kimkat0321
Llythyra Newydd. Bachan Ifanc. Tarian y Gweithiwr. 1896. Tafodiaith Morgannwg
(Y Wenhwyseg).
20-09-2025,
12-05-2023, 02-05-2004, 03-08-2002
.....
Gweler hefyd / Vegeu també / See also:
|
|
|
Gwefan Cymru-Catalonia
|
(delwedd J7523) |
.....
(delwedd J7058b)
.....
testun gwyrdd
– heb ei gywiro
Testun du – wedi ei gywiro
|
1896 |
|
|
|
|
|
|
02-01-1896 LLYTHYRA' NEWYDD. GAN FACHAN IFANC.
MISHDIR Y DARIAN,—Dyma'r hen flwyddyn 1895 yn tynu'i thrad ati i farw. yn
nghenol mwstwr mawr paraphameliayddol y gwila. Ma rhyw gymysgfa rhyfadd o bob
short o bethaen wedi paso trw'.c wthnos ddwetha na chymra nhw ddim lie am
flwyddyn yto, a llawar o nhw na ddigwyddiff byth. Peth neis iawn yn amser y
gwila yw'n clywad ni yn dymuno vn dda i'n gilydd, ta faint o ni sy'n gweid
hyny o wir ewyllys calon, falla nag yw llawar o fa yn ddim ond ffashwn, wath
ma shwd Phariseath yn y bydnes i ni ddim yn gwpod pwy sy'n cario pistol yn i
bocad i'n saethu j ni. Ma un a ofan bod y sail yn i sheto fa. a'r nail a ofan
bod hwnw yn i sheto fynta; nes ma hi wedi mynd yn shangdifang o bob short o
dwyll a dodjis. Ond ta beth am hyny, ma llawar o hen wynepa yn ewrdd a'u
gilydd y tymhor hyn sy'n dod a lot o hen adgofion cynhas, ac yn creu ail
anwyldeb yn yn mynwesa ni. Hen feethach odd wedi slipo ddar yn meddyla ni yn
dod nol wrth weld hen bartnars, nes ma Nadolig fel rhw Jiwbili i ni gyd. Talla
hefyd bod mwy o hyn yn bod nawr na fu ariod, yn enwetig yn Nghymru, wath ma
sefyllfa'r gwitha wedi altro cymaint, trw fod yr hen witha wedi stopo a rhai
newydd wedi starto, a gwithwrs yn câJ u twmlo i o un lie i'r nail trw bob
cornal o'n gwlad ni, a phob cornal o'r byd. Odd yr hen bobol slawar dydd ar
ol prioti, y rhan fwya o nhw yn setlo lawr yn yr un man cyd a bysa nhw byw,
ond ma pethach wedi newid yn fawr erbyn byn, aphawfo aphobpath yn mynd ar
weels, nas na wddoch chi yn y byd mawr ble ma cal gafal yn neb bron os na
chwrddwch chi a nhw yn y Steddfod Genedlaethol ne amsar Nadolig, a pwy
rhyfadd yn bod ni yn twymo at yn gilydd dicyn bach ar adega fel hyn, Wel,
ma'r gwila hyn yto wedi paso at y rhai ath o'i flan a, a tyma nina nawr yn
troi yn gwynepa at 1896, a thyma fi yn dymuno BLWYDDYN NEWYDD DDA i chi, a boys yr
Offis, a'r darllenwrs bob copa, heb anghofio Wmffra Hws a sgrifenwrs y DARIAN
bob un, a merched anwl Cymru o Gargybi i Gardydd. Odd rhw fachan yn gofyn i
fi yn y DARIAN ddwetha beth yw'r achos fod y merched yn emeilan wth ddishgwl
mlan ar y ftwyddyn nesa. Falla fod yr hen wag yn meddwl y mynu i i hobl i
weid secrets y merched iddo fe gal sport, ond ma nhw a fi yn ormod o bartnars
i ffreio a'n gilydd, a wiyn fwy o drwmpyn rhag ati nhw i neid dim drwg iddi
nhw. Efaila hefyd ta hen fatshilar yw a, a ta fe sy'n meddwl fwya am y
"FlwyddynNaid," iddo fe gal shawns am wraig. Ma'r merched yn reit u
gwala yn u pwynt, a fe basiff llawar o nhw i'r 4 byd esmwyth' yn 1896, a fe
fydd ynta ar y shelff spo blwyddyn naid arall yn dod. Lwedda i'r merched weta
i, ma fe yn ddicon hen i findo'i fysnas i hunan. Lwc dda ferehed ifane
siriol, Pidwch chi a bod mwn ffies; Y mae genych shawns rhagorol, Yn y
flwyddyn neinty sics. Wincwch ar y boys yn glyfar 'Nawr ar ddechra'r I I
Mwyddyn Naid, Ac fe gwmpiff llawar seolar Cyn ei diwedd wrth yeh traed. Nid
wy'n cretu ma I I New Woman A fydd un o chi, gna'n llw, Gwell i fachan gwrdd
a hangman Na phrioti un o nhw; Sticwch at hen ffashwn Cymru, Gwishgo'n
deidy—bod jn biwr, A chewch wyr i gyd 'rwyn'n cretu, Bydd cael hyny'n sertan
eiwr. TINC Y CLBDD. Fe gas yn fgwiad i ala
bron i IBs rhag ofan bysa ni a Meriea yn mynd i ymladd a'n gilydd bothti
shalaus Cleefland, end ma'n dda meddwl bod pethaeh yn deehra tawelu yto, am
spel ta beth. Pishin lletwith fysa batl rhyngto ni a'n Cendars Americanaidd.
Fe fysa hone yn fwy safej na batl y Cendars Barddol yn y DARIAN, ys ticyn
nol, ond gobeithio cwpliff y mwstwr hyn mor reepectabl a'r row hyny, a byddwn
ni a'r lanes yn gystal trwmps ao ariod. Os dim dioni mwn un short o rhyfel,
ond ma'r cysylltiadarhwng Merica a ni mor acos, a un wlad yn dipendo cymaint
ar y nail, fel bysa hi bron fel Rhyfal Cartrefol, a alla neb weid beth fysa y
pendraw. Ma'n dda gen i weld dynon mawr y ddwy wlad yn wilia mor sensibl, ac
yn dod i deimlo gwirionedd atnod y beirdd wrth gadeirio,— Segurdod yw clod y
cledd, A rhwdyw ei anrhydedd." 02-01-1896 |
|
|
|
|
|
07-05-1896 ECSIBISHON
CARDYDD. Wara teg i fechgyn Prif Ddinas Cymru, ma nhw yn streifo yn galed i
enill y teitl yna iddi t:'e, a w i'n Fco gweld plyc bob amcur. Us dim duwt
xiag os gyta nhw fwy o atraotshon erbyn yr haf hyn na fu ariod yn un dre yn
Nghymru. Dyna'r Ecsibishon, Ffestifal Ganu, a'r Prins yn un bwndal gyta'u
gilidd i dynu milodd i fisito'r dre, ac wrth gwrs, fe fyddan trw hyny yn
cyfoethogi'r dre, ond fe fydd ardalodd a threfydd y gweithfeydd a'r mynydda
yn cal u clodi ackos pethach fel hyn, achos fe fydd gwyr Cardydd yn
monopoleiso'r cyfaa iddi nhw'u hunen, a fe fydd masnachwrs o bob short trw'r
cymydd gweithfaol yn cal syffro achos hySy. Fe ddyla atractshons fel hyn gal
u sharo'n deg a theg, fel tysa'rFfeetifal yn Merthyr, a'r Prins yn dod i
Berdar, a rhw show arall yn Gwm Rbondda, &c., yn lie fod y gilt yn mynd i
gyd i'r un man. Os dim dowt nag yw masnaehwrs y cymydd yn colli llawar shale,
isha na fysa fwy o ysbryd speciwleto yndi nhw, i roi recrieshon a rhw
enjomant i drigolion lluosog y gwitha. Fe fyn ienctyd, a hen bobol, 'ran
hyny, dicyn o ddifyrwch amball waith, ac es na fydd dim o'r short yn nhre, fe
a'n i Gardydd ne rhwla arall i ddishgwl am dano. Ma bylc mawr golud y mynydda
yn llifo lawr fel yr afonydd tua'r mor, a fforinars o bob llwyth, iaith, a
chenedl, yn ymflonegu arno, a'r rhai sy yn ei gynyrchu mor dena a gwartheg
Pharaoh. Wei, ma rhaid i ni ymfoddloni, ma'n debyg, i wyr yn trefydd mawr'ni
gal shino mwn pobath, a nina sefyll yn y bac grownd, wath dyma ddull y byd,-
Dyma'r modd gyda mawr a man,—ataf, Yw motto''r byd cyfan Mae pob un drosto'i
hunan, Arian i gyd yw'r hen gan. Os dim dowt na fydd yr Ecsibishon yn werth
ei gweid, a fe ddylant gal cefnogath. Fe garwn i weld mwy o deimlad Cymreig
yn Nghardydd na sy, er fod yno amryw o fechgyn cenedlgarol yn barod, ac nid y
lleiaf yn eu plith yw y bachgen Cochfarf yna sydd ar y Corporeshon, acos
ymdrechan nhw i witho'r ffeelin yna. fe fydda i yn folen seino'm llaw i neid
y dre yn Gapital of Wales, a rhoi Lord Mayor iddi nbw gefyd yn y fargan. Fe fydda
i yn reit wetin i gal welcwm piwr, pryd bydda i yn galw hibo iddi nhw, a
falia caf i infiteshon i'r Lord Mayor's Bancwet, wath ma cetyn mawr o efengyl
yn yr atnod,- Can di benill mwyn i'th nain, Fe gan dy nain i titbau.' 07-05-1896 |
|
|
|
|
(delwedd 5931a) (23
Gorffennaf 1896) |
Tarian y
Gweithiwr. 23 Gorffennaf 1896. LLYTHYRA NEWYDD. GAN FACRAN IRANC, MISHDIR Y
DARta—Ma popath yn pwynto i fi fod yn cenedl ni yn cvpau yn nwch o hyd yn
mhob short o ffordd—ina n nierchad a'n beds-gyn cerddorol ni wedi.bod yn
gneid nn eft& biwtiffwl yto yn y CRYSTAL PATJAS, LLYNDAN. Ma chew o
droion wedi diewdal ddar pryd bt " Caradog " a'i sowdjwrs canycldol
yn bom• bardo cantwis Lip:Klan. Odd Bawer yr ineddwl yr amsar hyny, to
nonsans odd i hen wlad fach glawd Cymru fynd i gompeeto sha shampions prifddinas
y byd, ond ma pawb yn gwpod both odd y resylt. Fe synws y byd yn herwydd y
fnddygoliaeth, a byth ddar hp?' ma Cymru yn y ffrynt yn v ganu. Yr wthnos
ddwetha fe fn dwy fit o blant " Owlad y Gan" ar yr un platfform. yn
mesmen iso y Cocnis, ond nid mewn cystadlenath y tro hyn. Fe glywas i fod
pobpath wedi. pawn eligatnt yno, a hod Dafydd Jenkins wedi owntei;moan bac o
latheidi, a tad y cant a'r cyfansoddiad wedi cal nhiwlogeisr gyta Critics
mwya trwyn snr papyra dyddiol ac wthnosol Babilon Pryd-ain Fawr. (Md a'n
jobin calad . bolisho shwd lot a hymn, a nhwnta yn byw 1110y bell orwth n
gilyddat odd cetyn o Rost hefyd i fynd yr boll tforcld i tIclangos u talents:
and gobeitho bcnl nhw wedi cal dot pon y llinyn i gwrdd, wath o nhw yn gneid
lles iddi gwlad wth i chwnn yn nwch ylr ngolwg y ffonners. Os neb yn lico .
