn. Very gwd. Ma
beirdd P can mlynadd dywetha yn arfer "meib," ag fe glwas J.J. yn
gwed pwy ddiwarnod fod Bera'i hunan yn iwso'r gair yn'i awdla gora. Tawn i'n
gwpod pwy yw'r gwr fe fyswn yn whilo mas drosto'i mhunan. Ma'n anodd gen i
gretu fod hynny'n wir, ne fysa'r dyn byth o'r wynab i alw pawb sy'n iwso'r
gair yn "'anllythrennog," ag ynta yn yr un cwtyn. Gair ffug ma
Bera'n alw "meib," am fod yr Athro wedi gwed hynny o'i flan. Ta
fa'n gwed fod "blue glas" yn goch, fe fydda'n rhaid i'r Sewl newydd
wed yr un peth. Yr hyn sy'n od yw, taw'r un dynon ag sy'n treio bwrw
"-meib" mas sy'h dod a rhw cros breed miwn, fel erwsid, miragl,
gem, cwrbits, a phetha di shap o'r short. Fe ddyla gair bach mor dwt a
"meib" gal llonydd heb gwni un crwsad yn ei erbyn."
"Rwy'n gweld, Eryr, dy fod yn dechra poethi, ag yn hedfan yn ychal. Gad
hi yn y fan 'na nawr. Fe ddaw Morgan y Teilwr yma nos yfory. Falla cewn ni go
arall ar y petha hyn. DAFYDD Y CRYDD. . |
|
|
|
|
(delwedd J7522b) (07
Mehefin 1917) |
|
|
|
|
|
(delwedd J7522c) (07
Mehefin 1917) |
|
|
|
|
|
(delwedd J6811a) (14
Mehefin 1917) |
14
Mehefin 1917 Shop
Dafydd y Crydd. Mishtir
Golycydd, — Trowch o'r ffordd i fi gal rhoi bothtu ddwy fodfadd o'r mynawyd1 'ma
ymhen arall Cas Nodyn. Pwy fusnas sy ganto fe i bwsho'i big ryngtho i a dynon
erill? Sposib os nag yw Bera yn ddicon o ddyn i ddiffendo'i hunan heb gal
blagard o North Wels, na'r North Pol, i gymryd 'i bart. Ma'n well gen i ddelo
a Sowthyn nag a sharpar o'r North. Fe glwas y Tramp yn gwed fel hyn,
"Welas i Northman ariod nag odd tro yn 'i gwt." Yn ol pob sponiad
welas i, ma'r atnod yn eitha gwir. Dyma atnod arall d'dysgas i slawar dydd,
"Rhydd i bA meddwl 'i farn." Fe allwn feddwl nag yw Cas Nodyn ariod
wedi gweld hon, ond mae mor wir a'r atnod arall, ag fe dala'n dda' i'r dyn i
ddysgu'r ddwy ar 'i gof. Hen derm dicon hen yw "crach-feirniad. Rodd a'n
hen ag yn hurt pan own i'n grotyn, ag yn baco cowards ymhob ffra cyn geni Cas
Nodyn. Dyw hen derma llwyd fel hyn yn gneud niwad i neb. Peth dicon hawdd
fydda i finna alw Cas Nodyn yn grach-feirniad, ne'n grach-scolor, ond wna i
ddim o hynny nawr, rhag i neb wed mod i'n depyg iddo fe, a dyw bod yn depyg i
Gas Nodyn ddim yn werth i ddyn sy'n leico nodyn melys. Fe weta marn yto mor
blain ag ariod, fod y Scwl newydd yn lladd y Gymrag wrth gario petha'n rhy
bell. Dynon yn mynd yn ewn ar beryclon, ag yn mentro i ddanjar sydd yn dod i
drwpwl. |
|
|
|
|
(delwedd J6811b) (14
Mehefin 1917) |
Dyn
helpo Young. Ma fynta dan y lash am spoilo Cenin ar lotment bardd y Short
Hand. Os yw hi'n reit i Gas Nodyn i roi clowten i Young, ma'r un reit gen
inna 1 glowto rhai iangach sy'n shafo'r Gymrag hyd yr asgwrn. Cuwch cwd a
ffetan, ys gwetws Solomon. Dyw son am dransporto llythrenna dwpwl ddim yn
idea newydd. Falla na wydda'r crotsach hyn ddim o hynny o'r blan. Fe dreiws
Beriah (enw tepyg iawn i Fera) neud yr un opereshon ar Gyfaill yr Aelwyd, ond
fflat shot fu'r cwbwl, a gwath na hynny, fe fu'r Cyfaill farw o dan y
driniath. Dyna case in point, ys gwetws Jim Smith, o ochor Dafydd y Crydd.
