kimkat0123k Y Partin Dwpwl. Sef Rhagor o Hanes Ysmala Dai a Shoni yn y Rhyfel. Glynfab. 1919.


01-06-2017

● kimkat0001 Yr Hafan www.kimkat.org
● ● kimkat2001k Y Fynedfa Gymraeg www.kimkat.org/amryw/1_gwefan/gwefan_arweinlen_2001k.htm
● ● ●
kimkat0960k Mynegai ir testunau Cymraeg yn y wefan hon www.kimkat.org/amryw/1_testunau/sion_prys_mynegai_0960k.htm
● ● ● ●
kimkat0123k Y tudalen hwn


Y testun electronaidd heb ei gywirio eto 27-05-2017


001, 002, xxx, 009, 010, 011, 012, 013, 014, 015 016, 017, 018, xxx, 020, 021, 022, 023, 024, 025, 026, 027, 028, 029, 030, 031, 032, 033, 034, xxx, 036, 037, 038, 039, 040, 041, 042, 043, xxx, 045, 046, 047, 048, 049, 050, 051, 052, 053, 054, 055, 056, 057, 058, 059, 060, 061, 062, 063, 064, 065, 066, xxx, 068, 069, xxx, 071, 072, 073, 074, 075, 076, 077, 078, 079, 080, 081, 082, 083, xxx, 085, 086, 087, 088, 089, 090, 091, 092, 093, 094, 095, 096, 097, 098, 099, 100, 101, 102, 103, 104, 105, 106, 107, 108, 109, 110, 111, 112, 113, 114, 115 116, 117, 118, 119, 120

 

0003g_delw_baneri_cymru_catalonia_050111
(delw 0003)

 

 
 

Gwefan Cymru-Catalonia
La Web de Gal
les i Catalunya
The Wales-Catalonia Website

Y Partin Dwpwl.
Glynfab. 1919.

Y Llyfr Ymwelwyr / El Llibre de Visitants / The Guestbook:
http://pub5.bravenet.com/guestbook/391211408/

a-7000_kimkat1356k
Beth syn newydd?

---

6665_map_cymru_catalonia_llanffynhonwen_chirbury_070404
(delw 4665)


.

==

 


(delwedd
5116)

mwyaf Difyus yr Eaith.

partin Dwpwl

Sef

hagor

anes

(smala

Mel.

GAN GLYNFAB.

CARMARTHEN

EVANS & SON, "SEREN CYMRCO'

OFFICE.

==

 


(delwedd
5117)

'Y Partin Dwpwl.'

RACOR O ANAS DAI A FINNA

A'R RYFAL

gatw'r n Dafottiath yn

Gan GLYNFAB.

THE RAVEN,"

" SILVANO,

Shift y

OAERPYRDDIN:

W. M. EVANS FAB, SWYDDFA "SEREN

5117

Buddugol yn Ei8t. Gen.

a Nofelau eraill,]

Diwetydd'

==

 


(delwedd
5118)

CYNWYSIAD.

Y Shwrna Ginta Randiboo o'r Short Ora.

Yr Ail Shwrna "Coolo lawr Diccyn."

Y Dryttydd Shwrnu "Ar AScwrn Cefan."

Y Betwarydd Shwrna "A'n Gwinepa sha Berlin."

Bimfad Shwrna " n Nghenol y Panarmonian!"

Y Wechfad Shwrna "Sleepin' Pills an' so on."

Seithfad Shwrna Ow Ni'n Doi Saved the Situashion."

Yr Wythfad Shwrna "Wrth Drod y Bryn."

Y Nawfad Shwrna " Mas O'r Pot Sm."

Ddecfad Shwrna "Cheers a Promoshon."

Yr Unfad Shwrna ar Ddeg "Y Clatcho Ffyrnicca Ariod.

Y Ddoiddecfad Shwrna Avec ar Venjance."

Y Dryttydd Shwrna ar Ddeg Tynu Sha Weelod y Pwll."



==

 


(delwedd
5119)

Y PARTIN DWPWL.

Y SHWRNA GiNTA.

'RANDIBOO O'R SHORT ORA.'

Ma i o'r diwadd,' mynta Dai, 'Wy ti, Shoni, yn gwpod beth sy weti'n striko i?

Nacw wir ddyn,' myntwn i. 'Alla i ddim gesso bachan; gwed mlan, wath ma'r forward movemant' bothdi dychra.'

Wel, Shoni, mynta Dai, geira'r bachan bach no

gladdson ni ddo ddiwetha. Wyti'n coo? Pan odd

a bron ffeelu anatlu i wetws,

'Did I do my duty? Wot will they think of me

at 'ome?'

I ethon y'n doi yn ddishtaw.

' la, ia,' mynta Dai. Sa pob showdwryn pinno y

geira ar i frest' Wot will they think of me at 'ome,'

fyssa Will y Bwtchwr o Berlin ddim yn 'ir cyn cal

job i dorri cerryg o dan boys y wyrews.'

Eetba right Dai,' myntwn i.

la, sa pob crottyn a chrotten,' mynta Dai,' vrth

Cymru i fynd sha Lloegar, ne rywle arall, yn

ggeyd fun petb, fyssa ddim CWmment o waith i'r

5119

==

 


(delwedd
5120)


10 Y PARTIN DWPWL.
ffeeraton a'r pyrgethwrs i weiddu Mesopotnmia a
Gibboa yn y cyrdda prygethu. Na fyssa, creta di fl.
Fyssa ddim cwmment o bechaduriaid yn y byd:
fyssa pob crottyn a chrotten yn rwy short o genatwr
iddi nw'i unen.'
Baehan, Dai,' myntwn i, Old on, myn yffryd i.
Sa yna'n diccwdd i fyssa'r
Take time, bachan.
ffeeraton a'r pyrgethwrs mas o job: i fyssa rwpath
felna yn ry depyg i'r ' Self-raising Flour,' ne'r sepon
sy'n golchi unane
Gwet di beth licci di, na'r fact, Shoni, a na'r
patant levar sy'n mynd i weetho maehine yours
confectionately Dai Jones
Beth weta nhw yn nre? '
Ma Ilicced Cymru arno ni'n doi, phob doi arall.
Beth weta nw yn nre
Am Dai a Shoni Morgan?
Os do nhw 'nol yn fyw
Nol gneyd blawdllif O'r German:
Beth veta'r Parlamant
Am showdwrs gora'r gwletydd?
Ma dwy line ytto, a ma rwpath yn gweyd am i fi
neyd wind-up fel 'yn
Fod wyrkouses y Vlad
I ni i dreelo'n dwetydd.'
Eisht bachan cebyst,' myntwn i.
Showdwrs yu
5120

==

 


(delwedd
5121)

Y PARTIN DWPWL. 11

gorffod treelo diwetydd i Os miwn wyrkws? At' 01

bod yn wtnladd dros i gwlad? Paid bod yn ionc,

mi.'

'Ione efa, Shot)l. mynta Dai. ' Na ffordd odd

petba webi bod, yn 01 yr annas. Sawl trempyn alws

wrth ddrws back y'n ty ni, a diccon awdd gwpod ma

showdwr odd a weti bod wrth i gerddettiad a. Ar

01 colli Iliccad, ne fraich, ne gs yn y ryfal yn

gorffod becan i fara chaws.'

Der di, Dai,' myntwn i, ' di galon. I ddar-

llenas i fod Membar of Parlamant yn gofyn i'r

Llywottrath i addo eymryd neb on y boys fu'n

wmladd dros i gwlad fel swddocion o 'yn i mas, ne, o

leia, roi'r first chance iddi nw.'

Membar o Parlamant,' mynta Dai. ' Ca di fox,

Shoni, a phaid chleppran am Fembars of Parla-

mant, y tacla sy'n coleri petwar cant o binna bob

blwyddyn, a ynny pan ma eesba ariao ar y wlad!

Os un o nw weti cinnyg gweetho am ddim? Os na

Fembarg o Parlamant yn wabblo Will o Berlin

eepon meddal, gan obeetho, walla, i gal i gneyd yn

Gompositars,' ar 01 i'r ryfal wero mas, a Will yn

diccwdd ynnill. '

Ambassadors wy ti'n feddwl Dai,' myntwn i.

Sdim use blaggardo pob membar achos fod amall

rapscaliwn yn diccwdd bod yn i cenol nw. Ettryoh

ar Mabon; ettrycb ar Dafydd Lloyd George! Diccyn

o drick i ti ffindo short y ddoi na, o otti.'

5121

==

 


(delwedd
5122)


12 Y PARTIN DWPWL.
Allu di stoppo, Shoni,' mynta Dai. ' Os neb
bod yn braggo mwy o Mabon Lloyd George na fie
I netho i englyn iddo pan gas a i gwnni yn Chan.
cellor; wyt ti'n i gofio fa spoo Ma fa, i rows Mishtir
diccyn o bolish arno, jest i gael y corneli yn right.
Henffych well o Ganghellydd!y gwr bach
A geir byth daw i'th glodydd;
Wirione dy gyd-garrennydd
Hip hwre ' yn Ghwop a rydd.
Gymru Lan, e gan y ggar fyr
Eiriau i fawredd anhalog:
re' clywch,' fydd sain pob clg-
Hwn ydyw'r Prif Weinidog.'
A ma fa nawr beth wetas i yn Brif-winitog
Pryttan. Wy ti'n cofio stori'r plant bach yn gweetho
ecclws o glai.
Ottw,' myntwn i, ' on wad ymlan Dai.'
ddath y ffeerad mlan, a i ofynws,
Be chi neyd blant bach?'
Ecclws ser,' mynta'r plant yn attab fel cantata.
' Da mhlant i,' mynta'r ffeerad yn wn o glust} i
glust. ' Beth yw 'wn, a beth yw 'wn, a 'wn?'
Y clochdy ser, y porch ser,' mynta'r plant.
Ble ma'r ffeerad?' mynta fa.
O, ser, odd dim diccon o glai gytta ni i neyd
ffeerad,' mynta'r plant.
Na fel ma i gytta'r Membars of Parlamant Shoni,
5122

==

 


(delwedd
5123)

Y PARTIN DWPWL. 13

i ddim yn cretu fod na ddiccon o glai i gl i neyd

mwy no un Mabon, a un Lloyd George.

gel, Dai, ' myntwn i, Gad y Membars yn Ilonydd.

All for myself i ng, a'r rest i Shoni mrawd. Ffreio

yn y pappra un dwyrnod, a fraich y mraich yn cerad

i'r olwb yn Llundan y dwyrnod wettyny. Brawlach

o streeffan o bothdi 'Ome Rule a chlatcho ar yr

ncclws yn lle gwrando ar Lord Roberts a Lord

Charles Beresford.'

Germany an' England will never be at war,'

mynta nw. Never' eetha short odd a, ar mencos i.

Sa mttach fod eetha army gytta ni mas ar y dychra,

a i fyssa lot O'r avoc ar Ffrainc a Belgium weti safio.

I glywast stori'r fam a'r ddoi grottyn. Odd Will a

Dai yn warn o bothdi'r ti, a'r fam eesha i un o nhw

i ryttag ar necas.

Wiliam mynta i, miwn llaish rwpath rwng ootar

y Mauretania a mouth-organ.

well,' mynta Will.

Beth di neyd? ' mynta'r fame

Dim,' mynta Will.

Dafydd l' mynta'r fame

Well,' mynta Dai.

Beth di neyd?' mynta'r fame

' Elpu Will,' mynta Dai.

Na beth ma y ran fwya oer Membars yn i neyd

efyd,elpu i giddil i neyd dim; fel Will a, Dai, a chal

cheque o gn punt pob cwartar am ynny,' myntwn i.

5123

==

 


(delwedd
5124)



14 Y PARTIN DWPWL.

mynta Dai. ' Bacban, ma, yn

bryd doti check-weigber ar ben y pwll na. Shoni.'

'Wel, ma fi yn gweyd goo' bye wrth y Pat lamant,

ma ngn i jest troi yn frweh canes; w i yn mynd i

shafo. Wy ti'n gwpod, Shoni, beth sy yn y mwzzlo i c?'

Nacw'n wir,' myntwn i.

Wel, w i'n colli diccyn o ngwallt o ar goppa men,

a ma fi'n gorfod shafo ngn. Pam ny? Sa'r wiskars

sy ar y ngn i yn galw mass meetin', a setlo i

ddychra sproutan or y ngoppa i, i fysswn yn falch.

Rwpath od fel criatur yw dyn, ma fel sa, poppath o

with.'

Bachan, wy ti'n ngofio i am Irishman odd yn

gweetho ar dop y screens ar ben pwll y Winsor, odd

a'n lodgo gytta Mari, gweetw Moccyn Pwll.up.

Diccyn o gobben odd Mari, a odd dim waste cnwylla

ar fora tywyll i fod. Odd i'n fora tywyll yn y geia;

i gwnnws yr Irishman bothdi petwar, i wisgws i

drywsis an' so on; fyttws i frecwas, a off ag e sha'r

gwaith.

Fu a ddim yn 'ir cyn slippo o ben y screens, a lawr

ath a ar i ben i'r sidin'.

I ryttws pob un O'r

gweethwrs i ettrych, yn dishgwl dod o 'yd\i gorff

marw. On odd yr Irishman ar i drad, yn ettrych

diccyn yn yrt.

' Are you urt, Mike,' mynta'r gaffar.

No sorr,' mynta Mike yn inspecto i drywsis, ' but

be jabers, I've had a terrible twist.'

5124

==

 


(delwedd
5125)

Y PARTIN DWPWL. 15

Erbyn ettrych odd dim byd yn mattar ar Mike,

on i fod a weti diccwdd gwishgo i drywsis a'r part

01 y mlcn yn y twyllwch y bora ni. Na'r twist gas

Mike.

On i ddath yn stop lamps' ar y'n clepar ni, off

a ni yn y twyllwch, yn single file, pob cwmpni yn

dilyn i scout, mlan am bothdi annar milltir. Lie

down wettyny am spel.

I liccech gal gwpwd shwt i ni'n gweetho pan ar

y'n gora yn ceesho sceepo'r bawgwns o fodolath.

Liccech figinta. Wel, O'r gora, i gewch, ynny yw,

I chi gyd yn gwpod beth yw D. V. Ottieh, ottich.

Chewn ni ddim gneyd 'eb bo ' rwy un uwch ben yn

folon.' Odd 'en goach-driver o

i

os slawar

dydd, diccyn yn jealous o goaoh.driver arall O'r un

pentra. I welws yn y pappar fod wnnw'n gweyd y

byssa'i goach a yn ryttag o

i

, D.V. Er

mwyn i feiddu fa i ddotws ynta notiss yn yr un

pappar; rwpath fel 'sn John Jones' coach will run

to

every day, D. V. or not.'

from

Odd yr 'en foy siwr o fod yn cretu ma 'bwrw

glaw' odd yshtyr D. V. I chi, ddyrlJenwrs, yn gwpod

yn wanol.