clywad cant da yn well na a or i yn getyn mawr o judj mwn carat rhyngo obi
& fi; ond fel w i wedi gweid o'r blaen, na ddyla'n . ienctyd ni ddim doti
u meddwl gyd arno, a dim byd avail. Ma gwybodath gyffredinul yr, iwsffwl i
bopath, a mwya'i gyd;nut cluitvir yn gwpod, gory gyd gall a gann. Nidrnwn
sharps, a @Iiaats, a rolantandos ma gogoniant cerddor-lath, ond ma getyn
dial' am y ct7ff nut dynon mawr yn galw y " peth byw arno, a ma rhaid
darllau a myfyrio llamar I gal gafal yn yr aeons win hwnw. Ma'n dda gen 1
weid fod llawar o fechgyn cerddorol Cymru yn fncV • wyr o'r lawn rhyw, a ma'r
bleq nhw ar wahanol byncis P A gweid y gwir, w ga'b's pwvr 1)5,Ia well 11
dyca", og; ,„ • medda.1 h. i gownto • Fe all y gws ond rhaid in, !; c
i•• tracto bywyd a Hwy n. o g3-nyrc', :.•;I teithiedigarall, a dyma waith y
cerddor, ail i feddwl. Rbw refflectin powars i nhw, i ar-ddangos gogoniant
meddylia yr awenydd ac os na fydda nliw wedi cal n polisho gen addysg, a myfyrdod,
fydda nhw fawr o gownt at y jobin. Dw Iddim yn ofni na allwn ni slu!lans
teactyd yn gwlad ni mwn gwybodaeth, a ienc-tyd un wind clan haul, yn enwetig
os Pt Yr tenctyd. sy'n dod yma o wletydd erill yn sPes-amen r stwff sy gym
nhw, und dyw ilYnY |
|
|
|
|
(delwedd
5931b) (23 Gorffennaf 1896) |
ddimin rheswm i ni fod yn ddifatar. -Ma
gYta ni ddigon o le i wells, a fe ddyla leading lights yn gwlad ni barotoi ar
gyfer yr ienetyd. f wy na mba hhw. Dw i ddim yn gweid Dal nag os pob goftil
yn cal gyraryd o'r plant tra hYdda nhw pi yr ysgolion dyddiol; ond ar ol iddi
nhwgal . gollwng ynrhydd o lyfetheiria'r 5th a'r 6th Standard, dyna'r gofal
ar ben, a'r man-teisbon wedi darfod. Beth yw'r achwYtnada i gly wad o lawn
aria' weitbiaul yn Ngh)larn, be ma ieuctyd wth y eanodn Yri tyrn at u gilydd
yn yr hwyr, i Juni° rig" hell• tab. os na fydd geati nhw ddim stall i
neid.. Ma bawl wedi cal i roi i'r District Commits i
ffurfio Reading Rooms, ond nia'r bawl 31 cal i iwso 1 Us gyta chi nn
eugraifft yn Cwrn llyrdar, ne rhai cymoedd nesa atto? Y mae yn llawn bryd i
fwetro yn y loin byn. no fydd adtag yr ysgolion dyddiol yn ddim ond sham, a
fydd y ticyn gwybodaeth ma plant yn dder-byn yudi nhw yn cal i golli IDWII
blwyddYll ne ddwy. 0 ran dim sy'n cal i neid ar gnat' len-enctyd, o'r deuddeg
oed yn mian, fe frin Pint ishal ar yn gwlad ni mwn ystyr ddeallel, oni bai yr
Yegol Gan," y " Cwrdd uenyddol," a'r "Eisteddfod." • .1 0171:10EDDI 'STEDDFOD CASNENVIDD.
Ar_Y 27ain o'r mish nesa, fe fydd Rteddfod-wrs De a Gogledd yn cwrdd a'n
gilydd i'r amean uchod, yn Casnewydd, ar gyffinia gwlad y Sais : no yn ol
rhai o'r lwdurdoda. Yn inhart o'i wiad a. tla'n eitha gwir foci y ffonnars
wedi trawsfeddianu y part mwya o'r ShIrc a.11211 faith ei nhw sy'n cael i
wilia twya pith a nod Dliv7 97E41 twcid y capeli Cymrag bron 1 gyd. W i wedi
bod yn stydio yn pwy isith y bydda nhw yn transacto bysnas yr Orsadd, ac Yn
Cy-beeddi Steddfod 1897. W i Yn cretn. os Ina yr Archdderwdd Rwta un gait o
Sysnag yn acos1 falurion cysegredig Gwern y Glenn, cwniff ysbrydion Ikr Hari,
a Dafydd ab Gwilvm, dynn'i want a'n sgeinga, os dim whishgars na inwshtaski
gyta fa. ne to dynsan rheini nefyd. W i yn gobeitho ybyddybeirdds, derwvddon,
a chenidorion mor stwbwrndros rt hiaith ag o nbw yn Llandudno dwarnod y
cadeirio. Faint bydd evnal y Steddfod rawn steil hollol Gymreig yn foddion i
gren ysbtyd wwy Cywroaidd yn y trigolion Sais-addo gar, os y bydd yn achos i
adfywio hen adgotion sill y dewrion Cyinro•garol in Knit yn tr3giann at
lanau'r Wysg. Dia'r hen leynach Cynire19 Y Tad Ignatius. wedi promish bod yno
ddydd cyhoeclih, a ma fa'n gweid bydd a'n gweddP ani frndith Dnw at y
Steddfod. me Is ya Main i'r pwyllgor gynyg gwobra ani wellianta mwn
pentrefydd gweithfaol, a thai gwitbwrs. Ma fa hefyd ytti mom deebra pob cwrdd
yn ystod Steddfod trw gain en:yn Cymrag. ac aim I ni gofio'r ddwy atnod sy'n
perthyn i'r Dim a phob daioni,'' lens mild ganiwaith. |
|
|
|
|
|
30-07-1896 LLYTHYRA NEWYDD. GAN FACHAN IFANC,
MISHDIR Y DARIAN,-Ma bechgyn Cymru yn d'od yn fwy cwic bob dydd, yn enwetig
bechgyn yr Orsadd, a'r Gymdeithas Eisteddfodol, Ma nhw wedi gneid strdc
glyfar yr wthnos ddwetha, fel i chi yn gwpod, trw roi- MODRWY I "MALLT." Gan bo chi
a'ch darllenwrs dicyn yn dwp bothti'r "Orsadd," a
"Royalty," a phethach mawr o'r short yna, ma'n well i fi
ecspleinio'r consarn i chi. Ffugenw Miss Maud o Wales yw "Mailt,"
gas hi yn Steddfod Genedlaethol Carnarfon, ond dvt i ddim yn gwpod am beth,
os nace am neic pishin o ganu; ond os dim ots am hyny, mi fa lawr ar lyfyr
Eifionydd. Nawr ma') Prinses Mallt" o Wales wedi bod yn pri oti ticyn
sha bachan o "Gendar" iddi < Denmark. (Wn i ddim pun a yw a yr
"Gendar" i'r "Cendars" ne bido). Ta beth am hyny, odd
isha mydrwy arni nhw fel odd arnoch chi a Mishdres y DARIAN cyn gallsa llhw
fynd trw'r jobin yn reit, a ma nhw yn gweid nag os dim llawar o goin gyta
tylwth yn Royal Family ni, sy'n byw yn Denmark a Germany, ond bod dignity teitlyddol
genti nhw, a bod nhw yn blue blood. Rhag ofan bysa'r bachan Charley o Denmark
yn fyr o doeins i brynu ring i "Mallt," a ffaelu mynd trwlr
seremoni achos hyny, a falla achosi Breets o Promis, beth nath bechgyn cwic
Cymdeithas yr Eisteddfod," a'r Orsadd," ond setlo mwn wincad i
bresauto y chwar orseddog Mallt o fydrwy wedi ciil i gnei(I o our Cymru, i
sparo'r bachan i sponar hi fynd i ormod o gost; u wedi gneid mydrwy deidy fe
ddodwd hi mwn bocs buch pert, a fe a'th depiwteshon a'r consarn lan i dy'i
thad y Prins o Wales. 0 nhw yn mynd run shwt a'r anglodd hwnw welws y pydlar
hyny slawar dydd, pryd odd a'n gweid wth i bartnar Dyna lot o ddynon ar
tramp." "la wir," medda hwnw, "a dim ond un bocs sy
rhyngti nhw'i gyd." a dim ond un bocs odd gyta rhain iddi gario rhwng y
gang i gyd. Trw bod nhw wedi gneid jobin mor glyfar. fe ddyla'r byd gal gwpod
u henwa nhw Syr John Puleston, Syr George Osborne Morgan. G.C., M.P. Yr
Anrhydeddus G. Hanbury Tracey, Mr Powlar C. Millbank, M.P. Parch Rowland
Williams (Hwfa Mon), Archdderwydd Cymru Mr D. H. Evans, Mr T. J. Hax-nes, Mr
W. P. Jones, Dr Owen Pritchard. a Mr E. Vincent Evans. Fe ffaelws Lord
Tredegar, Lord Penrhyn. Lord Mostyn, Dr Isambard Owen, a V fod vn bresenol,
yn herwydd engajements ereill. Wedi mynd i'r ty, odd y Prins a'i dvlwth vno
yn werld- 01 gryno, a fe wiliws Hwfa Mon gwpwl o eiria wrthi nhw yn Gymiag yn
gynta, a to drows y wilia yn Sysnag wetin. Fe ddiolchws y Prins iddi nhw am y
presant dros i ferch a i sponar, a fe wetws ta bechgyn piwr i ni yn Nghymru,
a'i fod a'n teimlo yn fwy o drwmpyn shag atto ni bob dydd. Pryd odd a'n
introdiwso mab y Duke o York i'r Archdderwydd Hwfa, fe wetws ta enw Cymrag
odd arno. sef Dafydd. Ma'n ddrwg gen i fod y Prins wedi gneid shwd fiyndar,