'Rhyn sy'n od yw, taw'r dynon sy'n moyn symud y llythrenna dwpwl, sy'n dadla
dros ddyplu rhai shengal. Ebr y Cas Nodyn, "Lladdwyd llu yng Nghastell
Llangollen ddo.” Dyna gelwdd gola, ta fatar am hynny. Laddwyd neb yno ddo nag
echdo. Ond clasgu llythrenna dwpwl at 'i giddyl na'r [sic; ma’r] dyn, ne gwni
bwpach brain i gal ffreio ag e. Yn ol scrythyr Cas Nodyn, fe fysa'n well rhoi
lladdfa Llangollen lawr fel hyn, "Zajwyd zu ynghastez Zangozen
joe." Pert digynnyg! Fu Mari Lwyd ariod yn smartach. Ma'n depyg taw
pechod y llythrenna dwpwl yw catw gomrod o le, a wasto papur. Ebr y Cas
Nodyn, "Dysgwch y plant i alw x yn ch, z yn ll, j y dd, ac felly'n y
blan. Yr un fydd y swn o hyd." Wei, ie, twbi shwar, a tha chi'n galw q
yn a, a & yn b, yr un fydda'r swn wetyn. Ond y peth sy'n bert yw y
gellwch chi ddyplu llythrenna shengal heb golli amsar na wasto papur, fel
hyn, "Torrwyd hannar dannedd Harri Pennant yn gynnar ar gyrrau cynnes
Morgannwg.” Dyna naw o ddyblars nag i nhw dda i ddim ond i ddifa papur ag
inc. Os yw'r acan yn demando y rhai hyn, pam yn enw Dic Dywyll na ffeindan
nhw lythyran newydd yn lle'r dyblars hyn? Beth am nymber 2 yn lle dwy r, a
nymber 2 a'i ben i lawr yn lle dwy n ? Fe glwas Morgan y Teilwr yn gwed fod
lolo Goch, ne yn ol yr Alffabet newydd, Iolo Gox, |
|
|
|
|
(delwedd J6811c) (14
Mehefin 1917) |
yn
rhoi nymber 6 yn lle w, fel hyn "T6r6 m6y y tar6 ma6r.” Pan ddangoswd y
lein i fi, a gwed taw Cymrag odd hi, fe etho i stwmp. "Oti
chi'n 'i dyall hi," ebr Morgan. "Y
Nefodd fawr! Nag w i," ebr finna. "Wel,"
ebr ynta, "mwn Cymrag respectabl, dyma hi, 'Twrw mwy y tarw mawr.” "Mae
fel Chinese pysl," ebr finna. "Oti,"
ebr y teiliwr; ac ebr finna wetyn, "Fel hyn ma spelio o hyn i mas?"