Wel, am wech yn y bora, i geson y'n galw at y'D

giddil ar yr ewl fawr yn acos i'r ventra wetas i am

dano yn y shwrna O'r blan. Mlan a ni i gwm bach

5125

==

 


(delwedd
5126)



16 Y PARTIN DWPWL.

cul trw bentra arall. Odd y spot yn y nghofio i am

ddwy line yn dishgrifio Cwm Rhondda,-

Cwm llun y sarff, cwm llawn o sg,

Cwm culach na cham ceiliog.'

Wrth gwrs odd dim argol am sg yn y cwm bach

wn. Off ytto. Ma'r cenyns yn dychra roaro! Yn

gros i bont fach dros afon bert, a sa amsar spar gytta

ni, i fyssan yn cal shawns i bippan ar amall i fryohill

yn pownsan Ian i'r afon, yn wilo am gleren i frecwas.

On odd dim amsar boys. Na! ma,

' Swn rhyfel yn y gwynt

Daw yn nes, yn gynt, yn gynt.'

W i'n cretu y newita i ddiwadd y pennill, a gatal

y geira gyreiddol i shifto; rwpath fel 'yn

' Mae swn rhyfel yn y gwynt,

Daw yn nee, yn gynt, yn gynt,

Swn Germaniaid ar eu hynt

Yn sathru tir a hedd Ewropa.'

Am un O'r gloch, ma staff offcar yn gyrlappo at y

Kernal; ma wnnw yn galw'r captans, yn sponio'r

map i ddangos y dreckshwn o ni i fynd. Ma ni off.

Ar 01 cerad bothdi milltir, Ian a ni dros ochor bryn

bach, trw 811t o gd, a draw o ni'n gweld twmpin

bothdi cant a annar o latheidi o 'yd. Eisht-taw-son

am diccyn, a Ian a ni, yn crippan yn eetha towal. I

8topson, a i ath cwppwl o foys i dop y twmpin a i

5126

==

 


(delwedd
5127)

Y PARTIN DWPWL. 17

Gwnnws un i ddryll Ian,

orgeddson or i gwynepo.

mo'r liffuenont Cia, ia, Ted odd a) yn crippan mian

I sefws y'n platoon ni O'r golwg, on,

idd i joino nw.

arcol, ma'r bwlats yn fflyan dros y'n penna ni fel

Beecham's Pills. I welws y scouts bishin mat o wlbd

bothdi milltir o 'yd, a spots o god nawr 8. yn y mono

Jest annar ffordd odd twmpin tepyg i'r man 'ny lle

odd y bwlats yn dod. Odd y Sossinjers weti cal cewc

Wrth gornal bryn y Germans odd twmpin o

arno nie

sand, o ma Lifftenan Ted yn galw am ' three good

shots.' Wel, os possib os s raid i fi weyd pwy odd

doi O'r tri, s o? Cistal gneyd clean brest; i geso

' Ni'n Doi ' a bachan arall y'n pecco mas. Lan a ni, i

orweddson lawr, fi bointson y ddrylle

' I think,' mynta'r Lifftenant, ' the range is 800,

fire Jones.'

I shapws Dai, i danws, no result.

I dreiws y bachan arall 750, no result.

I gitchas inna yn y'n nryll, gymras bwynt am 700,

i danas, a i welws yr offcor trw i spyin'-glass bwff

bach o ddwst yn cwnni ar y twmpin sand.

' That's the range boys, 700,' mynta foe

Ma'r sarjant yn dod a'r boys i Ian atto ni.

' Give the blightars five roun's,fire independantly

at 700 yards,' mynta fae

Ma i off! O ni'n gweld penna'r rapscaliwns yn

poppan Ian, on i ceson i. O do. On odd y Germans

5127

==

 


(delwedd
5128)

18 Y PARTIN DWPWL.

ddim yn secur, odd swn y bwlats yn weepan eebo, a

amall i ochenad ar y'n pwys ni yn gweyd fod rwy

boor dab weti chal i. I ddath yn ddishtawrwdd ytto,

a beth welso ni 01) crowd O'r Sos.sinjers yn i brasgamu

ddi shag abo ni. Am amsar odd dim i weld a dim

idd i glywad on mwg a swn y cenyns o draw, a'n

drylla ni. Odd amall i German yn cwmpo lwr-i-ben,

on mlan odd y rest yn dod. la, co string o Germans

yn treio dodge arall, yn i ryttag i ar 'yd ymyl y

bryn: yn y golwg am diccyn, O'r golwg wettyny, a'r

bwlbts fel cawotydd o bys o fan arall yn y'n cyrradd

ni.

' The enemy is advancing by rushes, an' takin'

cover as he halts after each rush.'

Na glywson ni'r offcar yn i weyd.

' Mark the groups,' mynto fa, ' and I'll give the

range; then fire.'

Na netho ni, un cwmpni yn tano at y rushin'

Germans, a chwmpni yn gwllwn ergytion at y sand.

Na rwy fath o amcan i chi, ond y tro wn odd dim

O'r mashine-guns yn gweetho. I gwmpws lot O'n

boys ni, on i scapws y ran fwya eb gal i lladd. I gas

y Sossinjers mwy na diccon myn depyg, wath i geson

dywelwch am dair awr, a na lle buon ni yn gneyd

eetha trench.

Dai Oi,' myntwn i, ar 01 i boppath ddishtewi.

' Right O, Shoni,' myntai Dai diccyn o belltar off.

5128

==

 


(delwedd
5129)

Y PARTIN DWPWL. 19

 



Ma fa'n dod yn climmercan diccyn, a'r gair cinta wetws a-

'Ro fatchan i fi, Shoni, wath ma want wiff arno i yn ddychrynllyd, os wir ddyn.'

No deemlata pob un o'r boys odd yn perthyn i'r Welsh, eeto dim fig am Will na'i griw. Dyw a ddim syndod fod Mishtir Ni'n Doi weti gweyd miwn can
Sysnag,

'Thinks he's playing football

When he rushes at the: Huns ;

Sings his Men of Harlech,'

As he runs to spike their guns ;

'Kamerad!' they're shouting

When young Taffy's face they see,-

He's a 'hero' all over, is he.'

 

==

 


(delwedd
5130)

Y PAR'rrN' DIVPWL.

YR AIL SHWRNA.

'COOL O LAWR DICCYN.

A R 01 cwppla damshal ar gyrn y Germans i geson

spel fach, jest i goolo lawr O ni'n eetha siwr

na fyssa ddim want ar y blokes i wan i bissedd i'r

t.u am diecyn bach ta beth.

Baehan,' myntai Dai, W i'n wys dyferu. Ma

rwy durn out fel 'wn yn warth nu gweetho yn y

stm coal; i allu wascu'n ngrys i, a i ddaw diccon 0

ddwr mas o no i neyd poun' i Olchi defed yndo, myn

yffryd i.'

I wyrthinas i, allwn i ddim peedo wir ddyn, wath

Odd ettrych ar Dui, a wnnw mor gochad a Signal

railway, a'i wallt O'n ffiiwch, yn ddiccon i ela'r marw

i wyrthin. I droison nol at y trenches nillso ni.

Ni'n Doi ah' rest Odd yn fyw, a miwn wincad ma Dai

yn colli drd, a miwn ag e blwnsh ar i ben i dwll yn

ddiecon mawr i alw chi arno fa. Wel, walla ddylswn

i ddim gweyd ar i ben efyd, wath odd Dai yn eetha

tebyg i gath, yn lando ar i drd wastod.

Ma screeh mwya dychrynllyd I needus i lawr i

geesho catw bywyd Dai o ni'n feddwl, on yr arcol

anwl, beth welas i on slashyn listy o German ar i

5130


==

 


(delwedd
5131)

PARTIN Dwpwr..

benlinna yn becan am i fywyd, Dai yn ishtu

flan a yn wyrthin fel ffwl.

Got wife an childrun,' mynta fa, yn weppan a

O ave you,' mynta Dai, 'You ought to think of

that before leuvin' the old oornun an the kids,'

nevar gay Gott strafe Englan',' mynta'r en

wlanan.

Ay, ay, naddo figinta,' mynta Dai, 'on ma diccyn

o strufei fod rwngo ni miwn winead.'

' Nein! nein l' mynta'r en gwtin mwg, nein l'

Nine, myn yffryd i,' mynta Dai, ' baehan WY ti

siwr o fod yn pyrthin yn aCOS i Brigam Young, yn

short o broffessional widman. Wel, phrioti di ddim 0

numbur ten, wath Wy ti yn mynd i gal y fnishin'

stroke da ff.'

'Non! non: ' mynta fa, yn cretu na odd Dai dclim

wetti ddiall a, a odd Dai ddim efyd, os i chi am wpod

Been to London,good English,kind English,'

mynta fa.

O ave you, my nabs,' mynta Dai, you will ave

to fforfflt your return tick-at mun. Bachan, Shoni,

ma weti peeco Ian mwy o deemlata caretic miwn

petar munad na ddyscws ariod O'r blan. Ma yn

dda i fod a weti dyscu rwpath, ma gopath am neyd

dyn O'r bachan allu fentro.'

5131

==

 


(delwedd
5132)

r PARTIN DwpwL.

Criatur miwn eornal y w Dai,' myntwn i.

wetiff rwpat.h er mwyn cal i fywyd. Wy ti'n

eofio stori'r gath a'r ligotau? I fuas i yn attrodd

pishyn pan o ni'n grottyn bach, w i ddim yo cc{io't

getra.'

Gwet ti'r story, a i shapa i diceyn o bynnillion ar

01 lando'r en bledran fwg mayn y quad.'

Thenkyw Ser,' wetas i.

nath Dai, rwy fath o revised version

with apologies to the original author.' Na diceyn o

dwtch Llundan i chi. I i miwn man 'yn, er

ma ar 01 cloi'r boy yn y lock-up y gnath Dai y gin.

Walla efyd, sa chi'n pippo, ar yr original, y findwch

chi ychyttig 0 waniath, w i ddim yn garautio rna'r

un gath i.

'Y GATEI A'R LIGOTAN.'

(GAN D, CONUNDRUM JONES.)

Ath Iligotnn {ach lwyd,

Wrth wilo am fwyd,

Ar i phen i badellad o frecci;

A yna lle bu

fn mofiad yn hy

I gatw i unan rag mci.

Bun mofiad fel cyn

Rown' i'r en battall din

Am anal bron diffodd,

5132

==

 


(delwedd
5133)

'Ell), mynta i,

leg up i fi,

Ma'n ddisgras i mi {oddi rniwti diod.

Dath y gath Wen

I hippo dros ben

Y batall brecci miwn winead:

Miss PW" bood i chi,

ROi pawen i

I brofi y'eh bod Saniariud.'

ga i, medd pwsS

Ar 01 yr 011 iwSs

Di fytta Cewch,' inyntar I igoian,

Cewch fy mytta yn fyiv,

Ma blas cus dav Ome-Biew,',

A i,'r Ian y dath. ,viw, fel Ilychetao.

W i'n diolch yn {av.'*

Miss Pwss i chi nnTr;

Am rOddi.elp fel Sumar;ad,

At your service I'll be

On' rosswch i fi

Shigglor crou, jest funad.,'

Ah,' mynta'r en gath

Cai bryd heb ei fath

Caf y eoursegii gyd i fy

On pan ath dal,

dwll yn y Val,

01 sychu, yr ath y Iligotau.

For shame,' mynta'r gath,

Wir i ddyn wy

Na Will 0 eerlin un diwyrnod,--,

Eight. taw gath a son,

Jest leave well alone,

Os dim grym roiwn addewid miwn died.'

5133

==

 


(delwedd
5134)

Y bwpW1

24

Eetba right, Dai.' myntai i, sdim diolch i'r beggar

ma wath ma fn miwn cornal yn cal i wascu.'

'Otti, otti, myntai Dai. Now goo' boy, WY ti'n

ettrych yn fachan eethn apal, own ar di drad. gad ni

gal gweld os gen ti rwy glem ar gerad. Starta.

Ma meddwl am di blant ti weti toddi diccyn y

ngbalon i. Get up Sossiojer.'

Wir ddyn i gwnnws ar unwatb, on odd i wefla fn

mor sych a chorcyn.

March l'

I fartcbws.

' No tricks,' mynta Dai.

' Nein,' mynta fa, yn brefau fel dafad.

' O,' mynta Dai. Nasvr w i'n di ddiall di bacbnn

diartb. Nein is NO. Wel cer mlan, a wrth weyd di

brayars eno yu y lock-up, ro diccyn bach o dwtch

Cwrdd Diolchgarwch, a diolcha ma doi griatur tynar

galon, fel Ni'n Doi, di ddalws di.'

Odd y bloke ma weti bod yn Llundan, on odd dim

o 'yn yn gweyd llawar o'i ochor a. Ma llawar i

fachan ne ferch weti bod yn Llundun fyssa'n well i

bodnxv weti aros ynnre. I ath Dick, mab Twm a

Nanny Cefenbryn sha Llundan, i fuws no am bothdi

blwyddyn miwn shop ddrapary, i ddatb sha thre ar i

olidays, a dim on' Sysnag odd a'n frawlau: weti colli

i Gwmrag i gyd. I greiddws y bwthyn bach to gwellt,

na lle odd yn guffs,yn golar,yn gold pin, a scitsba

patant leatbar, a 'at, rwy gross breed rwng bowlar

5134

==

 


(delwedd
5135)

Y DWPWL.

box Dim on' i fam odd yn diccwdd bod yn y tsp,

ar y pryd; Odd yr 'en wr i dad yn gneyd clawdd yn

y co wrth gefan y

I safws yr en Nanny fel post yn st,aran arno.

Richard!' mynt.a i, a'i doi liccad fel d wy sowsur.

do, maw? An Ow is Paw?' mynta Dick.

Richard bach mynta Nanny, be sy arno ti?

Dim Cwmrag maw,' mynta Dick, Dim Cwmr&g.'

Ishta lawr,' mynta Nanny, ' i a i i alw di dad.'

Really maw, dont excite yourself,' mynt.a Dick,

don really.

On mas Nanny i wilo am Twm.

'Tomos,' mynta i, yn pwffan jest maso atal. Der

Bba'r ty, ma Richard weti dod; ma fa weti gwishgo

fel gwrboneddig, iaith gytta fu fel ma nw yn i

wilia yn Llundan. 'Maw' w i, a ' Paw' Wyt ti.

Dera Bha'r ty, Tomog bach.'

CAW,' mynta Twm,yn poeru'r bilsen bacco mas o'i

bon, a yn tynu cillath o bocced i wuscod i dori

pishyn o bastwn onan eetha trwchus. ' Av.', weti

onghofio en iaith y bwthyn t gwellt Otti fa? Ble

ma fa Nanny

Yn ishta yn y parlwr gora,' mynta Nanny.

I ath yr en gwppwl i ddreckshwn y ty, a ma

Twm i miwn i'r parlwr. Ma Dick ar i drad fel

jack-i-jumpar.

t Ow do Paw mynta fa. cow do governor?'

5135

==

 


(delwedd
5136)

26

DwrwL.

I greiddws Twm un bonclust iddo nes i fod a ar i

yd ary llawr, a wettyny ma'r pastwn onan i

gefan a, yn swno'n depyg i amsar spring cleanin'.