wath ma fa'n dangos i'r byd nag yw a ddim yn darllan y Beibl, ynte fe fysa yn
gwpod rhwpath am Dafydd Brenin Israel, a o'n i yn cretu ta Jew oedd hwnw, ond
falla gall Morien i sgriwo fa rownd yn Gymro rhw shap ne i gilydd, yn lie
dangos fod y Prins wedi gneid mistec yn i Feibl lesns. Dyna beth sy wedi'n
ala i ill wn syndod yw apsenoldeb y beirdds o'r depiwt'vh' trw ta. yn enw'r
Orsadd odd y presuui \u cal i x*oi. B'le odd Winffra Hxxws, a'r ••
Cendars," yn enwetig Ben. a fynta wedi enill y gatar ? Ble odd
E.fionydd, y cofiadur, a Henaduriaid Gorseddgarol y Gogledd ? Dw i ddim yn
gwpod fod yno neb ond Hwfa sydd yn perthyn i'r frawdoliaeth o gwbl. Os ydyw'r
Orsadd yn mynd i gael ei llusgo i fudreddi gweniaetb, a mursendod, a choegni
aristocrataidd, mae'n llawn bryd tynu yr atnoda anwlT Y gwir yn erbyn y
byd," "Duw a digon," lesu nad gamwaith." mas o'i chyffes
ffydd hi. Pwy sens a chysondeb fod brawdoliaeth ntor glawd a'r beirdds yn
x*hoi presants i Dywysogion, a Thywysoiesau ? Y nhw yn yr hen amsar dedwydd
gynt odd yn arfadd presanto y beirdds druan, pan fysa nhw mwn isha. a odd
hyny yn dicwdd yn fynych iawn. Ond ma reacshon wedi cymeryd lie yn y byd
barddol erbyn heddy. Ma'r Tywysogion wedi myn'd i glera, a'r beirdds yn
cyfranu trugaredda Beth yw'r rheswm fod awdurdoda y cylch cysegredig yn cal u
llusgo gerfydd u trwyna gan alluoedd allanol, i wneud unrhyw beth i foddio
ysmaldod gwageddus cenedloedd dienwaededig ? Digrif gweled Archdeyrn yr
Orsadd yn plygu glun ger gwydd plantos dibrofiad fforillars, er mwyn enill eu
gwenau n-iursonol, a chael ysgwyd dwylaw ii phobl na f-LL blaen eu bysedd
erioed ar lafn ei gledd. Oh! Hwfa, Hwfa, bydd rhaid i ti, yn hytraeh na
gwisgo y Fantell a chwcwl a fwriedir eu cyflwyno i ti gan Herkomar yn
Casnewydd, nsod am. danat sachlian, ac ymostwng i'r lludw, am dy amryfusedd
anfaddeuol yn Marlborough House. Paid a meddwl dy fod yn mynd i mwsho i mas o
ffafr y teulu brenhinol. trw rhw dric felna dw i ddim wedi gweld cownt i ti
neid penill nac englyn ar y briodas a nawr, i ddangos ticynv o dwtch i ti, fe
fydda i yn Oy gnoco di mas o joint oltwgeddar. yn u golwg nw, wth t7, z,
ala'r pishin bach byn atti nhw :— Pwy
iws boddrach ? Ti a fynta Bellach fydd raid byw yn nghyd Ac fe wnewch yn reit
ych gwala, Os cewch bresants piwr o hyd Nawr fe ddyla cantwrs Cymru Roddi
Chest a-Draws i chi; Gwn bydd arnoch isha celfi, I gal'llanw pcth o'r ty. Fe
fydd Isha cawall hefyd, Os daw Prins, ne Brinses fach Ac fe ddont, fe fentra
mywyd, Os fel eich breninol ach Merched Gwalia ddylent roddi Rhwpath felni at
ych iws Pam na ddeuant hwy i'ch lloni ? Nid oes ganddynt un ecsciws. Boed
eich oes, ys dwed y beirddion, Fel y fodrwy our yn rownd Oes o fwyniant
ddigwerylon, At eich gilydd byfch yn sownd Gwyddoch bellach fod yn Nghymru I
chwi lawar iawn o ffrins A dymunaf wrth derfynu Llwydd i Malit a Mr Prins. Os
na gnociff y llinella biwtiffwl yna "Hwfa" a'i git ddepiwtiyddol
mas o estimeshon y Royal Blyd, fe weta i atnod y Shoni Hois, Fe fyta'n
nghap," 30-07-1896 |
|
|
|
|
(5 Tachwedd 1896) |
LYTHYRA'
NEWYDD. GAN FACHAN IFANC. MISHDIR Y DARIAN,-Shwd hen fyd twyllodrus yw hwn.
Wedi i fi glywad fod y diweddar Arch^gob Canterbury wedi cico y bwcat, fe
draws want arno i i gynyg am y jobyn. trw fod coin gweddcl am i neid a. Fe
etho at y nylwth a mhartnars i gyd, i gasglu testimonials i gal yn mwsho i
miwn iddo rhwshap, a fe geso fwndal mawr o nhw. a o nhw gyd yn gweid shwd
facban piwr w i, a Dad odd dim dowt yn n meddyla nbw ta fi odd y bachan gora
allsa nhw gftl at y jobin, a o'n i'n credu run peth a nhwnta i'r dim, a w i
yn cretu hyny o hyd. Fe alas y testimonials mwn cwtyn wedi'i aelo hold fast
lan i Lord Solsbri. trw ta fe yw'r gaffar ar hyn o bryd, a dw i ddim wedi
clywad na siw ca miw am deni nhw wetin, ond w i wedi gweld ta un arall sy
wedi cal i swinglo miwn i'r swydd. o'c I enw DR. TEMPL. Doe gen i ddim
digofant at yr hen Ddoctor i hunan, ond dw i ddim yn lico acshwns Solsbri a'r
hen wedjan Vic yn setlo'r peth yn sly rhyngti nhw'ch dou heb gonsyltj) sba
fi. a rhoi rheswm teg pam na fyswn i wedi gal a. Falla mod i wedi bod dicyn
yn slow cyn cynyg, aches nag. o ni ddim yn dicwdd bod lan yn Llyndan. yn
barod i neido mlan ar wincad. Tysa r hen Archesgob wedi bod yn glawd i iechyd
am I spel. fe fysa well shawns gen i i bartoi. ond fe fu farw mor sytan yn eclws
Mr Gladstone ac erbyn i fi fynd bothti i gasglu testimonials, fel o mi yn
gweid o'r blan. fe goHas W jobin dan ynwylo, a dw i ddim yn gaUn cysgu'n
esmwth ddar hyny, a fe fyna ddial rhwffordd ar y rhai sy wedi gneid y
blyndar, a fe wn bysach chitha yn teimlo run peth. tysach chi yn coHi swydd
fol hon. vn werth £ 35.000 v flwvf5f?T-n no dioyn bach dros £ 41 y dydd W i
yn teimlo bron fel Sambo slawar dydd. 'Petar,' medda fa wth i bartnar,' 'fe
fuo jest cal ceffyl am ddim heddy.' 1 Ffordd hyny V medda Petar. 1 Fe gwrddws
a gwrbyneddig ar gefan ceffy], a fe ofynas iddo am dano. a fe wetws na cheswn
i ddim o fa. tysa fa yn gweid ceswn i a, fi rysa'i bia fa,' medda Sambo. Dyma
fina wedi gofyn am yr Arcbesgobath, ond fe ath yn flat shot arno i. Fe we.1as
yn ddi-! weddar fod pregethwrs nr-vn cwrdd mawr wedi paso fot o gydymdeioilad
a thylwth yr Archesgob fu farw fysa dim Uawar yr Archesgob fu farw fysa dim
llawar iddi nhw baeo un i tiDa'r tro nesa, achos mod i wedi ffaelu cdl y
swydd. Fyswn i I wedi bod mor Iwcus a'i chal hi, fe fysa popath yn reit; ond
nawr w i yn ffaelu diall pwy sens yw talu cymant a hyua o arsan i un dyn sy'n
proflfesu bod yn ganlynwr i'r Dysgawdwr Mawr, odd mor glawd nag odd gentoddim
lle i roi'i ben i I' lawr, a chanodd o gsiwrats o dano yn ffaelu stryglo mlan
bron. Y bos mawr o Canterbury yn rwl droB ddeugain y dydd, a rhai *;yn
>'witbo dano ar hjTd y wlad. lawar o nrw, doim yn cAl hyny mwn blwyddvn j
Pwy brinsipl yw peth feFna ? Peth arall. os dim posib fed gwaVfeh oaiadTgyta
fa i neW, oe fysa Solsbri. a Vic, ddim yn pico hen ddyn bron pedwar ucian at
y jobin, ac Archscobion, a phawb erill, gal u talu yn deidy yn fl u grwaifrh,
i gatw'u dignity lan. I Ond pwy reswm na Ghrefydd yw swandro milodd ar filodd
obuna l'hwng rhw gwpwi bach o ddignitaries, dan yr esgus o ddysgu duwioldeb
i'r byd, a cbaoodd yn Boarw o newyn yn eu hymyl nhw ? Ma sefyllfa'n gwlad ai
heddy mor iilbat a'r gaua'n yn yn gwyneb ni, fiel ma mflodd o wyr, gwracedd,
a phlant yn crynu gen ofan mynd trwydde-ne ffaeln mynd trwyddo, ddylwn i
weid. tra ma'r Parchedigion a'r Gwir Barch<?digion Dad-au yn Nuw (?) yn
byw mwta palasau goreuredig di-rect, yn ymorphvys yn ddioglyd ar
ftmwytbfeineiau, ac yn ymflonegiti ar felusion a moethau, nas gwyddant beth
i'w ddewis. Yr oedd y >>yKg»wdwr Mawr y maent hwy yn proffiisu bod yn
olyrrwyr iddo, yn anog 1 i ofalu afli y tlodion o fiaen dim. A vdynt bwy.