Ac
ebr Morgan, "Dyw ‘spelio’ ddim yn air Cymrag, Dafydd." "Wel,
sillebu," ebr finna. "Nage,”
ebr Morgan, "dos neb ond cryddion yn iwso shwd air a hynny nawr. Rhaid i
chi wed 'sillafu' ne fyddwch chi ddim yp tw dêt." "Wyt'n
meddwl taw parot w i," eb finna. "Ma
lot o nhw yn y wlad," ebr y teilwr. "Rhaid
i fi gal whilia Cymrag yn ffordd y mhunan," ebr finna, "ac os o's
newid i fod rw i'n cretu taw Eifionydd ddyla gal pendrafynu ar shap y
llythrenna newydd." "Brafo,”
ebr Mogran. "Ma
rhywun isha'ch gweld chi yn y shop," ebr Gwen. "Shwd
un yw a," ebr finna. "Dyn
tepyg i Italian," ebr Gwen. "Gwed
wrtho am fynd i gusanu bawd y Pab," ebr y crydd. Synnwn
i flewyn na ddaw rhw gantwr ymlan cyn bo hir i ddemando notes yr Hen Nodiant
yn lle llythrenna lletwith y Gymrag. Crotchet yn lle a, quaver yn lle b,
semiquaver yn lle c, demisemiquavet yn lle d, ac felly'n y blan, nes mynd
trw'r cwafars i gyd. Ma llawn cymint o sens yn hynny a'r hyn sy'n cal 'i
bwsho lawr i wddwg y Gymrag y dyddia hyn. Yr wsnoth o'r blan, fe netho sylw
ar y ffolinab o goeddi popath yn Sysnag i ddysgu Cymrag, ag ma'n dda gen i
weld Bera'n pitsho miwn i'r un pwnc. Dos dim dowt nag yw Gtamar Sysnag yr
Athro yn un clyfar i stiwdent mwn college, ond dyw a dda i ddim i fi a'm
short, ag ma'm short i yn y majority o ddicon. Llwyddiant i Bera wedi dod i'r
lein iawn, a hei lwc i Gas Nodyn hed gal 'i achub. DAFYDD
Y CRYDD. |
|
|
|
Sumbolau:
a A / æ Æ / e E / ɛ Ɛ / i I
/ o O / u U / w W / y Y /
ā Ā / ǣ Ǣ
/ ē Ē
/ ɛ̄ Ɛ̄ / ī
Ī
/ ō Ō
/ ū Ū
/ w̄ W̄ / ȳ Ȳ /
ă Ă / ĕ Ĕ / ĭ Ĭ
/ ŏ Ŏ / ŭ Ŭ /
ˡ ɑ ɑˑ aˑ a: / æ æ:
/ e eˑe: / ɛ ɛ: / ɪ iˑ i: / ɔ oˑ o: / ʊ
uˑ u: / ə / ʌ /
ẅ Ẅ / ẃ Ẃ / ẁ Ẁ
/ ŵ Ŵ /
ŷ Ŷ / ỳ Ỳ / ý Ý / ɥ
ˡ ð ɬ ŋ ʃ ʧ θ ʒ
ʤ / aɪ ɔɪ əɪ uɪ ɪʊ aʊ ɛʊ
əʊ / £
ә ʌ ẃ ă ĕ ĭ ŏ
ŭ ẅ ẃ ẁ Ẁ ŵ ŷ ỳ Ỳ
---------------------------------------
Y TUDALEN HWN /THIS PAGE / AQUESTA PÀGINA:
www.kimkat.org/amryw/1_testunau/sion_prys_126_dafydd-y-crydd_1917_3784k.htm
---------------------------------------
Creuwyd / Created / Creada: 02-06-2017
Adolygiadau diweddaraf / Latest updates / Darreres actualitzacions: 29-12-2022, 26-09-2019, 22-11-2017, 03-06-2017, 02-06-2017
Delweddau / Imatges / Images:
Ffynhonnell / Font / Source:
Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Newyddiaduron Cymru Arlein.
---------------------------------------
Ble'r wyf i? Yr ych chi'n
ymwéld ag un o dudalennau'r Wefan CYMRU-CATALONIA
On sóc? Esteu visitant una pàgina de la Web CYMRU-CATALONIA (=
Gal·les-Catalunya)
Where am I? You are visiting a page from the CYMRU-CATALONIA (=
Wales-Catalonia) Website
Weə-r äm ai? Yüu äa-r víziting ə peij fröm dhə CYMRU-CATALONIA
(= Weilz-Katəlóuniə) Wébsait
|
Freefind. Archwiliwch y wefan hon Beth sydd yn newydd? |
Edrychwch ar ein Hystadegau / Mireu les nostres
Estadístiques / View Our Stats