Shad, nhad anwl! ' mynta Dick, ' Peedwch a'n

'Da machan i,' mynta Twm, ' Wy ti'n eetha quick

or beeco Cwrnrag i'r Ian. C',vn ar di drad, a ishta ar

yr en gatar freecha. Sdim yn well na phastwn onan

i deutro bachan sy weti colli i Gymrag.'

Faint ishtws Dick, os neb yn gwpod, wath odd y

pastwn onan yn depyg i'r sepon na ma nw'n Weyd

am dano 'Leaves a good impression behind.'

Sa'r German ma, a phob German arall, a Will y

Bwtchwr o Berlin, a'r chap na ma nw yo i alw fa

yn Von Turpantine,yn cal eetha dose 0 bastwn onan,

i netha les i nw. I can i rwy ddwyrnod. Can cret-

wch i fl.

MlanaNi'n Doi a'r prisnar; o nia'n Ilicced yn

acor; so fo on treio Wara i drieks, i fyssa yn

ddobbino arno ar mencos i. On dim fears, odd y

bachan yn eetha baleh i fod a'n fyw.

NO me strafe Englan',' mynta fa. 'look Kaisar,

ach, say Gott strafe Englan' l'

Paid a beccso bachan diarth,' mynta Dai, Let's

see that papar mun.'

I gitchws Dai yn y pishyn pappar, a i ddishgwilws

5136

==

 


(delwedd
5137)

Y paRrrJN DWPWL.

27

' Wel Shoni,' mynta fa, Mu yn cappo poppath.

Dishgwl bachan.'

' Ott,i wir ddyn,' myntwn i, 'On shwt wy ti'n

mynd idd i ddiall a?'

O, i gaiff my nabs mfi sponio'r German langwidge,'

mynta Dai. I ni'n ddiccon 0 scolars i wpodpwy sy'n

blino stwmog Will o Berlin. 1 fydd pittwr 0 Ni'n

Doi yn y papprc ar 01 'yn allu fentro.

Ma odd ar y pappar, umall i air weti blotto mas

gan y dwr a'r slwdge yn y trenches

' KAMARADEN.'

'ICH RATE DIR... ...ENTDECREN ...SHONI

MORGAN UND DAI JONES... ..BESONDER......

UN JEDEN PREIS.'

' MO beth eystatlu ar bishyn eb atalnota yn y

cwrdd bach Weeh cheenog, Shoni,' mynta Dai. ' Dere

bachan diarth, sponiL'r German ma. Wot's this

mun

I ishteddgon y'n tri, a ma'r boy yn dychra, a w i

boun' o weyd i fod u'n slyffaglan Sysnag yn dolo

diginnig

Kameraden Comrades.

' Right O,' mynta Dai.

'Ich rate dir.'......l advise you.

' Na laish Will 0 Berlin, Shoni,' mynta Dai:

' Entdecken '......to discover.

5137

==

 


(delwedd
5138)

28

'Shoni Morgan und Dai Jones.'

'Ma wnna'n eetha plaen,' mynta Dai.

'Otti otti,' myntwn i, 'Ni'n Doi sy'n beccso Will.'

' Besonder ...Especially.

' Go on Cock-Robin,' mynta Dai.

Odd na diccyn weti i flotto ar 01 ' Besonder' on

awdd gwpod i regettiad a.

at any cost.

'Unjeden PrelS

Ma'r pishyn i gyd,

' Comrades, I advise you to discover Shoni

Morgan and Dai Jones especially... ...at

any cost,'

'Thenkyw old chap,' mynta Dai, 'an now we'll

make a move.'

Off ani.

'Diceon tepyg fod Will o Berlin yn cretu on iddo

gal gafal yn Ni'n Doiy bydd lando yn Mryttan on

rwy wara plant,' myntwn i.

' Thenkyw William for the warnin',' mynta Dai,

'but Ni'n Doi ave booked a bed in the Red Cow in

Berlin. I ni'ndoi yn ry n i Will.'

5138

==

 


(delwedd
5139)

Y PARTIN bwpwL.

29

Y DRYTTYDD SHWRNA.

AR ASCWRN Y'N CEFAN.'

N m A 'R shwrna ma yn starto a hwscid 0 srs.

Pam ny? Wel, i gewch wpod jest nawr.

I wetws y Pr-ganietydd, fel ma'r ffeeraton a'r

prygethwrs yn i alw fu: fod y srs yn apal i wilia.

Ma nw, wir ddyn. Ma'r rai 'yn yn wilia yn ddiccon

uehal, on i chi glustfeeno. Odd Dai, ar ddiwadd y

shwrna O'r blan u diccyn o duadd at ormottiath.

'I ni'n doi yn ry en i Will,' mynta fn. 'No fears,

my boy, dyw Will o Berlin ddim weti cal gafal ar

fachan ddiccon opal i Shapo cannon i ddrilo [WII

trw Shoni a finna. We are alive an kick-in. Ottin,

ottin,..'

Ond

Na strokan eetha ir, ma lot yndi efyd. Rwpath

o bothdi'r pappar na ddarllenws y German odd yn

gweyd fod ' Reward' mas gytta My Nabs am y'n

dala Ni'n Doi. Wel, ddalson nw ddim o ni, on

i ddalws rwpath ni, ar mencos i, a'r rwpath wnnw

oddgas! I geson dwteh bach oar gas, a'r peth

diwetha w i yn i gofio yw Dai yn gweiddu,

5139

==

 


(delwedd
5140)

30 Y PARTIN

Shoni Oi.'

I atepas i,

'Dai Oi.'

Ar 01 'yn i ath poppath yn dywyll fel sa chi

colli gola yn ngenol 'en waith, a ffeelu i thrackan i

sha'r twll cloi. Ineggwsy gas ni, a i ethon ar y'n

penna i wlad y bryddwytont Fel 0 ni'narfadd i

thoncan i yn oratorio Samson.

Total eclipse! No gun, no moon, no stars,

All dark amid the blaze of noon.'

Pan ddiunson ni i fuon jest cal bobo mt. Yr arcoi,

na le gln, a na grottesi pert na welia bach twt, a

na ddishtaw odd pob un O'r crottesi bach yn cerad!

I agoras y'n Ilicced, bippas o ddyn i

gochas diccyn pan ddath crottan bert diginnig at

ochor y gwely; i dreias sbwffo men dan y dillad,

onno go.

' Wel,' mynta'r grottan, 'Ow are you numbar

seven?

1 wyrthinas a i atepas,

Wei, my dear, it as come to somethin' that Cor-

poral Shoni Morgan as come down to be only a

num bar.'

I wyrthinws y grottan, on wetws i ddim.

Miwn ticcyn i glywswn laish. Dai odd no.

'Shoni Oi,'mynta fa. 'Bachan, ti sy no? Ma le

bachan! Ottin ni yn un o Three-atars Cardydd?

5140

==

 


(delwedd
5141)

31

Ne walla ma te-parti Yshgol Sul sy ma. Beth ti'n

gretu, Shoni?

I drows y grot,tan a i wetws yn eetha sharp,

Numbar six, you must not talk.'

I dynnws Dai i gyrna miwn fel malwotan ar 01 i

chi ysgwd dwrnad 0 alan ar i phen i, a ma'r tro

cinta i fi weld Dai yn ffeelu attab, i geiws i fox

glotch. Off a'r grottan yn shigglo i chwt, a wrth i

bod i yn mynd eebo i ullsach gretu fod shop drug-

gistar yn passo. I ddath nol, miwn ticcyn, L bobo

ddishglud 0 beef tea; i ddotws rwpath fel neeshad

bock 0 dan on Dai a finnu, a mynta Dai,

i Shoni! Myn yffryd i, ma i. Ma ni'n 01 yn

fabies ' unwath yt.to yn gwishgo bibs; allu fentro y

cewn ni bobo rattle yn y'n deelo i gal ynjoymant

trw'r diwetydd.'

Miss,' myntwn i, Wot is this place, an ow long ae

my butty on me been ere?

This is a Ospital,' mynta'r grottan, 'an you ave

been ere four days? You were both badly gassed,

but the doctar says you will be convolutions in about

a week or two.'

O ni'n diali ma yshtyr convolutions Odd rwpath

o bothdi y'n bod Ni'n Doi yn peeco Ian diccyn, ne ar

wellhad. Odd no lot 0 boor dabs yn gorwadd, rai

weti llyncu gas, rai 8'u breecha yo fwlats i gyd, rai

yn cerod o bothdi ur fflnna baccla. Ospital Odd i ar

5141

==

 


(delwedd
5142)

32

DWPWL.

mencos i. A 'yn i gyd o achos fod Will o Berlin a'i

ben weti mynd yn ry fawr idd i het.

Y noswath ni ma'r doctor yn dod, bachan eetha

clyfar mynta nw: i fuws yn pippan ar dafota Dai a

finna, a fi gwnnws y'n calon ni pan wetws a' You

are gettin on all right my lads,'

Thenkyw Ser,' mynta ni.

We shall be convolutions in a week,' mynta Dai,

yn ettryeh fel sa fa weti llyncu dickshonary, a wnnw

yn gwascu diccyn ar i stwmog a.

'You will be convalescent, at least I ope so,' mynta'r

doctor yn wyrthin nes odd i ribs a yn cnocco yn

erbyn i giddil.

On, bachan clyfar odd a, a weti gneyd ryfaddota

o ar odd a yn yr Ospital. Ma'r doctors yn glyfar.

W i'n cofio darllan am cheppyn yn Llundan odd yn

jofadd yn ddychrynllyd gytta pn yn i ben. I ath i

gonsulto spessialist, i gas i eggsamino yn eetha

pyrticilar.

' I am sorry,' mynta'r spessialist, ' You are in a bbd

way, Sir, I am afraid I will ave to take your brains

out in ordar to make a clean job of it. I am afraid

I will ave to brush some cob-webs away.'

' Right O,' mynta'r bloke, ' as long as you promise

to cure me.'

' I'll do that,' mynta'r doctar.

I ddotws y doctor y boy ar y couch, a chympohir

5142

==

 


(delwedd
5143)

Y PARTIN DWPWL.

33

odd a'n cyscu o dan effaith y gas. I dynnws y

doctor i fenydd o mas, a i dotws a ar y ford yn

borod i ddychro spring cleanin. Moa gnoc wrth

ddrws y surjary, off a'r doctor, a mas y sefws a am

bothdi cwortar awr. I ddah yn 01. Y mowcedd

anwl! Odd y dyn weti cherod i, o weti gatal i

fenydd ar 01 ar y ford. Wei, i fu'r doctar jest mynd

a chollad arno. On i gatws y secrat, a i ath i wilo

am berchan y menydd ar yd streets Llundan. Y men

bothdi wthnos ne racor, i spottws y bloke yn acos i'r

Ouses of Parlamant. I weiddws,

Oi, oi, come ere mun, I ave got your brains on

the table in my surjary.'

All right,' mynta'r boy, yn ddiccon digonsarn,

' Keep em there: I shant want 'em any more, for i

am now a Membat of Parlamant.'

Na'r story, on walla ma celwdd yw i, on ma lot o

stwff i neyd gwirionadd yndi efyd, a jidgo o wrth

anas rai O'r Membars sydd yn cal 400 y flwyddyn.

' For the past,' mynta un o nw yn N hy y Cyffretin

os diccyn bach yn 01, ' we may sum up everything in

one sentence, the blunders of our politicians have

been retrieved by the heroism of our aviators.'

Na Sysnog a diccyn o bolish arno on tefa?

Twt, twt, mlan a ni. Wmladd sy i fod nawr,a ma

raid i Ni'n Doi ddyscu diccyn o sense i Will o Berlin,

5143

==

 


(delwedd
5144)

1' PARTIN DWPWL.

34

cyn bo'r shwrna ddiwetha yn barod i fynd i'r

screens.

I ddath yn amsar cysgu cympohir, on odd llawar

i boor dab yn gronan gan i bn. On sa chi'n clywad

y crottesiy nursesyn wilia geira o gysur i

gwnni'n calonna ni. Odd O'n drate wir ddyn!

Odd a'n worth talu am dickat am gal mynd miwn

idd i clywad nw, odd ar mencos i. Odd na un,

weloni bai am Maggie Elenitswn i ddim llawar

cal onno'n wraig, o w i'n gwpod fod Dai dros i ben

a'i glusto miwn cariad a i. Yr arcol, sa chi'n gweld

gwynab Dai pan odd onno'n dod eebo.

' Dai,' myntwn

Ffarwel i Mary Catherine dlos,

Ffarwel i Maggie Elen,

' Cistal i ti stoppo eewcan ar y grottan.'

' Alla i ddim peedo, bachan,' myntai Dai. ' Ma'r

cri8tur bach pert mor llawn o opath. W i'n cretu so

dyn yn cal i lifo yn i annar y byssa 'on yn gweyd,

Cheer up, lad, you will soon be 811 right.' '

' Gopoth,' myntwn i. Na beth od y w a; fe sy'n

catw'r byd ma gytta'i giddil: allwch chi ddim sponio

beth yw: rwpath idd i deemlo yw a. Ma Dai &

finna a gorath y dewn ni nol yn fyw ar 01 croppo

locsis Will o Berlin. O ottin. On am Will, poor dab'

wn i ddim beth i weyd o bothdi fa. W i'n ffeelu

5144

==

 


(delwedd
5145)

Y PARTIN DWPWL. 35

gweld fod gan My Nabs opath am ddim on free board an lodgins yn Sant Elena,'

'Gopath,' mynta Dai, yn ishta yn i grys ar ochor y gwely. Gopath! Bachan, testyn i fyrddoni Gopath, rwpath i'r boys a'r gwallt r i fflashan i meddylia arno.'

'Ia figinta Dai,' myntwn i, 'on dyw beth wy ti yn i weyd ddim yn gneyd y mattar yn fwy gola.'

Odd rwy fardd Sysnag yn gweyd am opath rwpath fel yn,

'Ope springs eternal in the uman breast,
Man nevar is but always to be blest.'

Bachan,' myntwn i, rwpath tebyg i'r wara ny odd gytta ni yn grots slawar dydd Send the fool furthar - yw wnna.'

I gyscson fel par o gd.

Y bora wettyny i ffindas fod Dai weti cwnni o mlan i, odd a'n cerad o bothdi yn i slaps pan agoras i y'n
llicced, a diccon awdd gwpod ma gneyd pynnillion ar Opath' odd Dai. Ar o1 brecwas i geson fynd i ishta mas diccyn, a na pryd torws y gn mas ar Dai fel rash y frech goch.

W i weti bod yn stidio'n galad o ar y di-unas i Shoni,' mynta fa, Gopath sy'n elpu'r fam i shigglo'r cawall, i ofalu am y crottyn bach, idd i watcho fa nos a dydd an' so on. A fel y bydd yn dod yn enach ma Gopath yn wispran wrth glust y fam y daw y babi yn ddyn dyfnyddiol---'



==

 


(delwedd
5146)

36

Y DWPWL.