laver o honynt, yn esiyn briwsion gweddiljeu byrddau llw\'thog*i'r tlawd a'r
amddtfad ? Yr oedd yr Esiamplydd yn rhodio oadiamgylcib gan wneuthur daioni,
ond y tment hwy yn myned oddiamgyleh yn eu terbydau estriwythglyd o baJas i
balas, i wledda a mwynhau yn nghwinni aristocntiaid a tby wysogion,
bcenhifioedd a breniifesau. Pob parch i'r Archesgob sydd newydd farw. ei fod
ar vmweliad ar ar yr adeg ddifrifol a'r hen foneddwr aawyl o Benarlag ond
gwell genvf fuasai cy wed ei fod yn cwrdd a'i drancedigaeth wrth weini
trugaredd yn mwthyn liwm rilJW fcen weddw dlawd. Wrth ^ondemnio yr hyn sydd
anghyson yn rhai 0 ur^dasolion yr-Eglwys Sesfydledig, dw ddnn yn anwybyddu
eredll o honynt, sydd wedi bod, ac yn anos yn hew?iau yn y l>yd llenyddo,!
a Christicnoo-cvl a chredaf Sod mwy o £ ai ar ddfeiliaid'ft llywodrtethwjr
Prydain Fawr, i ganiatau a chefnogi y g vast raff a'r *mghyfiawnder sydd yn
gysylltlodig a'r trefniadau eglwysig hyn. nac anynt hwy. Dyna. Fesur y
Dadgvsylltiad yn Nghymru wedi ea h/rddio dros yiibyn, wedi yr holl bregawthan
a fu jD) dano am chwarter canrif. Y mae uiad yn gwel'd yr amryfusedd, ond aid
yw yn gwneud un ymgais i'w symut. fel y profodd yr ethoiiad diweddaf. OLP,
dim dadl nag oes o fewn caerau yr E^wys ei hun, filoedd yn anngbyraeradwyo
annhe^wch cyflogau yr uwchafiaifl, ond rid oes gallu" gajuddvnt hwy i'w
symud. bfd vn nod pe byddai y mwyafrif dros hyny beb ganiatad v Llywodraeth,
a chonafiii yr sy'n gwisgo'r goron, yr bo-j yw Pen y^Bglwys. Nid yw yn deg,
yn ngwyneb rheswra. fod rhyw ychydig yn suei y braed^r i gyd, a'r preladiaid
is-wasaneethgar sy'n Uafurio fwyaf, yn go^fsd boldloni ar yr esgyrn. DyBa fi
wedi. rhoi etha whipsi i nhw am bido gneid fi yn Aroesgob Canterbury I
ondtyswn i wedi cal vara teg, nid felna bysa petha wedi tro mas. Rhw sneco
mwn cwrdd cwtsh carnal nhw i bwstio Dr. Templ^ir^r Tysa'r p^th yn cal i neid
mwn flkw, iiBt. trw fot bei ¡ I balot. nid felna fcv f-.kach wedi^roi I Rhw
hen gleiantgf> t shawnsis i ,<yyd am 7 coin yn Ecb? L;^ar, -a rhaid bod
chi yn pertbyn rh rid -ha'r aristocrats cyn ceweh chi un \.i ddod mlan yn y
clerical lein. Y a jaarn i o hyn i j mas fydd mynd i ru pb merch o blith j yr
upper ten, a ch: .v -v.: ricyn cynyg am ddim yto. a trio cv -.f.oid yn gwn yr
atnod,—' Dyfal do: Y!areg., :) (5
Tachwedd 1896) |
|
|
|
|
(delwedd
G1671) (19 Tachwedd 1896) |
LLYLHYR'A NEWYDD. GAN FACHAN IFANO.
MISHDIR 1: DARIAN.-Ma'u dda gen i weid wrthoch chi fod y ciliogod
proffwydoliaethol yn dechra canu fod "amsar gwell i ddyfod." Dw i
ddim yn gwpod yn iawn ffordd ma nhw yn galln seiphro hyny mas, a dyw a ddim ots
gen i hefyd dim ond iddi nhw weid y gwir. Ma'r cymyla duon wedi bod yn croci
yn ddicon hir uwchben yn gwlad ni yn mhob cyfeiriad mwn ystyr weithfaol, a ma
gweld un llygedyn bach o oleuni yn cwnu calon dyn, ac yn llouil i ysbryd a.
Ma nhw yn gweid fod eanodd o felina o bob short yn starto yn Mer-ica, wedi'r
lecshwn fawr sy wedi gneid. Mae Kinly yn Bos ar yr Iancies. Fydd hyny yn
jobin da os dim dowt i'r wlad hyn, wath i ni yn pepthyn yn acos i'r dwdls
sy'r ochr draw i'r pown l mawr. Er i Mac neid trie lletwith os cetyn nol
bothti bysnas y tariff, ma fa wedi gweld i nyndar, a os dim dowt na fydd a'n
gallach o hyn i mas, a bydd a'n stico i scemo ffordd ma pleso'i dylwth, ac
wth u pleso nhw yn Merica, fe fydd gyta fa shawns i'u pleso nina yma, wath i
ni a nhwnta yn dependo ar yn gilydd mwn ilawar ffordd achos bod ni yn gendars
(nace cendars barddol w i yn feddwl) ond cetndars cenedlaethol a bye*
nasyddol, Lwc dda weta i i'r ddwy wlad i gwnn o'r isheldar ma nhw wedi bod
yndo ys cetyn, ac y cewn ni yto weld canodd o fechgyn a merched ifanc yn
croesi'r Atlantic i wlad y molasis i neid u ffortshwn os galla nhw, 'anyhow.'
W i Jf el sw ni ya clywad cyffro yn yn gwlad nina hefyd. Ma'r Sceims' sy ar
waith nawr gan Yswain 'Scuborwen, Ledars y Gwithwrs, a Syr Wm T Lewis a'i gang,
fel wedi rhoi start newydd yn y fasnach lo, a os dim dowt gen i oa ddwa nhw i
ddiall u gilydd yn biwr cyn cwpla, wath ma lle i'r ddwy ochor neid lles iddi
gilydd. Falla ta flVta'r boneddigion parchus (?) y brocars fydd twya o ie i
gintach, a fe allwn i feddwl mod i wedi clywad un o nhw yn dechra liisho yn y
DARIAN ys ticyn nol, pan ddath y son gynta am Seem Dafydd Domos. Pryd gwelas
i y lein odd a'n gymeryd. o ni yn gweid wbh y munan, w i yn dy napod ti boy.
I chi yn gwpod mod i'n lled giwt i ffindio rhwpath l isi s o ni'n grotyn. Fe
welas i. i'r .1. _• w u rf i ja cilo |
|
|
|
|
(delwedd
G1672) (19 Tachwedd 1896) |
seia fod yr amsar yn tiv/yiia, l Alyiaswn i ddim cMo o'r wth hwn hefyd,
wath ma fa yn deetyn piwr digynyg, a shew o want arno ni gyd idd i weld an
dod. 44 Yn amlder cynghorwrs ma diogelwch," medda'r atnod, a w i yn
gobeitho rhwng y Seems i gyd, y seema nhw ffordd i withwra enill mwy o goin
na ma nhw nawr, ac y caiff y mishdir fwy o broffit yn lle bod nhw yn stopo'r
gwitha, ond bydoo nhw yn starto'r pylla sy n secur nawr, ac y cewn ni weld
tred arall yn mynd ffwl bait, fel odd hi yn arfadd bod pryd odd bechgyn yn
gallu igwrdo prioti eyn bod nhw yn ddeunaw ôd. ADDYSG I FERCHED. Old yr hen bobl
slawar dydd ddim yn cretu mwn rhoi llawar o ediwceshon i blant gwithwrs, yn
enwetig i ferched, wath o nhw yn cowato ta'u mama uhw odd y teetshars gora
allsa nhw g&l idd u dysgu i lychu'r toe a ffwrno, golchi a smwddo, gwau a
gwynio, taenu'r gwelya, a thaclu bwyd, mynd i'r shop, a. chat w'r ty yn
l&n a theidy, &c. Ma'r byd wedi newid oltwgeddar ddar hyny. Y bechgyn
ddylant gal u ediwceto yn y iein yna nawr, a m:t'Q bryd i'n Sc^l Bords, a
mishdri'n coledjis, a'n Iwnifersities ni fedlwl am hyn, oabe dynion ar ol f
ydda nhw i neid wara teg o'r os sy'n codi. W i yn gallu gweld^T sP9etol
arwyddion yr amsera, bydd JTa amsar ilefewith ar arglwyddi'r greaaiga^Hi yn
mhen ticyn, os na fydda nhw yn myndJ trw'r prosesis yna'i gyd i hunea.