Beth os ta merch fydd y babi,' myz*wn i.

'Wy ti off o ar di ben Shoni,' mynta Dai, paid a

wilia racor, machan bach i, os wy ti am gal ancam

beth Gopath, gryndo ma-

'GO PATH.'

Beth yw Gopnth? Babi bychan

Yn i gawall. Ble ma r fam?

Ynon dishgwl arnon wyrthin,

Yn i gatw rag cal Cam;

Beth YW Gopath? Beth mae'n deemlo,

Dishgwl ar y Ilicced nawr,

Fel dwy seran yn di8hgleero,

Creta daw yn fachaii mawr.

Beth Gopath? Dishgwl bachan

Ar y morwr yn mynd mag,

Yn i long i groesu'r morodd

Eb un scrap o ywyr las:

Ma y tonna fel mynydda,

Ma y gwynt yn

Aiff i wraig Bha thre yn appus,

Gopath sy yn llanw'i bron.

Beth Gdpath? Buchan gwrol

Yn mynd lawr i dori glo,

Tanad yno By yn dieewdd

Nes y erynna bryn a bro:

Diohgwl ar y mynTod Guan

Ar ben pwll. la, G Opath yw,

Ddath i wispran geira cysur,

Ac i weyd" Mach gwyr yn fyw."

5146

==

 


(delwedd
5147)

Y PARTIN bwrWL.

Beth Gopath? Crottyn lys!y

Ath i joino'r Welsh Brigade,

Ath i Ffraine i gwrdd a'r Germans,

Daw a nol? O* neb a wed,

in y trenches ma fan wmladd.

Weti gyfro'i gyd a gwid,

Gopath sy gwe,yd eaif bippan

Cympohir ur dy i dad.

Beth yw Gopnth? Os dim ancam

Gan My Nabs. Will 0 Berlin,

Peth tepyccaack-i-lantarn

Sy yn eWean ar bob bryli:

Yna yw Gopath Bill y Kaisar,

Cistal idd0 fynd sha thre,

Ma'in all up," gift Dai Shoni

I gloi tap " i Opath e.

37

'Wel done Dai,' myntwn i. 'Wy ti weti cwnni'r

blinds o ar y'n Ilicced i. Yr unig fai w i'n gal yw di

fo ti'n gofyn y cwestshwnBetb yw ry

amal. '

Ma di edication di, Shoni, weti cal i escilisso,'

mynta Dai, " Bachan, nn stylo y beirdd newydd.'

Pan ma'? chaps ma line yn ry fyr, ma'r dodge ma,

gytta nw o ofyn y cwestshwn."

'i fyssa, yn

Sa ti'n gneyd Englyn,' myntwn i,

diccyn o an' sweetpultum in oarvo,

fel ma'r B.A.'s yn gweyd.'

Wel,' mynta Daii W i weti teemlo rwpath Od ar

y'n chest i os diccyn; i gretas ar y start ma twtch O'r

5147

==

 


(delwedd
5148)

Y PARTI* DWPWL.

insuggestion odd a, on nawr w i bron cretu ma englyn

odd a yn treio flindo'i i ffordd mas. Ma fa,

GOPATH.

Gopath yw rwpath roiff ddydd

I ddod ar 01 dwetydd,

Angor i gatw'r rengydd

Yn y Ilicced Ffydd.

'Dai bach, myntwn i yn eetba gysseited, 'Wy ti'n

gamstar ar bob short o fyrddonith, i innilli di gatar

cyn diwadd di s. Ma son am Opath yn y'n ela i i

goo am ladi fach ar un o stmars y Mississippi yn

America.'

Beth o bothdi onno mynta Dai.

'Wel,' myntwn i, ' Storm ofnatw ar y Mississippi,

pawb weti mynd i styrrics; y tyrrana yn ruo, y mellt

yn mashan, y gwynt yn roaro, a'r mor yn berwi fel

tvbin golchi: y Ilong yn dywnso fel sa collad arni;

y plant bach yn screchan, y dynion a'r mynwod yn

ettrych yn wyllt; omodd y fenyw fach yn ryttag o

un i'r nall,

Cheer up,' myntai i, ' it will soon be all right.'

On' gwath odd petha'n myna, nes, O'r diwadd, i ath

yr en gaptan i unan i anobeetho. Ma'r fenyw fach i

Jan atto fel shotshan,

'Captan, captan,' mynta i, don't give up 'opin'.

Look, look! There's a bit of blue up there.'

I drows yr en foy, a i ddishgwilws ar y fenyw fach

Odd mor llawn o Opath.

5148

==

 


(delwedd
5149)

-g DWPWL.

39

Madam,' mynta fa, ' I know there is a, bit Of blue

up there in the sky, but yscuse me' madam, we are

not goin' that way until the boilar bursts.'

On gwella i Ni'n Doi. Ma Dai a phishyn o'i grn

Off o ar i gose with, a w inna yn anatlu fel ga'r Brown

Titus eb y ngatal i altogethar.'

If you are careful an don't get a chill,' mynta'r

nurse, you will soon be effarvessant (ne rwppath O'r

short). You are not goin to pop off this time.'

Thenkyw Miss,' myntwn i. 'We 'ope to be singin'

the duett' All's well soon.'

On bai i Dai fynd mas i ewcan gormod, i fyssa Ni'n

Doi weti dychra welto diccyn ar Will cyn 'yn. I

geson aros i'r twtch o inslammation gas Dai i glirio

Off. W el, goo'bye i'r Ospital, a thenkyw fawr i bawl),

y doctors a'r nurses, on, angofiwn ni ddim O'r Gas

am dro. W i yn i ddeemlo fa nawr, fel sa chi'n

gweyd, yn dod sha dreckshwn y trench! Ni'n Doi

odd y cinta bron i dasto'r stwff, a i fuon yn eethaacos

i'r boundry rwng y marw a'r byw. W i'n cofio cal

gas gytta dentist wrth dinny dant, on, yr arcol, odd

wnnw rwpath fel wilbar wrth ochor trackshon injin

miwn cymariath. I ddath ar y'n penna bron eb yn

wpod. I etho i yn y ngrwmp i'r trench. W i'n cofio

mod i'n shotto mreecha o bothdi, a i fi glywad llaisb

Dai yn gweiddu, Shoni, dera mas o na bachan.'

Shwd na laddws y stwff ni w i ddim yn gwpod

5149

==

 


(delwedd
5150)

40

On i Ni'n Doi yn all right nawr, L'n gwinepa sha'r

trenches' on yn ettrych diccyn yn felyn fel Sa ni weti

cal twteh O'r yallow jandars.

A nawr ta Will o Berlin a'r Crown

fydd na wichlad fel swn lladd mocbyn pan

gorddiff Dai a Fi a'r racsach.

Y BETWARYDD SHWRNA,

'A'N GWINEPA SHA BERLIN."

DAN bo chi'n darllan yr 'eadin'A'n gwinepa sin

Berlini chi'n barod i wispranc Ottich spo!

Wisprwch chi beth wisprwch chi ma fa'n fact; ma'n

gwinepa ni shaBerliD, a Os dim troi yn 01 i fod nes y

bo ni'n landed yn y Red Cow, yn y street ma'r

Sossinjers yo i galw yn Unter-den-Linten.

Ble o ni? la, ia, nair cwestshwn. O, dod mas O'r

Ospital o gwmpni y crottesi.

la, in. a Os dim cwilydd

arno ni i gyfadda fod diccyn o irath arno Ni n Doi ar

i 01 nw. On' ble i ni? la, ia, na gwestshwn ma yn

diccyn yn anodd roi attab straighaway. Ble i ni fel

gwlad. ontefa? Na i chi yn i feddwl. Gydewch i ni

fel gwlad gonsitro ticcyn. Ble i ni efyd? Ma'r

5150

==

 


(delwedd
5151)

DWPWL.

41

pighyn ma yn depyg dyohrynllyd i Oli Pwnc.' PTY

F r ef ma? mynta'r prygethwr.

'In three weeks.' mynta'r pappar na mm nw'n i

fa yn John Bull. Ma rwpath mawr i ddioowdd

miwn tair wthnos. Gobeetho fod a, Ottw Wir ddyn,

wath licOa Dai Finna ddim i'r Germans nyd

gwacar 0 Ni'n DOi A gweyd y gwir, ma un dose 0

Gas a bothdi deg bwlat yn ddiccon i ddyn cyffretin.

Ma odd Will 0 Berlin yn weyd yn 01 pappra Ger-

many, ma farn cheppyn o Gymro. Wrth gwrs

d" r iaith ddim mor glassical a iaitb Ni'n Doi, on'

cistol i ddoti fm miwn fel y dath a mas O'r ffwrn

KAISER YW'R MESSIAH!

Fel engraifft o wallgofrwydd Germani yn y

rhyfel bresenol nid oes dim mwy tarawiadol na'r dull

yn yr bwn yr edrychir gan bapurau Germani ar y

rhyfel fel un sanctuidd, ar y Kaiser fel danfonedig

Duw, ac ar yr erqhyllderau yn Belgium a Ffrainc,

fel gwaith y Raiser yn cyflawni ewyllys Duw! Wele

engreifftiau O'r rhyfyg gwallgof yma.

Dywedir i'r Raiser fyned i Synagog yr luddewon

yn Lodz. Yno yrnaflodd yn Rhol y Gyfraith a

gedwir yn mhob Synagog, ao wedi ei agor, trodd at

y gynulleidfa gan ddywedyd wrthynt,

Myfi yw y Messiah. Danfonwyd fi gan Dduw

i'ch achub.'

5151

==

 


(delwedd
5152)

Y DWPWL.

42

Fe gofir iddo wrth anerch ei fyddin ddweyd,

Yspryd yr Arglwydd a ddisgynodd arnaf am mai

myn YW Ymerawdwr Germani. Myfi yr Offeryn

yn llaw y Goruchaf: Ei gledd a'i gynrychiolydd

! Gwae y neb a wrtbwyneba fy ewyllys.'

Mewn papyr wythnosol yn Germani cafwyd a

ganlyn,

Pan gyrhaedda Ilu eneidiau milwyr dewr Germani

B laddwyd yn y rhyfel hwn i'r Nefoedd, ad-unir

hwynt a Bismark, Moltke, a'r dewrion gynt. Yna

cyfyd yr Hen Fritz oddiar ei oreeddfainc aur, a seinir

yr udgyrn aur, bydd holl lu y nefoedd yn present

arms' i'r dewrion byn ar eu bymddangosiad yn y

net.'

Gellid deall Mahometaniaid yn dysgu ffwlbri ynfyd

O'r fath. ond buasai yn anghredadwy am Gristion-

ogion onibai ei fod yn argraffedig mewn du a gwyn.

'Well' mynta Dai, a'i benar aoor, 'na beth fydd

turn out, bachan. Cistal Ordro Mabon's Day i gal

gweld y carda ma yn cwrdd a'u giddil.'

V Eight Dai,' myntwn i, a arswd crippan dros

ascwrn y ngefani, 'Eight

'Web eight ne beedo,' mynta Dai, 'ma Will o

Berlin yn coeddu i fod a'n Gristion.'

Cristion myn yffryd i,' myntwn i. os Cristion

Will o Berlin w i'n myna i starto Olwb newydd.

Enw'r clwb fydd' The Anciant Ordar of

5152

==

 


(delwedd
5153)

DWPWL.

43

Chaiff Will a'i Fab, na neb O'r breed, ddim

isvns.

qualifyo i fod yn fembars, Wath i fydd y clwb yn ry

ryspectable dderbyn neb O'r short. Sa well da fi

ddoti Charles Peace a Crippyn yn cilota men.

cos i.

Ble i ni ytto? ' mynta Dai, yn wthi mwg mas

trw'i drwyn, Ble i ni fel gwlad?

eetha saf allu fentro, slow an' shure yw i.

On' beth o ni'n gleppran 0 bothdi

O bothdi Will a'r nefodd,' mynta Dai. On,

ettrych ma Shoni, wy ti'n gwpod beth w i'n gretu,

wel, y bydd rai O'r cythreuliaid yn y signal hox yn

weeto i switcho Will 'off the main line' er mwyn

iddo fynd at i gendar y jafol.'

Bachan, Dai,' myntwn i, 'Wy ti yn ry ffrath, wyt

wir ddyn

Ta-ran-ta-ra! Ta-ran.ta-ra I

Na'r cornats yri roi arwdd, a raid i Ni'n Doi atal

rwy rigmaroles o bothti Will a'i blans i gwrdd a'i

gendar yn Ilonydd, a symyd mlan gytta'r boys i

ddrec shwn y trenches. Mlan a ni i'r stashion, a

dim n' swn consarteenas a mouth organs odd i

glywad. Ma lot miwn miwsic i gwnni calon dyn, Os

wir ddyn, on' w .i fawr o warwr, dim byd i fraggo o

bothdi fa, on' sa cistadleeath miwn wara giwga w i'n

cretu y neswn i struggle a'r venjance i ddod mas yn

nillwr. Giwga yw'n ffansi i, a ma giwgayn gofyn

5153

==

 


(delwedd
5154)


44 Y PARTIN DWPWL.

diccyn o gymshwn idd i wara, a doti diccyn o sense yndo.

W i'n cofio yn y , pan odd armonians yn dychra pocan i penna i miwn i'r tai cwrdda, odd na lot o fechgyn a chrottesi miwn cappal a want cal i elpu'r canu, on' odd doi ne dri o'r n chaps yn gweyd nag odd dim eesha yrdigyrdi yn Nhy Dduw.

Gweyd ne beedo, i brynson armonian eb yn wpod i'r n chaps, a i gas i smygglo i'r ty^ cwrdd yn ddishtaw bach nos Satwrn. I ddath bora dy' Shul, a i ellwch fentro fod yr n foys yn barod i neyd
rwpath cryfach na pheswch pan glywso nw'r sw^n diarth. Wetso nw ddim, odd yr n foys yn depyg i berrot y sailor 'not a great speakar but a terrible thinker. '

I ddath nos Lun, nos y Cwrdd Gweddi. I ofynws y gwinitog i Dafydd Jones i ddychra'r cwrdd.

I ballws.

Dewch chi, Shincyn Evan i roi gair mas i ganu.'

'Na, na,' mynta Shincyn, a'i wynab fel gwynab twrch deiar 'Na na! Gofynwch i wnna, yr yrdigyrdi na, i ddychra'r cwrdd; i ganws yn y'n lle i
ddo, a chan i fod a'n champion ar ganu, gwetwch
wrtho fa am ddychra'r cwrdd: walla gweddi-iff a yn yn lle i eno.'

Sdim use bod fforna, s a? Ma miwsic yn dda, a sdim ryfadd fod y showdars yn ela sha thre yn becan am rwy short o instrumant.

==

 


(delwedd
5155)

Y DWPWL.

Ma ni yo y train, a off ni i Odd na ladi

diccyn o dwtch yndi yn ishta yn y cornal, a ma Dai

yo ddiccon ffrat,h i i wilia a rwy un

Bon jour,' mynta Dai yn Ftrench.