Meddyliweh chi, syr. fod Mishdres y DARIAN wedi dysgu wara Tenis, Golff,
Griaet, Ffwtbol, Carda, Dominos, areido Baisicls, &c. Ble bysa amsar gyta
hi wetin i waitan ar ych lordship chi, a mynd trw'r holl fiysnas
garnlibwnsaidd sy isha i gatw ty ? Ma'r ritl biwties yn yn gatal ni ar ol yn
ffast, w i yn gweld yr amsar yn dod yn wimwth, pryd bydd y llestri gwan yn
arglwyddesa y greadigaeth yn y campa warayddol, a ninau, pwr dabs, yn gorffod
aros yn nhre i ofalu am y plant, a thaclu bwyd erbyn bod my ladies yn dod sha
thre o'u rownds ffwtbolyddol, cricetyddol, beisiclyddol, golrfyddol, a phob
diafolyddeiddiwch allwch clli feddwl am dano. O oa fyswn i byw dri chant o
flynydda nol, wetin fe fyswn wedi prioti cyn hyn, a chal partneras fach
deidy, oyn i'r gwr drwg infento'r New Wmans sy heddy bothti'n gwlad ni, yn
swagro mewn ffugogoninnt gwageddus a blagardyddol. Ond dw i ddim yn tori
nghalon yn lân, wath ma gvta ni yn Nghymru ferched bach anwl a theidy, heb
ddim nonsans bothti nhw, naiff wraeedd bach piwr i fechgyn sy'n barod i fynd
trw'r perfformans priodasol, a fe ddyla pob bachau ifwnc gymeryd ati nhw at
wons, cyn bod nhw yn dysgu tries y fforinars, a fe ddylach chi ddiolch, syr,
ych bod chi wedi mynd i'r stat ddedwydd cyn fod ych bettar aff chi, wedi eal
i nociwleto yn yn y system anfenwaidd, sy'n dod fel llifeiriant i warthruddo
cymeriadau angylesau natur, a breninesau aelwydydd yr hil ddynol. Dw i ddim
yn anfolon i'r merched i ddysgu popath fydd yn lles iddi nhw fynd trw'r byd,
yn lle bod nhw yn oal i catw yn slafies digownt. Os dim yn y mhleso i yn well
na gweld hanes am deni nbw yn paso yn yr Iwnifersities, ac yn cal llythrena
wrth gwta'u henwa fel M.D.,B.Sc.B.A., &c., er nag w i ddim yn diall
ffordd ma'r teitl B.A,, yn shiwto yn ddecha ar ol enw merch ifanc, jwath o ni
yn arfadd cretu ta bachan ifanc odd Baishelor, a ta Spinstar odd merch, a
fysa Spinstar of (H)arts yn taro yn well iddi nhw na Batshelor of Arts. Ma
rhw godlach fel hyn yn ala i yn dwp, fel na wn i ddim pun yw pun, ac fe aiff
y byd yn hurt os caiff pethach fynd mlan fel hyn. Pwy ddewin fydd yn gwpod
ffiordd i wilia sha merched ifanc, os bydda nhw yn gwisgo run short dillad a
ni, yn iwso run teitl a ni, yn gwitho run gwadth a ni, ac, yn cownto'u hunen
yr un seie a ni. Fefydd < rhaid i ni sefyli nol iddi nhw gal lle i fynd j
mlan, ne maln rhaid i ni stretsho mviry Oj getyn os di ni yn moin catw'r led.
Cofiwch chi nag w i ddim yn jelws wth ddim un o honi nhw, a fe weta o galon—
weiar in wthi nhw gyd. Ma gen i well; pishin nag atnod i gwpla'r llythyr hyn,
sef llythyr geso i ar ol i'n llun i ddod mas yn y DARIAN dwetha. Dyma fe,
491, Bendlw Street, Cardiff. Tachwedd 9fed. Anwyl Fachan Ifanc,- Wedi gweld
ych llun glan chi yn y j DARIAN ddwetha, ma gyta fi fwy o olwg arnoch chi nag
ariod, a trw bo fi yn diall wrtho ycb bod chi yn smoco sheegars, ma'n blesar
gen i ala bocsad o Hafana's i chi. With best love & compliments, Youra
extreemly affectionate, ELENORA OLIVIA GOODAOT. Shwd waith nawr, eh ? |
|
|
|
|
|
26-11-1896 LYTHYRA' NEWYDD. GAN FACHAN IFANC. Miafedir y DARIAN,-Ma'n
dda gen iddar- Uan yn ych papur chi beth ma Wmfifra Huws. Gwilym Elian,
Morfab, a Hoffwr Hanes yn weid am yr Hen 'Steddfoda slawar dydd. I ni yr lled
barod i ddishgwl mlan i'r dyfodol, a cymryd arno ni yn bod ni yn glyfar i
wel'd tBw r cyrtene, a gneid proffwydi o'n hunen. Ond fiydda'u well er yn
lles ni yn fynych i didiehgwl nol at yr amsar odd yn hen dada ni yn trabaeddu
yn y byd. Ma llawar o betba wedi cal u colli, fysa'n fendith i'r os hon tysa
nhw wedi aros. ac nid un o'r petha llia odd yr hen steil o gario'n 'steddfota
mlan. Odd pob short o dalenta yn cat wara teg yr amsar byny i ddangos u
gallu. ac ya oal u cydnabod yn ol i gwertb, ond erbyn heddy ma gwyr y swn
(pob parch iddd nhw) wedi mon,opoliso y gilt i gyd. Os caiff y bardd, ae'r trae^thodwl•,
sbawns i enill pob g hanar coron nawr ml.1! nhw yn lwcus dychrynllyd, ond
ma'n rhaid i bob solo singar gal gini ne ddwy, a'r cora gal cant punt. Dos
neb yn lico clywad canu yn well na fi, a fe alla i neid lisha munao o rhw
short hefyd, adwiddim yn cownto'u bod nhw yn cal gormod aca u gwaith, ond
ma'r beirdds, a'r traethodwrs, wedi cal u cwmpo lawr mwn prish i'r starfin
point. Ma'x sleldin seel 'steddfotol. a'r Brocara pwyllgoryddol, wedi
spwylo'r grefft yn lan, a trw fod yr yswam D. A. Thomas wedi prwfo'i hunan
mor glyfar i neid seems, w i yn cynyg fod a'n gaeid uia arall i ddoti stop ar
wearthi pishis o ganu dan brieh. Fel odd Wwmffra Huws yn gweid yn y DARIAN
ddwetha bothti hen 'steddfota Cardydd, pryd nillws Tegid ar neid englyn. a fe
gas bresaat gwerth tri gini, a thri gini mwn coin am dano. Beth weta
pwyllgora y dyddia presenol am rhwpath felna ? W i yn gwpod am ddou fachan os
dim llawar yn ovnyg ar englyn, a odd hanar coiw> iv, dano, a fe rhanwd y
wobor rhwng y ddou. a ssirw nag odd dim un o I nhw yn y odd carda ffirst sets
o ddeunaw ciri ¡g yr un i dynu mas, fel odd y ddou bwr dab yn dair cinog yr
un mwn dyled i'r pw^jl^or. a fe alws yr ysgrifenydd i ofyn am teka Fe welwcb
fod prish englyr cwmpo i ddiddymdra prish englyr cwmpo i ddiddymdra ddar
amsar T i a w i yn siwr fod eystal I cwalities yy, •! • lions y dyddia p
resenol a'r amsar h; ^well hefiyd y rhan fynycha, Dvv i a wedi meddwl yn
ych&l iawn am 5 r f vyu odd Wmffra ya gweid am daiio, n t wd.1 >cBt
chi fod y bachan sy'n labro r edi molisho i lan yn y lein idd n mxyr ys cetyn
nawr. Os dimdowt n»;, a'n hawddach enillpum punt toanar > n ttdynadd yn
ol, wfeh neid rhwpath yn j syiD farddonol nag enill pum Slwllt yn awr. IH i
ddim yn gweid nag os 1 gyta ni bi.5b.fr ¡..t. iawn o waith yr hen feirdds, ag
,.j Jjiri cystal shawns gyta nhw a sy g,vr.oi^rs 1896. Beth w i yn pwynto at
>.;i. riift'r hoys w i wedi enwi yn neid, yw O fod yn hen dada ni yn
'gallu gwei: •i talant, ac yn folon alu am d u; i. -} .ldo-rol iawn i bob
llen- I garwr yw codi llenilr blynyddoedd i gal cipolwg ar fel yr odd yr hen
beioneers yn mwynhau eu bnnainynygwyliauMeityddol ddechre'r ganrif hon. A
bydd tipyn o hanes yr hen bererinioa barddol fu yn difyru y genedl a'u
ffraethebion yn y dyddia gynt, yn fwyniant a llesiant i ni yn yr os
arwmpedaidd hon. Weiar in, boys, i wilmentach hen goffra, a dod i'r gola ag
hen bethauach Cymru Fu. Gobeitbo guaiff hyn les hefyd i gyffro teimiada
pwyllgora I ariangac i bido syniad ta masheen i noid tocins yw yr hen
sefydliad Eisteddfod, ond ta magwrfa i dalent ac addysg a meithrinI fa
oenedlgarwch yw ei phrif amcan. Dylai i pob rhan o wybodaeth lenyddol a chant
yddol gael cefnogaeth ganddi, ac fel mae i Hercomar yn ddiwaddar wedi
crybwyll. y It mae yma le hefyd i feithrin celfyddydwaith, a phob adran o
wybodaeth sydd a I thuedd i ddi-vyllio chwaeth, a gloewi tal- I entau, er
dyrchafu &in gwiad a'n cenedl. Odd yr hen Steddfota slawar dydd hefyd a
11awar mwy o fywyd yndi nhw na sy nawr. Ma giormod o unffurfedd trwyddi nhw
yn bresenol. Canu, canu, canu o hyd, o hyd yw dechra, cenol, a diwadd pob
Steddfod leol nawr, fel mae a'n beth od gweld pig bardd ne lenor yn un o nhw
byth. Yn yr hen amsar, odd y beirdds yn mowldo englynion digrif, a thrbana
donio], ac yn u spowto nhw mas fel llyehod, nes fod y lle 'n dan gola, a
gwree Cymruadd yn oal i deimlo o ddechro i ddiwadd y cwrdda. Yna fe fysa'r
ten delyn berseiniol yn allws melodedd pur nes gwefreiddio I a meemeroiso, a
nefoleiddio pob perchen calon Geltaidd, nes fod y beirdds, llenorion,
cerddorion, a datgeinwyr yn methu yn lan ag ymadal a'u gilydd, Heblaw hyny,
teithiai hen fynychwyr yr Eisteddfod filldiroedd ar filldiroedd, dros y
bryniau a'r mynyddau, ar draed drwy bob tywydd, i fod yn bresenol, ac yr oedd
pob cyfarfyddiad yn cynyrchu rhw anwyldeb brawdgarol cydrhyngddynt, nes creu
ynddynt rhyw awyddfryd tanbaid am wawriad boreu yr Eisteddfod ddilynol. Os
byddai rhyw anghydwelediad yn dygwydd codi parthed rhyw gystadleuaeth, byddai
y doniolwch miniog a esgorai y cyfryw yn enyn mwy o hwyl yn y cynulliad, ac
ymornestai y galluoedd gwrthwynebol gyda gwroldeb teilwng o ryfelwyr
anrhydeddus a dewrfrydig, ab nid rhyw bilffran plentynaidd a gwrachyddol, fel
a geir yn y dyddia diweddaf hyn a phan y teimla rhyw lwirgi cowardaidd fod ei
wrthwynebydd yn drech nag ef. yn hytna cheisiô Derth ymornestyadol gan
Ceridwen, fe a yn syth at John Bwl i geisio amddifryniad yn nwylaw Libal Pw
Bah Beth yw'r cecrach llebanaidd a geir yn awr gan spa^bils gwahanglwyfus at
y Bomshels tanllyd a ollyngid o gyflegrau awenol yr hen feirdd at eu gilydd.
Er hyny ni lochesent un eiddugedd at eu gilydd, ac wedi clirio yr awyr bydai
y ddau wrthwynebydd yn 1wy cyfeillion nag erioed. Purion fyddai cael ambell
ifrae farddol o eiddo'r hen dadau yn gymysg ag hanes yr Hen Eisteddfodau gany
bOYf sydd wrth y gorchwyl yn awr ar y DARIAN. Gadewch i ni weid yr atnod fach
hyn gyta'n gilydd,—' Cymru am byth. 26-11-1896 |
|
|
|
|
|
03-12-1896 LLYTHYRA* NEWYDD. GAN
FACHA-N IFANC. MjflTmTo w o son a i*rugo gyt* chi wyr Sweet 'Byrdar am ych
tre, ae am y Owm. ond w i yn mynd i bolisho ticyn aruo chi'r tro hyn. Dw i
ddim yn gweid llai nag os bechgyn smart, a merched port gyta chi. a. bod
llawar o garitors piwr diginig yn mhlith yenecs; oDd dw i d4im yn gweld fod
pathach yn mynd mlan fel dyia nhw o getyn o Sordd. Odd son mawr am Byrdar ys
blynydda nol nawn llawar ystyr, ac yn onwetig am y bwyd llenyddol odd yndi.
Ond ble ma yn sefyli heady ? Ma llefydd bach yn i maeddu yn yfllon racs. Dyaa
un peth ma hi ar ol filldirodd yw, nag os genti ddim un DiLRLLBNFA. GYHOEDDUS RYDD. W i
wodi clywad gweid fod pac o docins wedi cal u "sg?a shag un ys blynydda
nol, ond wa i ddim ble ma nhw, os os rhywun yn gwpod. Fe licwn i weld rhw hen
Byrdariaa yn dod mas a rhw gount am deni nhw yn ych papyr poblogadd chi. a fe
wn am lawar erill yn yr un complaint a fi bothti hyn hefyd, ta shwd ych chi'n
teimi*. Tysa posib cal gafal yndi nhw, faAla bysa shawns am start yn y pwynt
hyn. Welis i nymor o fan ariod lle ma eymant o ferched a bechgyn yn waco
bothti'r hewlydd yn yr hwyr trw bob tywydd a sy yn Byrdar, a os dim rhyfadd
hefyd, wath os dim lle gyta nhw i fynd. Ma'n wir fod elwba darllan idd u cal,
ond dyw rheiny ddim yn shiwto pawb o'r dynon iiaac. Fill w i wedi bod yn
gweid yn yn llythyra o'r blan fod pwar mawr gyta'r District District Counsal,
i acor Darilenfa Rydd os bydda nhw yn dewish, a odd rhai o'r membars yn
promish hold ffast bysa nhw yn pwsho'r peth mlan amsar y Lecshwn. Oad ble ma
nhw nawr? Fe ddyia fod cwilydd ar u trwyna i dwyllo'r fotam fel hyn.
Disgwlwch ati, boys, onte fe gewch y dirty cic out y tro nesa y dewch chi
rouud a'ch heta i moin fotas, a'ch serfo chi'n reit hefyd fydd hyny, allwn i
feddwl. W i yn napod rhai boaeddigions ar y Council sy'n llenorion galluog,
ac yn efrydwyr caied, ac y mae yn syndod gea i na fysa nhw yn pwsho mian
fwyna ma nhw getyn. Y mae Darilenfa a Llyfrfa dda iawn yn Cwmaman, a dwy
Ddarllenfa yn 4beiaman, ond y m.te Aberdar, Trecynon. a Chwmdar mor amddifad
o honynt a chefn mynydd Merthyr, Pwy gymer y matar mwn llaw i alw cyfarfod cyffredinol
cyhoeddus ar frys ? Be ta'r gweinidogion o bob enwad yn mwstro ticyn ? Ma nhw
gyd yn pletdio addysg, a fe ddylaii interfeero bothi cal lle i ienctyd fyn'd
i dreulio'u horiahamddenol, yn lle cerad yr hewlydd i ddyscu tricfis drwg. Fe
ddylach chitha, Syr, ddoti'ch ysgwdd wth y wheel hefyd i gwnu Byrdar mwn
ystyr lengarol. Nawr, trw bo fi wedi gneid start yn y lein hyn, gobeitho
gnaiff ledars y dre gymryd at y peth, a gwitho mlan yn biwr, yn lle bo dinas
y snecs yn colli tir, fol ma hi ys cetyn nawr. Gadewch i ni gal i gweld hi yn
d'od Ian o'r baw yto, ac yn werth cal i galw wrth y teitl Sweet Byrdar. Beth
arall ma hi ar ol yudo wth lefydd erill yw CYMDEITHAS GYMRODOROL. W i wedi
clywad rhai o feirdd y lle yn boddrach am starto un, ond dw i yn gweld fawr o
argol wedi'r cwbwl. Fe gwrddws lot o nhw yn Pontypridd ys «etyn nol, a fe tu
y cwrddi hyny yn achos geni Cymdeithas yno, a fe allswn i feddwl wth swn gwyr
Byrdar fod nhwnta yn llawn 3el am un. Ma dicon o stwtf piwr i neid Oymdeitbas
eligant yn y dre a'r cylchodd, heblaw beirdds; a phwy rwystr sy ar y ixordd w
iyn ffaelu gweld. Fe aiff y gaua ixordd w iyn ffaelu gweld. Fe aiff y gaua
hyn hibo yto heb i un starto, os na fwfa nhw yn lled smart, a fe ddaw Gwyl
Dewi Saut a dim un bancwet yn y dre i gofio am yr hen frawd. Ma mana Uawar
llai pwysig na chartra'r DARIAN a Chymdeithasa ífitmws yndi nhw. Dyna Gwm
Rhondda, bv engraifft, a un gyta nhw ys blynydda yn guei-rl gwaith rhagorol,
a becbgyn gora'r wiad yn dod yeo i speetsho ar wahanol destyna yn perthyn i
ni fel cenedl. Pwy all weid y lles ma rhwpatb. fel hyn yn neid ? Ma nhw yn
catw y teinilad cenedlaethol yn fyw. ac yn cynal ysbryd gwladgar yn yr aelode.
Ma y llanw Saisuig yn cynyddu yn gyfiym yn Byi-dar, fel mana erill ac os ca
edrychir i'w gwrthwynebu, fe a yr hen dre Gymruaidd mor Seisnigol a rhanaau
Dwyreiniol Gwent. Y mae cyfarfodydd y Cymrodoi-ion hefyd yn meithrin chwaeth
at ienyddiaeth bur, ac yn diwyllio meddyliau ieuenctyd y ovlchoedd lle ina
nhw, a gwnaentyr un peth yn Berdiw, a raa digon o isha hyny hefyd. Ma rhan
fwya o ddynon ifanc y Cwm yn gwpod fwy am Cricket, Ffwtboi, a Boisiols, nag
am Gymru a Chymrag, a whara teg iddi nhw, os dim yn oal i gynyg iddynt ond
rhwpath o'r short. Fe ddyla ledars y bobol gatro rhwpath gwell i'r do ey'n
codi, a nid u gatal nhw fynd yn mlan lwr u trwyna fel y gwnneir yn bresenol.
Ni fu gwell na mwy eyfleus lle am Gymdeithas Gymrodai-oi yn y wlfld, a dj4ai
fod yno un yn anxiiydodd i Gyznru. Meddylier shwd Gwm poblogaidd sydd yma, a
chyjaifer o feirdd, llenorion, a chenedlgarwyr ellid gasglu o Gwmdar,
Trecynon, lawr i waelod Aberaman. Da boys, dihunwch at ych gwaith ar unwaith.
Dyweded rhai o houoch eich meddwl yn y DARIAN nesaf, oblegyd gwn y gnaiff
Miehdir y DARIAN i ora i bwsho rhwpath Cymrag mlan, ma fa yn eitha trwmpyn
dros i wlad. Enwer rhw le eyfieus i (jwrdd i ddoti'r peth mwn moshwn, Q fydd
dim ua gorchest idd i noid a yn llwyddiajius wetin. G Gwmdar i Aberamaa.