Dim attab 0 wrth y ladi.

'Ich Dien,' mynta Dai yn German.

Odd y ladi fel post elwyd.

Shwd i chi eddi,' mynta Dai.

Fwflodd i ddim.

'Wax-works, mya yffryd i,' mynta Dai. ' Gad i'n

Ilonydd i gymrwn neppyn.' I gysgson.

I greiddson y ' Base' cympohir a, diccon awdd

gwpod ny wrth swn y shells a'r fireworks.

'Ma ni, Sboni, mynta Dai. Ma ni nol yn ffs y

gwaith unwatb ytto, a diccyn o wuith i gliro'r rwb.

betch yn y'n aros ni, diccon tepyg, wath rwbbetch

Germans pob coppa o oni nw.'

Pwy ddath i shigglo deelo a ni on Ted, o na beth

odd gysseitment.

Shwd i chi boys? ' mynta fav

First class,' mynta Dai, wyt titha, Ted, yn

ettrych yn nt bachan!

Ottw, ottw,' mynta Ted, on dyw ettrych ddim

yu insurance fod dyn yn all right wastod. Na gwest.

8hwn My Nabs yn amal, mynta'r pappra; ma fa'n

sefyll o flan yr omcars, on' yn ddiccon pell O'r

trenches, yn lletu i drad a golwg ffyrs arno, a fel sa

5155

==

 


(delwedd
5156)

46

DWPWL.

gofyn, Ow do I look? '

Unermesslich!:

mynta'r omcars. 'Immense! '

Das glaube ich

I should think so.'

wohl,' mynta Will.

Bachan,' myntwn i, wy [i Ted weti bod yn stidio

Mothn,r Seigel efyd.'

' Nacw nacw,' mynta Ted, on w i weti dala cym.

ant O'r Sossipjers nes w i'n gallu jabbran lot o German

erbyn 'YD.

Wel,' mynta Dai, sticca ati Ted, a gobeetho y

bydd gen ti ddiccon O'r iaith i ordro bobo lewishyn yo

y Red Cow pan ewn ni miwn i Berlin.'

Wy ti weti'n i gofio bachau,' myntwn i, am

Bob brawd Mari merch Pegi, pan odd e a lanto

Bratttish a bachan diarth yn mynd sha thre o fiest

clwb y Black Lion.'

' Beth yw'r anas? mynta Dai.

Wel, odd y tri, myntwn i, yn cario full cargo, a'r

streeffan yn myndyn fwy pth bob cam. Pan ddetbo

nw o flan ty Bob ma i yn randiboo ryngo fe a'r bachan

diarth. Lawr a'r cotta, a ma i off. Y clatcbo gora

glappws lanto i licced arno ariol. Ar 01 ' roun num-

bar one,' ma Bob yn gofyn i lanto: Shwd w i'n

dishgwl bacban? ' mynta fa.

' Dishgwl!' mynta lanto. Wy ti'n dishgwl fel llew,

wy ti fwy tepyg i lew bob ergyd. Wad mlan.'

Gytta'r gair ma drws y ty yn ffyan yn acor, a Jane

gqraig Bob, yn needo i'r street.

5156

==

 


(delwedd
5157)

47

'Beth gin bod?' myntu i. Dera ma'r ffwl.'

Cero nol Jane,' mynta Bob, a'r gwad yn spoutan

Cera nol O'r ffor', ma lanto yn gweyd

o'i drwya o..

y mod i'n dishgwl fel new.'

mew,' mynta Jane, yn troi i ddighgwl ar lanto yo

eetba werw. blew! Ble gwelso tilew ariod ranto? '

'Sn shafts cart y boy na sy'n gwyrthu cocs Cydweli,'

myntL lanto yn nessid draw o gyrradd dwrna Jane.

Bachan,' mynta Jane, tmwlsyn odd wnnw.'

Mwlsyn ne beedo,' mynta lant0' rwpath tepyg i

wnnw ma Bob yn ettrych ta beth.'

Sdim on son am deno chi'ch Doi yn y camps a'r

I chi'n siwr o gwppwl o

trenches,' mynta Ted.

lithrenna ar 01 y'ch enwa- Ottich wir ddyn. I cbi'n

dishgwl fel chi ddim yn cretu.'

Right O, Lifftenant,' mynta Dai. i fyssat yn gapo

di unan sa ti weti Ilincu cymant o gag a Ni'n Doi-

I gretas i y byssa raid cwnni brattish yn stwmog

Shoni i gal troi'r

'Do ar mencos i,' myntwn i. 'O niin pwffan fel

injin fach Crosha, onno o ni'n arfadd cana am deni

pan o ni'n grots. On, odd gopath gytta ni am y

dyfOtol, wath sa'r doctors a'r nurses yn ffeelu'n

gwella ni, a ffeelu clirio'r gas mas O'n institutions ni,

o ni .weti gneyd yn meddwl Ian i mxo Dai Finna

miwn ca fel gas-works i roi diccyn o Ola i Dinas a

Yetybompren, an go on.'

5157

==

 


(delwedd
5158)

48

DWPWL.

'Na ffortshwn ar unwath,' mynta Ted yn ivyrthin.

But passin' all jokes aside boys, i chi'ch doi

landed. Ma D.C.M. yn y'ch weeto chi. '

Beth yw D.C. M.? myntwn i. RwptLth i fytta 2'

Bachan,' mynta Dai, yn lletu frest, ma'n diccon

awdd sponio na. D.C. M. means Don't Care Myn.

yffryd i. A na banes y British showdarsdont Caro

for nobody, i sceepwn pob German' Austrian, Bul-

garian, a Thwrk, i golyw miwn ticcyn."

Dai,' mynta Ted, ma di exclamation di o D.C.M.

yn batant wir ddyn. Ma rwpath felna yn y'n ela i

i gofio am Myrged Pen Steps pan gas i lethyr i weyd

fod Dai i mab weti cal y D.S.O. I ryttws a'r llethyr

i dy Mrs. Murphy y drsvs nesa. Un o blunt Mari

odd onno ti'n gwpod.'

' Avourneen! ' mynta'r Irish ooman. I'll brake the

news to ye tinderly; poor Dai 'as been kilt entoirley.

D.S.O. manesDai Shot Over, i

Ma Myrged yn dychra weppan, a off a i sha thre a'i

ffetog ar i Ilicced.

bora wettyny ma lethyr arall yn dod. Odd wn

yn gweyd fod Dai weti cal y D.C.M. Yr un peth a

chi'ch doi. Off a Myrged i dy Mrs. Murphy yr Irish

ooman, gwynab mor wynnad a shale; odd i'n siwr

o fod yn cretu ma bill yr undertaker am gladdu Dai

odd a. I ddotws Mrs. Murphy y spectals ar i Ilicced.

'An' throth an' ids grand news ye'll be gettin'. Ids

5158

==

 


(delwedd
5159)

Y DWPWL.

49

thrue for ye. D.C.M.! D'ye hear that? It manes

Dai Completely Mendid.'

i ddim yo gwpod os yfson nW iechyd da ne beedo,

on i nth Myrged sha'r ty a'i phen yn yr ar, yn shigglo

i chwt fel pawen.

'I chi'n gwpod y latest news am My Nabs spo?

Ma nw'n gweyd tod yr On geolog yn treio cal excus i

shotto'r spwnge Ian.'

Otti fa? mynta Dai. Otti fa'n cinnig tylera?

' W i ddim yn gwpod,' mynta Ted.

Tylera ne beedo,' myntwn i, ' dyw Will ddim y

short Ora i neyd bargan ag e Os dim promt i ddolo

a My Nabs. Cistal i ni roi tip iddo fa a gweydGive

up My Nabs an' book for Sant Elena; wo are not

goin to ave any dealins with you an your short myn

yffryd i.'

Bachan,' mynta Dai, Ma Sysnag gytta ti fel raffa

winwns.'

Ma Scout yn doa anal yn i ddwrn! Beth YW i

necas? Wel, ma fa, fel Odd y writin ar y pappat

'You are ordered to take over the trenches

from the exhausted infantry. The omcar

(and two men) must go up to-night, and learn

his way about, to show his squadron to their

place to-morrow night.'

Salute, a off a'r Scout.

Wei, comrades in arms,' mynta Ted, ma jobbin i

Ted a Ni'n Doi.

5159

==

 


(delwedd
5160)

50

Y DWPWL.

Y BIMFAD SHWRNA.

CYN NGENOL Y PANARMONIAN

1

CHI'N gwpod Panarmonian spo? Ma fa'n

air diccon mawr i alw chi ' arno. Panarmonian

yw poppath yn gymyshg, poppath yn gawl i gyd.

Wel, s dim sponio arno, raid i chi fodyn i genol a

cyn y dewch chi idd i ddiall a yn iawn.

Myddylwch y'ch bod chi miwn gwaith arn, ne

waith tin, y rols yn troi, yr injins yn pwffan, y

stm yn weepan, y chains yn ratlan, y gweethwrs

yn gweiddu, so on. Na amcan i chi beth yw

Panarmonian.

Myddylwch ytto y'ch bod chi yn mynd am dro i

dj Will mab Ann, ar 01 i Will ddod sha thre O'r clwb

a weti ifad i ormotadd. Be sy' no? Mari i wraig a

black eye, yn screchan iwb-wb, y ford wynab i

warad, y llestri yn yfHon jibbadares, y gath weti

needo i ben y shelfadressar, a'r babi annar {for' dan

grt. Wei, na dwtch i chi o Banarmonian.

Ottieh chi yn i ddiall a nawr? Walla cistal Shapo

pittwr arall. Myddylwch am Will a'i fab pan y ca

nw i cornelu,a rwpath fel cdd y bardd Sysnag yn i

ddishgrifo yn dod idd i anas nw,

5160
Y DWPWL.

'Cannon to right, Of them,

Cannon to left of them,

Cannon in front of them,

Volley'd and thundered.'

51

Dishgwilwch ar Will a'i showdwrs yn ceesho dod

mas O'r ring! yn treio roi ergyd i'r Ffrench; yn

nega yn cinnig pocad i Ni; yn ryttag i Roumania,

yn nesid i roi leg-up i'r Twrc; yn pippan dros

gwydda'r Alps i gal gweld shwd ma'r Iglitalians

yn gweetho; yn catw Iliccad ar y Rwssians,

Wel, na Will a'i foys miwn rwpath tepyccu'r byd i

beth ma nw yn i alw fa yn Bunarmonian. Ettrych

i'r dickshonary, Dai, i gal gweld 08 w i'n acos a

bod yn right. Starta bothdi'r gair ' Pan.'

I bippws Dai i'r dickshonary.

Ma ma air yn dyelnu a Pan,' myntu Dai.

Beth yw a?' myntwn i yn consitro.

Pandemonium,' mynta Dai, I)yw'r speliun (Idirn

yn gyssact fel ma fa gytba ti, Shoni.'

Cer mlan,' myntwn i, ' mattar o dast yw spelian

yn amal. Ma'r gair na yn ddiccon acos. Beth YW i

feddwl a?'

Pandemoniumthe inferral regions.'

'la, ia,' myntwn i ' diccyn yn gryf yw'r yshtyr,

on' gwed mlun.'

' Aoy noisy or disorderly place,' mynta Dai.

5161

==

 


(delwedd
5161)

52 Y PARTIN,

'O ni'n eetha right, Dai,' myntwn i, ' pan wetns i

am Banarmonian, wath ma gwaith arn ne waith tin

yn ddiecon ' noisy,' a odd piccil ty Will Inab Ann

yu ddiecon ' disorderly,' a ma pappra'r wlad weti

speko lodgins i Will an' Co. yn yr address weta.st ti

ar y dyehra. Thenkyw i My Nabs, ma fa weti gnoyd

Ewrop yn Banormanian.'

I bacson y'n consarn i Ian, Ni'n Doi a Lifftenant

Ted, a off ani. Odd y'n ffor'ni trw dre yn Ilosci

fel ffwrnas, a'r shells fel cawota o law tyrana yn

weepsn dros y'n penna ni. Dim neb idd i weld on y

labrars yn ceebo ffor' trw'r rwbbetch er mwyn i'r

cenyns gal ewl rydd i fynd i'r front.

On' mlan a'r anas. I ethon trw'r dre, y tin, O'r

mwg yn eetha saff, a straight-away a ni i'r Infantry

Brigade Eadquartars. Dyn elpo'r ewl Odd i weti

cal i retyg gytta shrapnel, on i ddethon o 'yd i

cellar, a no odd yr offearsyn weeto i roi tips i ni.

Odd no ddiccon o le i orweddach, taligrafft a thole-

phone. Myn depyg fod German spies yn tori'r wires

yn amal, on i gas un O'r atar i ddal&, a fuws a ddim

yn ir cyn matal a'r byd ma. ML'r guides yn starto,

a off a Ni'n Doi a LitiYenant Ted.

On' yr arcol! I gymsynws y guides y ffor', fi

geson yn unen yn cerad nol i ddannadd un O'n

trenches ni. Ma challnge! I weiddws un O'r guides

yn ddiecon uehal trw lwe cyn i'n boys ni dano ne

5162

 

 


(delwedd
5162)

52 Y PARTIN,

'O ni'n eetha right, Dai,' myntwn i, ' pan wetns i

am Banarmonian, wath ma gwaith arn ne waith tin

yn ddiecon ' noisy,' a odd piccil ty Will Inab Ann

yu ddiecon ' disorderly,' a ma pappra'r wlad weti

speko lodgins i Will an' Co. yn yr address weta.st ti

ar y dyehra. Thenkyw i My Nabs, ma fa weti gnoyd

Ewrop yn Banormanian.'

I bacson y'n consarn i Ian, Ni'n Doi a Lifftenant

Ted, a off ani. Odd y'n ffor'ni trw dre yn Ilosci

fel ffwrnas, a'r shells fel cawota o law tyrana yn

weepsn dros y'n penna ni. Dim neb idd i weld on y

labrars yn ceebo ffor' trw'r rwbbetch er mwyn i'r

cenyns gal ewl rydd i fynd i'r front.

On' mlan a'r anas. I ethon trw'r dre, y tin, O'r

mwg yn eetha saff, a straight-away a ni i'r Infantry

Brigade Eadquartars. Dyn elpo'r ewl Odd i weti

cal i retyg gytta shrapnel, on i ddethon o 'yd i

cellar, a no odd yr offearsyn weeto i roi tips i ni.

Odd no ddiccon o le i orweddach, taligrafft a thole-

phone. Myn depyg fod German spies yn tori'r wires

yn amal, on i gas un O'r atar i ddal&, a fuws a ddim

yn ir cyn matal a'r byd ma. ML'r guides yn starto,

a off a Ni'n Doi a LitiYenant Ted.

On' yr arcol! I gymsynws y guides y ffor', fi

geson yn unen yn cerad nol i ddannadd un O'n

trenches ni. Ma challnge! I weiddws un O'r guides

yn ddiecon uehal trw lwe cyn i'n boys ni dano ne

5162

==

 


(delwedd
5163)

Y bwpwz.