Gyraru anwl, dewch yn mlan Pidwch liusoo fel malwotan— Byddwch wreacg fel y
tan Joiaweh oil fel Cymrodorion, 0 un galoo yn y gwaith, I roi wprags yn
wheels y Saeson, Er eu rhwystro yn y gwaith. Rhaid i chi 1 bido cysgu,
Deffrwch, dsfTrwch, owmrwchgar Nawr mwu pryd—fe fydd yn bity Golli clod"
Sweet Aberdar Y mae beirdds a gpwych leuorion, A cherddorion yma'n bod Dewch
yn llu fet Cymrodorion, Yu.t1 chwi gewch genyf glod. 03-12-1896 |
|
|
|
|
|
10-12-1896 LLYTHYRA' NEWYDD. GAN FACHAN
IFANC. MISHDIR Y DARIAN,—I chi yn gwpod am yr hen gan ao Bocssr y Ceffyl B!an/
os dim aowt, a i ni'n gwe-ld fod yr un prinsipl yn para yn y byd yn mhlith
dyuon fel ceffyla. Os na fydd rhai dynon yn cal ledo, thyna nhw ddVm ov«'ns,
a fe bwsSban nol, os galla nhw. Ma cetyn mawr o hyn i weld nawr bothti'r
SCEMS NEWYDD. Ma Dafydd Thomas, Em Pee. wedi bod yn slafo am amsar bir i neid
llifyr,1 Gwerthu Glo dan Brish.' a nawr ma rhwrai yn yn cisho boddrach ta hen
seem o waith rwyn arall sy gento. a'i foi a run shwt a rhai o'r beirdd, yn
tweed gwaith dynon erill. Os odd seem o'r short i gal o'r blan both o nhw yn
pido dod a hi i bit yn lle'i chatw hi fel hen ferch wedaw ar y shelf ?
Nonsans i gyd yw shwd stori a hona, dyw hi ddim ond un o wya chvc ma'r Tori
Mail yn arfadd ddytwi. Odda'n gweid fod Syr William wedi rboi'r jobin o ne^d
seem rw betar blynadd yn ol, a'i fod a wedi talu i fachan o Gardydd ana deni,
a iddo'i doti hi hibo yr amsar byny heb neid dim o honi byth. Ond smoc i gyd
yw peth felna, a fysa run ma<n i fi frago yr idea yn y moc-s i bob tana
ad. Ticyn o steil yr hen geft'yl Bocsar yw a. Beth bynag am hyny. ma'r pwnc o
gal tttw short o seem yn cal i deimlo yn gyffredkiol gan bob plaid. Ma hyd y
nod y mishdri yn lwo nag yw gwithwrs ddim yn cal wajis flit am u gwaith, a
nag os dim shawns gyta nhw i fyw fel ma petha yn mynd mlan nawr. W i yn lico
gweld a chlwad iod teimlata piwr tawn yn bodoli rbwng y mfehdri a'r gwithwrs,
wth dpio ffindo mas ffordJ i wedla,r fasnach lo, a os dim dowt gen i na ddwa
nhw rownd iddi rhw ffordd ne gilydd, wath ma bechgyn clyfar wtb y jobin o bob
ochor, nag os àtm qw(+H scolars na Dhw yn y byd yh y loin hyn, a w i yn cretu
dylsa ni glopou cefna nhw gyta'u gilydd-Gs dim sefifi: o'u blan nhw. Ma pob
ochor yn cretu fod isha rediwso y supiei, oaad ffer ma gneid hyny heb neid
drwg i'r gwithwrs yw'r pwnc. Os bydd llawar o stop wegins. fe fydd y coin yn
mynd yn ishal fel wetin, er i'r prish fod dicyn bach yn uwch. Ma t'hai o
ledars y gwithwrs wedi gweid lawaa" gwaith na ddylsa dynon diarth
dibrofiad ddim cal myad lawry pylla, ond mynd ma nhw o hyd, a falla bod cymant
o fai ar y gwithwrs u faunen ag sy ar y mishdri am I hyn. Ma'n naturiol yndo
ni os gwelwn ni rhw fachan ne ddyn ar y tramp, i drio ffindo jobin iddo. yn
lle fod a'n cal starfo ar i drad. Ond falla bod gormod o beth lelna yn annheg
a'n gwlad ni. Ond gwatb na hyny yw ala i moin yn rijmante ar y tro, dros o'r
ochor draw i'r Bristol Shanal, pan fydd bi'n amsar gweddol dda yn y tred, fel
i ni wedi gwell nhw lawar gwaith, ac yn cal lamps yn u dwy)o i fynd lawr i'r
pylla cyn fod y pridd coch wedi cal i frwsho ddar u scitsha nhw, a hyny
erdanjer i lond pwll o diynon, heb son am orlanw y gweithfeydd, a thrwy hyny
leuhau y prish. Dw i ddim wedi gweid na chiywad fod dim yn y Seems Newydd' ar
y pen hwn, a thyma fi yn i dowli idd u notis nbw am beth yw e werth, ond dw i
ddim yn moin brago ta fi bia'r seem, wath ma hi wedi cal i pbreiethu o'r blan
lawar gwaith, a dim ond rhoi gwynt iddi yw'm amean i nawr, Trw fod pob ochor
yn gweid fod isha sheco y farchnad, a w i yn cretu ta nawr yw y very time i
ledars y gwithwrs bwsho'r peth mlan mwn ysbryd teidy, watii ma'r awyr yn glir
ar hvn o bryd rhwng mishdir a gwithwr, heb I ddim cymylau streics yn ala
ysbryd cas yn un ochor, Os bydd isba help i joino'r seems at u gilydd, bwcwch
fi lawr i Cardydd, Syr, fe bwsha i gymant a aUa i, i gal rhw ffordd i wella'r
tred, os bydd shwd beth yn bosib. GAIR AT Y MERCHED. I chi'n gwpod mod i bob
amsar yn watshan sbawns i neid lles i'r Htl biwtis, a allswn i ddim ar un
cownt gwpla'n llythyr heb alw 'u sylw nhw at fstar pwysig w i wedi ffindo mas
yn ddiweddar, a ma fa yn bwnc mor ddeiicet, fel nag w i ddim yn gwpod yn iawn
shwd ma'i ddoti a mas ora heb 'u insylto nhw, a chymrwn i ddim cetyn am hyny,
fel gwddo nhw 'u hunen. Ond ta beth, ma fa mor bwysig, fel ma fa bownd o ddod
mas rhwffordd. Bothti'r paent ma rhai o nhw yn iwso i bolisho 'u gwynepa gian
yw a. Dw i ddim yn cretu fod llawer o ferched anwl Cymru yn arfadd llawar ag
e, ond Thag of an fod a, gryndweh beth w i yn myn'd i weid. Ma rhw feohgyn
clyfar wedi ffludo fod y powdwr reis odd yn arfar cal i iwso at y jobin o
fiwtiffeio yn cal i gymyscu o st&rtsh, shale, plwm, alabaster, arsnie,
&c., a fod y pethach yna yn myn'd lllJwn i'r cnawd. ac yn gwenwyno'r
cy^a^ jj-diad, a bod llawar o ferched yR ■■■ »araleiso o'i
achos. Shwd dreni y ^rhwpath fel hyn. a gobitho w i na newel? oh? d-Vim o fe
yto os dich chi wedi arfadd a fe ariod. Peth arall sy'n y mecso i he!-
Ti;i.L'd hwn yw y daajar i ni ftchgyn ife.-r yndo o'i achos a. Fel gwddoch
chi fod y n;<■ riu oa ni yn dod i gonecshen a'ch gwyi^pu ,;l1i
amball waith pan fyddwn ni yn tweid evwm ddar noch chi, a wetin ma'r paeut yn
,<od off ac yn stico ar yn gwefusa ni, a dYIdt nina yn llio'n gwefla ar ol
cad cust.-<h fei i ni'n gneid ar ol cal pobpath neis, t c yr. c*iV yn j
gwenwyno ajt wuns, a falla'n eico'r bv cat I cyn prioti. Ferched anwl,
iwtiweh. yr atnod Sysnag,— I i u Prevention is better than cuff. |10-12-1896 |
|
|
|
|
|
24-12-1896 LLYTHYRA' NEWYDD. GAN FACHAN
IFANC. MISHDIR Y DARIAN.-Dyma y tro olaf y cai gyfle i'ch anerch cyn y
Nadolig, a drwg genyf fod cymylau galar yn parhau i grogi uwchben Aberdar a'r
cylchoedd, ac yn wir dros Gymru i gyd yn herwydd anffawd Abernant. Pan yn ysgriienu,
nid oes un sicrwydd pa un ai byw neu farw yw y trueiniaid sydd yn guddiedig o
olwg a gwybodaeth ddynol, ond y farn gyffredinol yw nas gallant fod yn fyw,
gan nad yw yr amgylchiadau cysylltiol mor ffafriol ag oeddent yn adeg
Gorlifiad Tynewydd gynt. Yr oedd yr ymwybyddiaeth yr adeg hono fod ymdrech yn
cael ei wnend y tu allan i'w rhyddhau yn cynyrohu nerth a gobaith yn y
dyoddefwyr, ond yma y mae y cwbl fel y bedd, ac os yw bosibl y gallant fod yn
anadlu, rhaid fod eu sefydfa y tu- hwnt i diychymyg. Pa ysgrifbin all ei
ddarlunio ? Hyderwn y ceir gwybod eu tynghed cyn bydd y llinellau hyn o flaen
llygaid y darllenydd, fel y bydd miloead allan o'r pryder poenus, ac yn
neillduol y perthynasau galarus a phrudd, atba rai y mae cydymdeimlad
trylwyra gwirioneddol yn cael ei ddadblygu gan bawb, ond nid oes modd eu
cysuro. Yn adeg mwyaf llawen y flwyddyn tra byddo ereill yn mwynhau a
gwledda, byddant hwy yn eu galar a'u cyni, heb neb yn beiddio eu cyfarch a'r
ymadroddion arferol—" Nadolig Lawen," a "Blwyddyn Newydd
Dda," oddigerth i'w hanwyliaid gael diangfa wyrthiol, yr hyn eydd braidd
tuhwnt i bosibilrwydd, Gofidus genyf fod gorfod arnaf i gyfeirio at yr
amgylchiad yr wythnos hon eto, cyn fod y llen dywell wedi ei chodi oddiar y
dirgelwch annyoddefol, a'n bod yn alluog i lawenychu yn eu gwaredigaeth. GOLEUNI Y BYD YN ABERDAR. Nid
oes un adeg o'r nwyddyn vn gwiraddu yr hen linellau—"Mor o g&n yw
Cymru'i gyd," yn fwy na Gwyliau'r Nadolig. Nid oes un gongl o'n gwlad y
tymor hwn heb fod yn swn canu mewn rhyw ddulLa modd. Nid yw'r eisteddfodau y
Nadolig mor aml fe ddichon ag y maent wedi brÆ!, er hyny, fe'u ceir mewn
manau, end am ganu fe'u ceir yn mhob man. Y mae perfformiadau o natur yr
uchod yn dyfod yn boblogaidd, a'r eisteddfodau yn enill tir yn nhymor mwy
ffafriol yrhaf. Beth bynag, y mae perfformiad Nadolig yn Aberdar yn hen
fudiad a gychwynwyd er ys rhyw 24 o flynyddau gan pioneers cerddorol y dref'
a'r hen arweinydd ffyddlon a medrus, Mr Rhys Evans. Y mae ef bellach wedi
ymneillduo o'r arweinyddiaeth, a'i fab talentog wedi ymgymeryd a hi, ac y mae
yntau wedi y profi cyn hyn ei fod yn deilwng i wisgo mantell ei dad. Y gwaith
y bwriedir ei gyflawnu eleni sydd o awduraeth Arthur Sullivan, a dywed
cerddorion galluog wrthyf ei fod yn wir ardderchog fel pob peth o dan law y
meistr talentog hwn. Nid oes petrusder ynom na chaiff y gwaith berffaith
chwareu teg gan arwyr cerddorol Aberdar, gan eu bod wedi profi yn ystod y
blynyddau meithion gyda chysondeb eu bod yn alluog i ymgymeryd a phrif
weithiau cerddorol yr oesau. Gwyddom fod perfformiadau Nadolig Aberdar yn
tynu sylw holl gerddorion Cymru er ys blynaddoedd, a chyrchir iddynt o bob
cwr o'r wlad wrth y canoedd, a diau na fydd yr un eleni ar ol ei flaenoriaid
mewn pobiogrwydd a theilyngdod. Y mae Mr Rhys Evans wedi rhoddi adolygiad
maitb o'r Draethgan yn y DARIAN, fel y mae gan y darllenwyr feddylddrych o'r
cymvysiad. Y mae llafur caled am ystod 24 o flynyddoedd i loewi talentau
cerddorol y dref yn hawlio cefnogaeth, no y mae lluoedd o gerddorion a
feithrinwyd ar y llwyfan hon wedi eu gwasgaru dr.y holl gvlcboedd gweithioly
De, a'u dylanwad ar gerddoriaeth y cymoedd glofaol yn cael ei ddadblygu yn
barhaus, fel mae plant Aberdar wedi ai ddangos eu hunain yn gadfridogion mewn
llu o frwydrau peryglus. Eleni cynorthwyir y cor gan ddosran ardderchog o
Aboraman, yn nghyd a'r cerddorion a'r carddoresau enwog a phrofesedig
canlynol Miss Maggie Davies, Llundain Miss Kate Morgan, Dowlais Mr Bright j
Jones, Bath; a Mr Dan Price. R.C.M. Arweinydd, Mr William John Evans.
Ychwanegir yn fiawr at ddyddordeb No« Nadolig pan y bydd Serenedars Aberaman
yn cymeryd rhan yn y gyngerdd, y rhai sydd yn cyflym ddringo i fri. Dyma le t
fechgyn a merched ieuainc dreulio gwyliau llawen, a diau y cymer canoedd o
honynt y cyfieusdra- Dewch yn llu i Sweet 'Berdar, I chwi gal shar o'r canu Bydd
yma dreat i chwi i gyd Nas gall y byd ei faeddu. GAIR AT Y MERCHED A'R
BECHGYN. Trw ta dyma'p tro dwetha cyn 'Dolig i fi gal shawns i wilia shar hen
bartnars h /n, sposo bod yn well i fi weid gair wthi nhw cyn cwpla. Wn i ddim
faint o chi sy'n meddwl mynd o flan y ffeiraton, pregethwrs, a registars, i
weid-" Yn glaf ac yn iach," &c. hyd anga. Ond trw fod llawer yn
arfadd mynd bothti'r amser hyn o'r flwyddyn, falla bod yn well i firoi gair o
gyngor i chipidweh. Dyna ma'r fenyw lle w i;n lodjo yn gweid wrtho i ta beth,
a ma'r bachan sy'n labro'r nos yn arfadd canu— 01 machgen i paid a phrioti,
Ond cyniher di gyngor gen i." Nid joe o beth yw mynd trw'r fysnas yma.
Dyw hi ddim yn para yn hir o dan y ffeirad na'r pregethwr, ond os dim darfod
iddi wetin, ac er fod rhai ddim yn moin iddi ddarfod, ma llawer yn talu coin
piwr i ddod yn rhydd trw gal difors. Dw i ddim yn lico'ch danto chi i bido
prioti byth, ond watshwch ych mwfs o bob ochr. I chi gyd yn gwdod bod yr
amsar yn glawd ar hyn o bryd, a bod cetyn o gost i fyn'd trw'r perfformans, a
mwy o gost ar ol hyny. wetin well i chi freco'ch teimlata cynas ac anwl am
spel, nee bod y seems sy ar waith i wella'r amsar yn cal 'u setlo. Dyna 11
weti'ch doti chi ar y ffordd reit, a pidw, a meio i os gnewch chi letwythdod.
Dyn: A fi leni yto fel llynadd yn ala Xmas Card ? chi gyd, a holl d
larllenwrs parchus ? DARIAN. 24-12-1896 |
|
|
|
Sumbolau:
a A / æ Æ / e E / ɛ Ɛ
/ i I / o O / u U / w W / y Y /
MACRONː ā Ā / ǣ Ǣ / ē Ē / ɛ̄ Ɛ̄
/ ī Ī / ō Ō / ū Ū / w̄ W̄ / ȳ
Ȳ /
MACRON + ACEN DDYRCHAFEDIGː Ā̀ ā̀ , Ḗ ḗ, Ī́ ī́ , Ṓ ṓ , Ū́ ū́, (w), Ȳ́ ȳ́
MACRON + ACEN DDISGYNEDIGː Ǟ ǟ , Ḕ ḕ, Ī̀ ī̀, Ṑ ṑ, Ū̀ ū̀, (w), Ȳ̀ ȳ̀
MACRON ISODː A̱ a̱ , E̱ e̱ , I̱ i̱ , O̱ o̱, U̱ u̱, (w), Y̱ y̱
BREFː ă Ă / ĕ Ĕ / ĭ Ĭ / ŏ Ŏ / ŭ Ŭ / B5236ː 
B5237ː 
BREF GWRTHDRO ISODː i̯, u̯
CROMFACHAUː ⟨ ⟩ deiamwnt
A’I PHEN I LAWRː ∀, ә, ɐ (u+0250) httpsː //text-symbols.com/upside-down/
Y WENHWYSWEG: ɛ̄ ǣ æ
ˈ ɑ ɑˑ aˑ aː / æ æː / e eˑeː / ɛ ɛː / ɪ iˑ iː ɪ / ɔ oˑ oː / ʊ uˑ uː ʊ / ə / ʌ /
ẅ Ẅ / ẃ Ẃ / ẁ Ẁ / ŵ Ŵ /
ŷ Ŷ / ỳ Ỳ / y Ý / ɥ
ˈ ð ɬ ŋ ʃ ʧ θ ʒ ʤ / aɪ ɔɪ əɪ uɪ ɪʊ aʊ ɛʊ ɔʊ əʊ / £
ә ʌ ẃ ă ĕ ĭ ŏ ŭ ẅ ẃ ẁ Ẁ
ŵ ŷ ỳ Ỳ Hungarumlautː A̋ a̋
U+1EA0 Ạ U+1EA1 ạ
U+1EB8 Ẹ U+1EB9 ẹ
U+1ECA Ị U+1ECB ị
U+1ECC Ọ U+1ECD ọ
U+1EE4 Ụ U+1EE5 ụ
U+1E88 Ẉ U+1E89 ẉ
U+1EF4 Ỵ U+1EF5 ỵ
g
yn 
aith δ δ £ gyn aith δ δ £ U+2020 †
« »
DAGGER
wikipedia, scriptsource. org
httpsː []//en.wiktionary.org/wiki/ǣ
Hwngarwmlawtː A̋ a̋
g
yn 
aith δ δ
…..
…..
ʌ ag acen ddyrchafedig / ʌ with acute accentː ʌ́
|
Shwa
ag acen ddyrchafedig / Schwa with acute |
…..
…..
wikipedia,
scriptsource.[]org
httpsː//[ ]en.wiktionary.org/wiki/ǣ
---------------------------------------
Y TUDALEN HWN: www.kimkat.org/amryw/1_testunau/sion_prys_153_llythyra-newydd_1896_tarian-y-gweithiwr_3821k.htm
---------------------------------------
Creuwyd: 23-05-2024
Adolygiad diweddaraf: 23-05-2024
Delweddau:
Ffynhonell:
archive.org
---------------------------------------
|
Freefind. |
Ble'r wyf i? Yr ych chi'n ymweld ag un o dudalennau'r Wefan
CYMRU-CATALONIA
On sóc? Esteu visitant una pagina de la
Web CYMRU-CATALONIA (= Gal·les-Catalunya)
Where am I? You
are visiting a page from the CYMRU-CATALONIA (= Wales-Catalonia) Website
Weə-r äm ai? Yuu äa-r viziting ə peij fröm dhə CYMRU-CATALONIA
(= Weilz-Katəlóuniə) Websait
Edrychwch ar fy Ystadegau / Mireu
les estadístiques / View My Stats