53

fyssa gan Mightir waith doti mwrnin' roun i lun

N i'n Doi. Son am narrow shave

Myn depyg fod y Sossiujers yn ffond 0 neyd tricks

O'r short. Y ddath tri o nw yr wthnos diwetha yn

golw y Cwmpni a'r Sarjant Major wrth i enwa.

'Dont shoot,' mynta'r blaggards, We are a party

Company

from the

I geson gawad o fwlats jest mewn pryd.

gweyd y gwir i glywson y'n enwa niNi'n

cal i galw, un noswath ys diccyn yn 01, o

drench bothdi annar canllath ('ff.

'Das Paar! Das Paar!' mynta'r llaish.

yn spar?' mynta Dai yn 01. Bachan, Shoni,

allu fentro fod y sossinjers yn eretu'il bod Ni'n Doi

yn catw walk lath. I attepa'r bloke.'

'No mun,' mynta Dai, Ni'n Doi dont keep cows.'

Diceyn cyn 'yn odd Dai weti cal gafal yn serwff

gwddwg German odd weti bod yn ddiccon eear i

grippan i dop y'n trench ni. Odd nuwr yn gor-

wadd yn y gob yn eetha dishtaw.

Oi Sossinjer, or wotevar your name is,' mynta

Dai.

' Von Donop,' mynta'r German,

Ay, ay, I know you are 'done up,' mynta Dai,

but wot is Das Paar?'

' Dos Paar? myntu'r prisnar, it meansThe Pair.'

'Y par, ti'n gweld ShoniNi'n Doi,' mynta Dai.

5163

==

 


(delwedd
5164)

54

PARTINk DWpwL.

I fu Dai yn ewnsela a'r sossinjcr diccyn on O'r

diwadd ma fa'n gweiddu

' Unserer ZweiTwo of us.'

A na beth od i fu dishtawrwdd yn trenches y

Germans trw'r nos, i geson ofan pan ddetho nw i

wpod fod Dai Jones a S honi Morgan mor acos.

odd yn puppra Germany wettyny,

'Nothing to report from the West Front. '

I allwch chi gesso pam, spo.

I licces i y gair gas Dai afal yuclo yn y dickshon-

ary, y gair Pandemonium. I netho ginnig ar neyd

yr 'yn ma'r Sais yn i alw yn acrostic. Ma fa, a i fu

Mishtir yn polisho diccyn ar y Gwmrag

PANDEMONIUM.

P rwssia drahausfalch a heriodd y bydoedd;

A wstria hunanol atebodd y gadfloedd;

N ero oedd Kaiser yw'r sylwedd,

D awnsia i seiniau ei grwth o ddigasedd:

E wrop, i'w sylfaen, ysgydwyd yn sydyn,

M alais a bwriad drwg greodd ddaeargryn,

O nd, o eithafoedd y Deyrnas Brydeinig

N efo:dd sy'n adsain llef gwreng a boneddig,

I 'r Ian a'r Faner! Gwel byd hi'n cyhwfan,

U nwn Brydeinwyr,pob gelyn, pob German,

M ynwn ddarostwng o heddyw allan.'

5164

==

 


(delwedd
5165)

55

On mlun a rippo'r top a thori p wecins. Gorffod i

Ni'n Doi Lifftenant Ted aros gytta'r Infantry nes

bod y nos yn tynu'r blinds lawr dros y ffenestri. Na

dwtch bach eetha byrddonol on tefa. Rhaid lwo ma

Dai yw'r bachan sy yn byrddoni, on ma bod yn

ngwmpni bardd, mynta nw, yn depyg i lodgo

miwn ty sy a frech y ieir ne'r mwmps yndo, mg. nw

gyd yn getchin, a w innu yn swffro O'r complaint

weetha.'

Fel y canws Islwyn, i ddath'Y nos a'i thorf o

dystion.' Do, do, i ddath y nos cympohir, a'r srs fel

Ilicced angylion yn pippo lawr acno ni (na dwtch O'r

ffeVLr)i ma Ni'n Doi yn dyehra ryttag wrt,h gwt

Ted fel milgi Will gy Gwyn yn cwrso scwarnog, a

amall i fwletsan yn weepan eebo'n penna ni, on i

sufson yo noted o dda. On peth od yw ryttug yn y

nos! Sdim guess da chi ble i clii'n doti'ch trad, na

ble i chi'n mynd, a chympohir ma Dai blwnsh ar i

ben i nant fach.

I ceson a mas, on odd golwg chp arno, yn ryttag

o ddwr. On dwr ne beedo ma mashad O'r fyrddon-

iath berta glywsoch chi ariod yn dod mas. I roison

y necas i'r offiear, a pan o ni'n cal spel eyn mynd

nol i newid shift a'r Infantry, O'n aros i ddillad Dai

i sychu, ma'r bardd Conundrum yn i rolan i mas. I

chi gyd yn gwpod na chas Dai ddim O'r enw byrdd-

onol ' Conundrum ' yn 01 Brain a Defed Beirdd Ynys

5165

==

 


(delwedd
5166)

56 Y PARTIN DWPWI,.

Pryttan, on dyw e a firma ddim yn eeto eocsen arn

' Frain a Defed.' Ottin ni Dai?

Nacun myn yffryd i:' mynta Dai, 'fel y gwetws y

bardd O'r Ynysddu,

Rhowch i hon dragwyddol heol.'

Ma i'n ewl rydd t,rw fennydd D. Conundrum

Jones. Ma'r pishyn yn y mesura cth.

ETTRYCR Y MLAN.

I Ni'n Doi yn dal yn ryttag,

Wir Wy' ti fel crottyn;

Cewn sossinjers nt wetyn

A Bara Lawr ' yn Berlin.

Am blwnsh w i ddim yn nacw

Mae'n neck or nout bachan,

i ar y watch i roi clatchan

I Will a'i Fab gwela i fan.

I ddyscws Dai y gair ' nout ' gyda'r Bristolians yn

pwll Scotch. Ma'r englyn nesa yn doddetig iawn.

Ma fa'n ffansio i fod a yn palas Will o Berlin.

An' Will I will thrill all areol

Na ercan fydd wnnw;

They're Das Paar taw ni marw

Run, do boys 'ere's a randiboo

W i'n wyrthin, alla i 'elp rows

A'r rasis fydd yno!

An' I spec gan Ni'n Doi spo

Gaifi y Black wn i daclo.

5166

==

 


(delwedd
5167)

V)WPWL.

57

Lawr a' r cledd! A Oes 'eddweh? Now Will

No ollicks on' lw-wch,'

Weta iYr wtweh

Ni drid gan wad yn drweh.

pob Ger-man fydd dan y Will lydd

Yn ela fel wandrwr;

On' 'no go fydd ran y gwr

O 'yn i mag ta i neyd mwstwr.

I ethon yn 01 cyn dydd i roi spel i'r boys, a i fuou

yn y trenches am dri dwyrnod. Y tryttydd bora i

gas Dai bishyn o'i wefus off, a os nu ofaliff a, arno i

ofan bydd raid cal teelwr i stitcho Dai i giddil

cyn y diwadd.

Der di Will o Berlin,' mynta fa, ma lot 0 betha

gytta ni i squaro Ian rwy ddiwetydd, i gai di wpod

y chaptar an' verse bachan main.'

Twt,' myntwp i, yn sychu'r uwd o ar wefus Dai,

' Os cwrddi di a Will y fe fydd ira'i big allu fentro.'

' I fydd na lot o gwnni 'n grach pan y cwrddwn

i,' mynta Dai, O bydd, Shoni.'

Bachan, wy ti'n ela i i gofio am stori,' myntwn i,

yn ceesho coolo diccyn ar dempar Dai.

' Beth yw'r stori, Shoni,' mynta Dai; yn baddo'i

wefus miwn pwllyn o ddwr yn y trench.

Ma i, Dai; stori am Twm Ty Top. 1 0th Twm

Ty Top i'r byd orall, diccon tepyg ma miwn breudd-

wd, a fi gnoccws y drws. Ma Petr yn acor.

5167

==

 


(delwedd
5168)

DwpwL.

Pwy sy ma mynta Petr.

Tomos Evans, No. 17, Queen Street

ne fel

ma nw yn y napod iTwm Ty Top,' mynta, Twm.

c o.' mynta Petr, ' Ma arno i ofan sclim lle mu i

chi.'

' Pam? mynta Twm yn eetha werw. 'Pam ny?

I ni'n gwpod diccyn gormod o'ch annas chi ma,

Tomos,' mynt& Petr.

' Ottich chi?' myntaTom yn cnoi i wefus. ' W

inna yn gwpod rwpath O'ch annas chitha, Petr.'

'Off a chi, Os dim amsar i wasto ma,' mynta Petr,

off a chi.'

mynt Twrn yn starto off, Dim amsar? Wel

Cock-a-doodle-do.'

'Der ma, der ma,' mynta Petr, Sdim eesha cwnni

Gn grach; miwn a ti l'

A miwn, mynta'r anas,yr ath Twm Ty Top. Ma

nw'n gweyd, ta beth, na cheso nw ddim clip ar

Twm yn Queen Street ar 01 'yn, on' mo rai yn cretu

ma newid O'r steam coal i'r 'ouse coal nath a, ne i

fod a'n clascu death club. Cistal i ninna atal Will

yn Ilonydd ar 01 i ddala fa, a pheedo starto cwnni 'On

grach.

' All is fair in love an' war,' mynta Dai, yn ettryeh

mor ddth pherrot y captan. 808 yw Wilt yn wara

tricks, y'n bisnas ni yw wara tricks a Will.'

5168

==

 


(delwedd
5169)

Y DWPWL.

'Ma gyanol farna,' mynlwn i, ' Ma rai dynon yn

cretu ma bod yn dynnar a Will yw dyletswdd Crist-

ionoccion i ladd a charadiccrwdd.'

H'm,' mynta lhi, rwpat.h felnttyn depyg

eure for toothache; ta faint rwbi di O'r ointmant

ma'r ddunnodd yn Para. Y fact 0 ge, Shoni, sa

bei'Wi Will miwn caradiccrwdd Will fydd a 0 'yd.

No, Shoni, yr 'On style i fi ar mencos igwefus am

Wefus, Iliccud am liccad, a Clant am ddant.'

myntwni, 'Eisht! Ma swn mondral a

raw yo acos! Beth sy 'ma? W i'n eretu fod y

gossinjers yo ceebo undergroun' passage shag ato

I' randawson. Yr argol odl y swn yn dod yn

nes!

Slippa naill oehor Dai,' myntwn i. 'I watcha i

yr ochor ma, a chatw di licced yn acor yr

oehor na. Ma'r gweethwrs jest cal twll.'

NL netho ni.

'Mum is the word,' myntwn i wrth Dai, Ergyd

fel sledge ar gpyn y cinta; i. gymra i numbar two,

an' so on.'

MO Jwmpin o glai yn rolan wrth drad Dai,

chympohir ma ben squar un o bantr.ars Will yn

pocan mag: Lawr y dath tammad o b08t clwyd ar

i ben L, i gitchws Dai yn i golar a, a mas a go.

5169

==

 


(delwedd
5170)

60

PARTIN DWPWL.

' Number One,' mynta Dai yn wispran.

Numbar Two,' myntwn Inna, yn roi weltan i ben

y German nesa, a mas cas a ddod.

Ma laish O'r tu fiwn yn gweyd,

' Hor auf, stop l'

Rough ne beedo,' niYnta Dai, ' der mlan bachan

diarth.' ' Oeh, och.'

Wir ddyn ma numbar three yn gwan i drwyn i'r

golwg, i cas i nes bo'r undergroun' passage yn eceo, a

sledgo buo ni nes bo'n breecha ni yn binna bach i

gyd. Oni ddath yn 'stop tap' ar welto Germans,

on eyn yny odd gytta ni naw o rapscaliwns yn

gorwadd fel scatan ar weelod y trench.

' Och, och l' mynta Dai yn wyrthin, Ma durn

out eetha ryspectable. Wad mlan Shoni os claw

Tacla ecar yw'r Sossinjers; ma nw'n cretu ma dim

on' nw sy'n gwpodpoppath. Walla bod nw'n gwpod

diccyn, on am shinko pwll, ne ddrivo eadin' galad,

ma boys Cwm Rhondda yn siwr o fod yn fwy o

gamstars na nw ar meneos i. Os ma dan ddeiar ma'r

wmladd i fod, cistal i Will shotto'r spwnge Ian, i

naiff Dai a Finna avoc ar y Sossinjers miwn shiffad.

Rwpath od yw ' Unan.' I glywas englyn pan o ui'n

grottyn yn dishgrifo Unan. Islwyn wetws yr englyn

wrth Mishtir, on prygethwr Baptist i gwetws a

5170

==

 


(delwedd
5171)

Y DWPWL.

wrth Islwyn. Englyn am ddoi fleenor a diceyn o

unan yndi nW YW a. Ma:

Shon Matthew sy'n ymwthioam y blaen

Y mae blys mawr arno,

A Shon sy'n nofio,

Ynddo'i hun mae i nefoedd o.

Na gistal ffotigraft o Will o Berlin yn y line ddi-

wetha no a gas i dynu ariod,

' Ynddo'i hun mae i nefoedd o.'

I dduth un O'r blokes idd i unan cympohir.

Merci, merci,' mynta fa, yn staran arno Ni'n

Doi.

' Merci myn yffryd i,' mynta Dai. Gad dy lap, ne

i fydd dy wynab di acha wew miwn wincad. Merci

efa? On bai am di short di, a Will o Berlin, i fyssa

Shoni a fi yn eetha opus yn dala maekral yn Pwll-

gweelod, a wettyny yn ishta yn gomposed yn cal

(sdim O'r censor yn

smoke yn parlwr bach y

folon i weyd yr address). Merci ar mencos i!'

I gwnnws Dai y polyn i roi 'finishin' stroke' iddo

on' trw lwc i ddath omear eebo ar y pryd.

'010!' mynta fa. Wotave you got 'ere

Nine Sossinjers, Ser,' mynta Dai, yn eetha civil.

I Wyrthinws yr offcar a i wetws,

c I see. Get the stretchars. We'll ave to send you

5171

==

 


(delwedd
5172)

62

DWPWI,.

two to Palestine or Mesopotamia; at this rate there

ont be a German left to fight with. Well done

you gallant Welshmen.'

I garson y scrwff i'r ospital, a odd peth netho Ni'n

Doi weti ddoti lawr in black an' white yn bockat

book yr offcar. Na opus o ni, yn wilio, yn smoko,

yn ettrych nol ar rwpath weti neyd. Cofiwch chi ma

tymlata gen-u-ine yn mrest dyn pan fydd a'n gxvpod

am rwpath gas i ddychrs weti cal i gwppla, a finto

yn cyrnoi i dwls i gal matal air gwaith am y dydd.

Somethin' attempted? somethin' done,

'As earned a night's repose,'

mynta Longfellow, a mo Shoni a Fi yn barod i weyd

' You are right bachan diarth.'

' Wel,' mynt8 Dai, g Na now German yn llai i dreio

lando yn Mryttan.'

' Ma naw O'r ' bow' ar ben,

A tolcog yw pob talcen.'

5172

==

 


(delwedd
5173)

PARTIN DWPWL.

63

V WEGHFAD SHWRNA,

'SLEEPING PILLS AN' SO ON.'

YTTA bod Dai yn roi finishin' stroke i'r

mesuro cth ma laish yn wispran yn Sysnag.

MO beth wetws yr omcar,-

' You two cannot be spared from the trench for

while: I need nob tell you to be wide awake.'

I ddishgwilws Dai arno i, a i drychas i or Dai;

Wetwd dim, on' odd dryehi8d Ni'n Doi yn wilia'n

uchal. Odd, odd. Short o wireless taligrafft odd y

message odd yn ffxashan mas O'n Ilicced ni-' No

gomVlimant on tefa.'

I geson ordars i aros yn y trench 'yd dri o'? gloch

y bora. Pan odd y clock yn taro gwrs

byrddoniath yw Wnna, wath (38 dim clocks yn y

trenchesma nijn. dychra'r ottock. W iw! Ma'r can-

nons yn waro ar y barbed wire am gwortar awr.

Wetynny awr o Bhello ar drenches bleena'r Sossin-

jers; awr ytto ar y second line. MO dorchi llewish

ar 61 'yn.

Rush the trenches,' mynta'r offcar.

Ma'r drd ora mlan! Anodd dighgreefo beth iof-

5173

==

 


(delwedd
5174)

64

Y DWPWL.

eddson ni am gannodd o lotheidi; anodd gweyd saw)

un O'n boys ni gwmpws yn farw ceg. On' odd dim

stop i fod; rnlan a ni fel shwrna o ddrams llawn yn

ryttag ar wyllt lawr i'r inclino ar 01 i'r rff dori.

Mln a nil O ni bob un weti werwi; a fi greiddson

y trench cinta.

Odd bothdi iccan o ni yn cario bombs, odd gan

Ni'n Doi bobo ddegdeg pilsan mynta Dai, rwpath

chi i galw yn ' sleepin' pills.' Pan o ni bothdi

annar cleero'r trenches bln, i welson mag wen yn

shigglo yn y gwynt uwchben yr ail drench.

' Bachan,' mynta Dai,' ma i siwr o fod yn ddwyr-

nod golchi gytta'rSossinjers; ma'r dillad mas ar y line.'

' Otti allwn feddwl bachan,' myntwn i, on' aros

diccyn bach i fydd yn ddwyrnod lladd mochyn ' yn

anas My Nabs miwn chyttig fyneeta, bydd ar

mencos i.'

O ni ry wide awake i'r Germans; o ni'n gwpod i

tricks nw erbyn 'yn, a fi gretson ma 'dodge' odd y

white flag. A na beth Odd a 'efyd. I weiddas am

volunteers i joino Ni'n Doi, a ma wyth o foys yn

ryttag shg attoni. I needas i ben y trench, a na

lle odd y Germans fel morgrug yn gwn o bothdi,

on' dim yu cinnig lwo. I dywlas gwppwl O'r sleepin'

pills idd i cenol nw. Yr arcol na beth odd i

chered i.

5174

==

 


(delwedd
5175)

PARTIN DWPWL.

' Who'll jump in?' myntwn i.

65

Gytto'r gair ma ddeg yn cwmryd plwnsh O'r golwg

yn y trench, fel sa nw'n mynd ar i penna i'r swmp,

ar 01 y Sossinjers fel milgwns. Odd y Germans yn

ceesho cal gafal yn y communication trench, on' no

W i ddim yn licco gweyd, a w i ddim yn cofio

faint O'r racsach gas i cownt weti setlo, on' i allo

weyd 'yn o nw'n ryttag idd i tylla fel gwiningod o

fin fferats.

I lws yr offcar arno Ni'n Doi.

' Corporal Morgan and Corporal Jones I am proud

of you, Take these prisnars an' 'and them over;

unless we are 'ard pressed by the enemy, an' are in

urgant need of you, take three cloys' rest.'

Thenkyw Ser,' myntB Dai, yn scrapin i dolcen,

' Thenyw Ser.'

Ma ni, Dai a Finnayn ishto o dan goedon fach

yn ynj0Y'n unen. Y 'n gwaith ni yw smoko,

gryndo ar y Marios a'r Johnsons yn canu duett

draw eebo'r trenches. Dim arall gytta ni i neyd.

Rwy short o olidays wrth gefon y trenches am dri

diwarnod, on' teelwng i'r gweethwr i spel. Sha thre

ma'n myddylia ni'n mynd, on pan yn wmladd yn y

trenches s dim amsar i fyrddwyto. Pan yn secur

ma petho yn wnol, ma'r meddwl fel so fa'n wilo

job.

5175

==

 


(delwedd
5176)

66 Y PARTIN DWPWL.

Ma gneyd dim weetha yn 'ard labour i un sy'n

arfadd gweetho. Na shwt i Ni'n poi yn teemlo.

' Dim,' mynta Dai. 'la Shoni. W i'n cofo

tadleuath ar neyd englyn i ' Ddim,' a ma un dieclws

y'n ffansi i, pwy yw'r awdwr w i ddim yn gwpod.'

Hen hosan a'i choes yn eisea'i brig

Heb erioed ei dechre;

A 'i throed heb bwyth O'r ede,

Yna yw ' dim 'onide.

' On' raid gatal ' dim' a wilo am rwpath,' myntwn

i. Ble ma'r gn fach na, gyfansoddws y bachan o

Sais ny, wnnw fu'n cl scyffe a ti? Ro donc idd i

Dai. A gweyd y gwir w i'n cretu i'r bochan o

Lancisher ela'r story i Mishtir. Can i, Dai, ar y don

The Vacant Chair.' Ma'r gn yn attab yr amserodd.'

' Right O,' mynta Dai, o chympohir ma'r top tenor

yn diaspetan, fel ma'r beirdd yn i weyd. Yr arcol fi

ath yr atar yn ddishtaw. Ma swn trad sha'r tu cefon.

I bippas. Yr arcol odd no annar dwsan o offcars

weti cyrnoi. Ond odd Dai weti colli i unan yn y gn,

yr odd dagra yn i licced a, a dagro yn i Ibish ao I

glywas un O'r offcars yn gweyd,

' By gad, this is the first time I've listened to a

Welsh Nightingale that had no wings.'

' Eetha gwir, wath ' Eos ' eb adenydd yw Dai. W

i siwr o fod weti ela want arno chi i ddarllan y geira.

5176

==

 


(delwedd
5177)

PARTIN DWPWL. 67

Well, ma nw yn Sysnag. Ble cs yr offcar yr idea bert dw i ddim yn gwpod.

'THE CLATTER OF THE CLOGS.'

(Ar y Dn: - THE VACANT CHAIR.')

You've not geen my little Jimmy?
He's my kid just turning four,
But you ought to hear the clatter
Of his clogs upon the floor;
From the dewy dawn till evening,
Why that kid is potted' glee,
Love alone could turn his chatter
Into perfect harmony.

He's my little boon companion,
For his mother's laid to rest;
Oh, I love to cuddle Jimmy,
As he nestles to my breast.

Now the sound of war was nearing,
And recruiting came apace,
Why, I wrestled with my 'duty,'
As I looked in Jimmy's face;
Who will guard my little pet lamb
If I answer duty's call?
Then a whisper came from heaven,
He is watching over all.'

Hush, the sounds of clogs are nearing,
Little Jimmy came along,
You will fight for me, my Daddie,' -
So I went and joined the throng.



==

 


(delwedd
5178)

68 Y PARTINL DWPWL.

Oh my Dad is wearing khaki.'

Shouts my kiddie to his chums,

And next morning I was marching

To the sound of Fifes and Drums.

Then away to France to slaughter

Huns that threaten Britain's shore.

As I passed I heard the clatter

Of his clogs upon the floor.

You will understand my feelings r

They were twisted out of joint,

But I bucked up like a Briton,

With my heart at breaking point.

Into trenches Huns were pouring

German shells from morn till night,

But when ' o'er the top ' we scudded,

Found the blighters would not fight:

But the rattle of machine gurs

Was increasing more and more,

Called to memory the clatter

Of Jim's clogs upon the floor.

Why the thought came as a tonic,

And my fighting turned a joy,

For the clatter seemed to whisper,

' Dad, you're fighting for your boy.

But how soon will dear old Blighty

Come again across my view?

For I'd like to change my billet

For my Cottage, would'nt you?

Oh the glorious day is nearing,

When this horrid war is o'er,

And again I'll hear the clatter

Of Jim's clogs upon the floor.

5178

==

 


(delwedd
5179)

Y PARTIN DWPWL.

Why I'll fight for dear old Blighty,

While this bliss is kept in store,

69

Ah! I'm sniped! What's that clatter

OfJ im's clogsupon thefloor.

I awoke, and found I'd landed

In old Blighty once again,

But how oft were Fritz and ' trenches,'

Thrown upon the screen by pain .

Said the nurseI I've changed your medicine,'

As she sidled to the door,

Ah, what's that! it is the clatter

Of Jim's clogs upon the floor.

How I hugged and kissed my kitldie,

But my fighting days are o'er,

Now I'll liveto hear the clatter

Of his clogs upon the floor.

On' ma'r tri dwyrnod spel ar bem Ma fessinjar

'-yn i throttan i shag ato ni acha cefan ceffyl, a yn

ando notyn i Dai, a ma beth odd yn scryfynetic,

If Corporals Shoni Morgan and Dai Jones are

anywhere near, send them at once to

near --- --

We are in a very tight corner. If

.anybody can save the situation it is Ni'n Doi.'

Signed.Brysgwyllt (Colonel).

All right, my man,' mynta Dai, yn stretcho i

freecha a gpo. All right, Ni'n Doi will be on the

double partin in a shiffy. Off you trot.'

Glascson y'n twls, fel ma nw'n weyd, i wetson

5179

==

 


(delwedd
5180)

70 Y PARTIN DWPWL.

goo'-bye wrth y boys erill, a off a ni yn nrecshwn ---. Ar mencos i odd y notyn yn gweyd y gwir, tight corner, mynyffryd i, odd a. Y peth cinta notisson Ni'n Doi odd milodd o'r Sossinjers yn gwascu mlan, a'n boys ninna yn cwmpo nol o drench i drench.
A gweyd y gwir odd i bron mynd yn screch ar y'n showdwrs ni.

I needws Dai ymlan fel pecock.

Stop!' mynta fa, 'Stop!'

Ma'r llaish top tenor yn ecco'r wlad.

'Ma' n wlad y nata yn annwl i mi, mynta Dai.

Sn am ylecktrick shock yn ffair Yetybompren! I stoppws y Sossinjers am diccyn fel sa nw weti urto. I notissws Dai ynny.

Carry on, me lads,' mynta Dai.

I drows y'n boys ni yn ol dan ganu Tis a long way to Rhondda Valley.' A ma i off! Nol odd y Germans yn cl i sceepo fel baw o flan brwsh parth.

Nol a nw! Nol a nw!' mynta Dai.
Shovel the rwbbetch in the dreckshon of the Red Cow.'

A nol geso nw fynd, gwment ag odd a bagla i gered, on', weti i'r scarmedge ddishtewi i ffinson gannodd o bantnars Will o Berlin ar i cefna yn stidio'r srs a'r planeta.

'Eisht,' mynta Dai,' 'ma chap acha cefan ceffyl yn dod ytto. Wir ddyn ma nw'n wth na gweepad.'



==

 


(delwedd
5181)

PARTIN DWPWL.

Y SE%THFAD SHWR*A.

NI'N DOI SAVED SITUASHION,

A 'SO ON."'

so on' yn ginta, ontefa.

Ble o ni? O, ia, bachan acha cefan ceffyl yn

dod shag atto ni fel y venjance. Ni'n Doi yn roi

stop ar wara'r Sossinjers. Shwd netho ni 'yn? OY

dim on' dangos y'n gwynepa spo; na gyd. a'r arcol

na'r penna scwar yn i iwbwban i, yn gweiddu Das

Paar! Das Paar! I chi'n gwpod ma Das Paar

Ni'n Doi yn iaith Will o Berlin. I esciligswch chi fi

am gocclish diccyn ar y'ch cf chi weetha, wath ma.

dyn yn apt o anghofio lot o foreign langwedges wrth

ddarllan cwmment ar y pappra, a mynd diccyn yn

nervous wrtb ddishgwl am yr On bledran fwg no y

Zeppelini ddod i etfan uwchben shimla y'ch ty

chi cenol nos.

I werwi Dai Os dim ffor' yn well na dishturbo i

olidays a; i th yn weenad gwyllt pan ddath y

bachan O'r notyn o wrth y General.

Ma waith Will o Berlin ytto,' mynta fa, mm

dyfotol eetha climercog yn weeto My Nabs. MC.

weta i

DEFOTOL WILL O BERLIN.

Rowch i'r ionc gart a Bowtted

Box scatan o bothdi,-

5181


==

 


(delwedd
5182)

Y PARTJN DWPWL.

' 'Old on Dai,' myntwn i, Sa My Nabs Yn el

ddewish o job ar 01 y ryfal ma, w i'n cretu ma 'yn

wetsa Will,

Barrel organ, Morgan, i mi,

Ar mencos yn wir a mwnci. '

Bachan, Shoni, mynta Dai, yn wara'r chaw

tybacco bothdi wefla, 'l ti siwr o ddod yn un o feirdd

y Brain a'r Defed cyn cwppliff y scarmedge ma,

Sticca ati! Ma beirdd thoroughbreds yn bring iawn

yn Mryttan. Nil Referandum Shoni, wad mlano

On, ettrych ma, dw i ddim yn cretu fod mwnci sveti

cal i eni fyssa'n disgraso i unan wrth fynd yn bant-

nar an' co a Will. Ma lot o self-suspeck gan fwnci.

Os Shoni

Walla ma self-ryspeck wy ti'n feddwl,' myntwn i.

Walla ma fa,' mynta Dai, on' wy ti'n diall

regettiad y meddwl i, Shoni, w i'n cretu fod gormod

o glip gan fwnci ar i garritor i fynd i gwmpni

bacban o short Will o Berlin.'

Mln a ni,' mynta Dai.

A mln etho ni.

SCARMEDGE.

BRAVERY OF NI'N DOI.'

SOSSINJERS FRIED IN THEIR OWN FFRIMPAN.

CORON Y RAISER DDIM GWORTH PISHYN GROT.

Na diccyn o dwtch pappra Llundan i chi, mishtir,

a nawr am diccyn o gownt y Scarmedge.

5182

==

 


(delwedd
5183)

Y DWPWL.

73

Poppath yn barod. I ddiiynson y bachnn ddath

O'r necas i Ni'n Doi. y fe Odd i fod yn guide i ni.

Odd yn awdd gwpod fod y nos yn nesu, a'r gwynt yn

dyohra weepan diceyn yn orllyd. I dynson y'n

neesheti poc i mas, a fi rouDSOn nw am y'n gwddwca.

Draw, yrnhell, o ni'n clywad y eenyns yn swno,

rwpath tebycca'r byd i swn aid o wenyn miwn llwyn

o god. O ni'n cleppran amnll i air, yn t,ynu plans,

an so on, on' yn y twyllwch i gamsynws y guide yr

ewl, a gorffod i ni i thrampo i nol am yn aeos i ddwy

filldir. AllstL'r guide ddim elp, poor dab, dim on

catha, a goodi-oos, a chyffyla sy'n apal i weld y

nos.

O'r diwadd i wynepson yn y dreckshwn right, a

mlan a ni trw n gwmydd bach cul, i Ian dros frest

amall i fryn, wiw dros nant fach nawr a yn y man,

a'n meddyla ni yn etfan 01 a bln. - sha thre nawr,

off at y'n showdwrs bach ni odd in a tight cornar"

wethyny, a fi ddath dwy line Sysnog i meddwl i.

Ma nw:

Ye gentlemen of England,

Who sit at home at ease.'

Y chi yn Ngymru sy'n gallu isbta wrth y tan,

mynd sha'r cwrdd, lawr i Ian y mr, myn'd shm'r

gwely, a felly yn y blan, a ninnaNi'n Doi a'r boys

erillyn gorffod i styffaglan i miwn gwlad ddiarth.

Ottich chi'n teemlo'n ddiolchgar weetha?

5183

==

 


(delwedd
5184)

Y PARTIN DWPWL.

74

Mln a ni trsv genol parth o ddraiD3 a'n deelo a'n

gwynepa yn cal i scrapin nes y'n bod Di'n teemlo fod

y frech ' arno ni.

Eisht,' mynta Dai, 'Ma swn wrni ar y law dde

ma bachan, Os ar mencos i.'

I stopson, a fi gamson i ddreckshwn yr wrni. I

dynnws y guide i Nashlight i mas, a beth welso ni

on slashin o German offcar yn cyscu o dan colfan,

a'i ben yn acor fel ffwrnas fast yn ngwaith arn

I sefson y'n tri roun iYr bloke, on O'r

Nantyglo.

diwadd i fyrstas i ms i wyrthin: allw ni ddim

peedo wir i ddyn. O ni'n ceesho meddwl shwd olwg

fyssa ar wynab y boy pan fyssa fa'n acor i licced a

gweld Ni'n Doi 'r guide sn i wynepu fa.

I ddi-unws! Wel, y mowredd anwl! Na wep nath a.

Os dim diccon o iaith gytta fi i ddishgreefo'r olyccfa.

Dotwch y'ch unan yn i le fayn di-uno o gwsg

mashlight, fel full moo'

o flan y'ch trwyn chi.

Nawr ta, shwd fyssa chi'n teemlo? Ffindso chi mas?

Os do fa, na fel odd y sossinjer ma yn teemlo, fel so

rwpath yn crippan trw' i wd a, all shiver and

shakes t fel ma'r Sais yn weyd.

W i'n cofio anas am rwpath tepyg yn diccwdd miwn

pwll glo yn:acos i'r spot lle y cesa i y ngeni. Odd

no deelwr yn arfadd mynd, nawr a yn y man, i gal

eetha booze yn

Yn amal iawn odd a'n cal

neppyn ar i ffor' sha thre.t. Pwlla balance odd y pwlla

5184

==

 


(delwedd
5185)

pvpwz.

75

glo i fuas i gorwadd ben y shaft lawar gwaitb,

YD pippo lawr trvyddo, yn wilia gytta'r itohwr odd

ar sveelo:l y pvll, pan o ni'n grottyn. Odd ddim

llawar o ddwnder yn y pwlla balance, odd y gweeth-

qrs nos dod i ben y pwll bothdi doiddeg O'r gloch

y nos i fytta cinno.

I ddethon y noswath ma, fi welson y teelwr yn

cyscn yn acos i ben pwll. I gitchwd yn y boy a

lawr yr etho ag e i weelod y pwll, yn eyscu o 'yd,

a yn wrni fel oota:. I dotson y poor dab orwadd yn

y gob. I ath y gweethwrs at i gwaith, on miwn ticcyn

i ddethon no) i gal pip ar y cysgatur. I sefson roun

iddo, a phob un a Idmp fach yn i gap, B,'u gwynep

mor ddu a'r glo. On, yr arcol, i ddi-unws y teelwri a,

ma, fa'n dychra staran a gpo.

010! mynta un obr coliars. ' 010 bachan diartJhy

pwy y'eh chi?'

Bachan bach o mynta fa mor wynnad

a shale.

Beth yw'ch enw chi? ' mynta liaish cryf fel llaisb

dwpwl bass.

john .......-.....----..-.

I ffeelws weyd racor, wath i gwnnws lwmpin i,

wddwg y teelwr

c Beth yv'cb gvaith chi?' mynta'r llaish dwpwl

bass.

Teelwr o ni yn y byd aral), ser,' myntn fa, yn crsnu

5185

==

 


(delwedd
5186)

76 Y PARTINL DWPWL.

nes bod i ddanadd a'n cratchan. ' Teelwr, ser, on i

na i beth bo chi foneddiccion yn liceo mat. Gna

ddyn.'

Odd y teelwr weti cretu i fod a weti lando yn y

pwll diweelod, a i fu-ws yn gorwadd yn y c:wely

bythywnos ar 01 y turn out ma. Ma'r anas yn gweyd

fod yr excursion gas a y noswath onno wet,i gneyd

mwy o les iddo na chant ne racor o spoutan miwn

cwrdd dirwestol, fi ddath yn deelwr sobr ar 01 'yu.

On' beth i neyd O'r Sossinjer, odd wnnw weti

ofan dychrynllyd.

Now goo'boy' mynta Dai, ' Keep your mouth shut

or there will be a diminnendo in your 'istory.'

I gwnnws y German ar i ishtayn starana'i ddoi

liccad a fel dwy eowsar.

Wot!' mynta fa, ' Tot! Ach! Das Paar! Auf-

geben.'

Beth ma fa'n foddrach, Shoni,' mynta Dai, yn

wyrthin.

'W i fel sw ni'n cretu ma cleero diccyn ar i fresc

ma fa bachan,' myntwn i. Ma fa weti llyncu rwppath

sy weti cwnni ffem yn i wddwg a. Wot is my nabs

talkin about ser? ' myntwn i wrth y guide.

Ach means alas.'

O wel,' mynta Dai, 'we is Das Parr ser.'

Auf-geben means he is ready to give in, mynta'r

guide.

5186

==

 


(delwedd
5187)

PARTIN DWPWL.

77

On ar mencos i odd y German ar i hydcyd miwn

mt. I gymson fentyg i revolvar a, a phoppath arall

allsa fa i uso i ladd i unan, ne i gymdoccion; i glym.

son i ddeelo fa roun i'r pren, i stickson bishyn o

bappar ar bren o'i flan a, a ma beth odd ar y pappar

" Warnin! quiat! Das Paar will soon

return. The guide is in the branches above

your head, and ready to blow you to pishes

if you try to play any tricks."

Signedms PAAR,"

Erbyn y bora i greiddson o fiwn bothdi 500 ne 600

o latheidi i'r scarmedge, on odd no fryn ryngo ni.

Diolch am y bora! fuo'n yn i ddishgwl a, a Li gofias

ch aaysgas i yn yr Ysgol Shul' Fel mae y

atno

gwylwyr am y bora.' Na bart O'r atnod, wilwch chi

am y' missing words.' Alla i ddim peedo doti pishyn

o waith Mish tir i miwn nawrbyrddoniath ar y 'Bora '

BORDU O WANWYN.

O gwsg hir mewn gwisg eiraanian

Tn wenau ddeffroa,

Ac eurad chwegiad y chwa

Ei haraul wisg oreura.

Y n ebrwydd wele'r wybren

Fel asur yn bur uwchben,

5187

==

 


(delwedd
5188)

78

Y Dwpwr-,.

Heb gwmwl na nifwl nawr

I ororau yr eurwawr.

Weithion maer goedwig hithau

Am jr hin yn mawrhau

I)uw'r nef,---e' djr nwyfiant

O'i breichiau yn ganghau gay, t.

O y canghau y daw cynghan

Ddidor y myrdd adar mfin;

Y llydan feusydd llwydwedd

Yn vyrdd gain ac hardd eu gwedd.

Botyman yw'r blodau blevdd,

I hud hulen ein dolyd(?,

Y llyn a'i wyneb Ilony(id

Y n dderbyniwr delw'r dydd.

Ac am orig

Clywaf ganig

Y forwynig Ion fireinwedd

A sirioldeb,

Wanwyn ardeb

YD ei gwynebeneth geinwe 2,d.

Y gloew a thg wlithyny rhosyn

EregyK edd a'r gwelltyn

Heb os sn dangos i'r dynei ddyled

I bur uned y Boreu o Wanwyn.

Na i chi bittwr O'r Borg, on tefa. On', ar fs y

gwd, ma'r pittwr diccyn yn an' bullets,

bullets an' shells, yw'r anas no. Maqr blta i gyd

weti spwylo, ma'r " rhosyn ereswedd " weti marw, a

na'r spot i Ni'n Doi yn pippo arno nawr, ma'r wlad

yn depyg i n dip shindries.

5188

==

 


(delwedd
5189)

79

't',lt'

Y FAR'UN DWPWI

VR WYTHFD SHWRNAu

DEOD Y BRYN."

gymyiog niwlog nen-agora

gawr y. furfafen,

Y Lioer tu 01 i'r lien.

Abree' iaich y wybren,

oadarn y Haul

rhWysg yr ymddahgos;

I Nrjxnor dyner a das

Tele ahia,n benlinide

N

mamfri roun bittwr Misbtir O'r " Bora.ij

Beth ch?n am dand m? Ma 119JWai' i

fframiti n'r Pittwr Weetha, on ma'r ddoi ma

matche yn geh-u-ine on di nw;

Bbl Ma, lldwar, Shuit o ddijlad yn fwy ryspeotable

dyn ne'r fenyW sy yndi. Ma llawai' shuit racsog yn

fframin roun i ddyn ne fenyW O'r short r@. O/ Osy

fel y gwetws y bardd Sysnag,

Were as tail as reach the pole,

And grasp the ocean with a Span,

would be measured by my soul,

ilhe mind's Che measure of tho

E,etha gwir mypyffryd i, pn wlla b04 rai o no chi

yn i weiddq, Bant a'r cart I Mlan the

5189

==

 


(delwedd
5190)

80 Y PARTIN DWPWL.

situashion! " O'r gora, catwch y'ch gwallt. Mlan

ewn ni on' i ni gal diccyn o anal. Nid myn'd i d-

parti i Ni'n Doi. Rochor draw i'r bryn ma na filodd o

Germans y sychetu am y'n gwd ni; yn barod i roi

amsar twym a'r venjance i ni. Liccech chi fod yn

y'n lle ni .

I ni'n cwatto diccyn dan gessal y bryn, yn cyrnoi

nerth. Beth sy yr ochor draw wetasi? Wel, dim on

specto i ni; specto fod milodd o Germans ary watch,

sa ni'n gwpod faint walla etha ni diccyn yn fflat. Ma

yn beth da weetha nag i ni ddim yn gwpod beth sy

rochor draw i'r bryn. Beth sa'r crottyn ne'r grotten

deg Od yn gwpod beth yw'r " gofittia rif y gwlith "

sy yn i aros nw fel mynydda ryngi nw a n oetran.

Wel, beth yw'ch apad chi? Beth fyssa'r anas? I

fyssa'r weebotath yn omrod iddi nw, fe gwmpsen mop

o dan y pwysa cyn i bod nw yn iccan d. Gnesen wir

ddyn. Beth sa'r bachan ifanc sy'n ceesho'i ora i ddod

mlan yn gwpod faint o " ups an' downs " odd yn i

aros a, wel, " down tools " fyssa'i anas a cyn starto.

Na, na, ma lle gytta ni i ddiolch fod amall i fryn yn

cwnni ben i gwatto'r dyfotol.

Ma i yr un peth gytta'r Sossinjers efyd; ma'r bryn

ryngo ni. Sa My Nabs o Berlin yn gwpod pwy SY

ma, fod Ni'nDoi yn gorwadd diccyn i gal cyrnoi nerth

cyn roi eetha weltan iddo, i gesa Will y Kaiser

dwpwl powar o gonvulsions, a fe gollsen ninna'r sport

5190

==

 


(delwedd
5191)

DWPWL.

81

o cclish ribs y bawgwns a bln y baginet. O na,

gat ch i betha fod fel ma nw, cistal cwmryd petha

fel nw'n dod, a gatal i'r mashinary byttol i fynd

yni an, a phob un i neyd i ora i gario i brogram

mag. Na'r cwppwl syniata na O'r ben, gobeotho y

gna n' i amall i fachan, sy'n frond o flindo beia, i

gonsitr diccyn cyn acor i beeg.

Nawr am y situashion! Nawr am y scarmedge!

Pan ddath i'n ddydd fe gas y Germans glip arno ni.

O nw'n g pod i'r fotfadd ble o ni, a chympohit ma'r

mashine- uns yn dychra crick-crackan, rwpath tepyg

i en fashine golchi a un O'r cogs weti mynd yn llapra.

Odd gytta Pi ddim i neyd on cwatto'n penna nes bo'r

diwetydd yn dod, a arfadd diccyn o amynadd fel yr

en frawd Job.

On dewch chi, pan ddychri-ws i fynd diccyn yn

dywyll, ma i off. Wir ddyn odd y Sossinjers yn

gweetho yn eetha ryspectable, on mln etho ni dab

I nillson fryn bach a na ble odd

ar i penna nw.

diccyn o fwtchera. Ar un ochr i ni odd y

boys bach brown na o Indiay Gwrkhas. Na chaps

i chi,j na darriars bach o ddynon! Anodd peedo

ettrych arni nw er fod y bwlats yn fflyan fel

'Olloway Pills o bothdi'n pennaJ ni.

Dishgwl ar wnna,' mynta Dai.

I ddishgwilas, a na sight! I gwmrws y Gwrkha

bach naid at y German, i bwshws i faginetJ a i'r Ian

5191

==

 


(delwedd
5192)

Y PARTIN DWPWL.

82

a'i law with, gitchws yndo, a lawr y dth y g lath

fach odd mor sharpad a raznx, wiw, ma i'n

ddobinno ar y Sossinjer wnnw.

I Ian a ni dros y bryn, odd ochra diccon serth

gytta fa, lawr a ni wettyny i'r trenches. Yr areol!

Na lle odd screchan! Odd cwment ag odd yn fyw

yn gweiddu fel ootars, a ninna yn para i glatcho arni

nw.

Auf-Geben! Auf-Geben!' mynta n w. ' I give

in! 1 give in l'

Lawr a'r drylla, a ma botbdi mil O'r tacla yn

needo mas O'r trench i roi i unen yn brisnavs.

Ble

odd y rest? O, yn i chered i fel llychetan i alltJ o

god, bothdi petwar cant o latheidi yn mellach mlan.

I blyccws Dai ar ochor y trench, i bwyntws i ddryll,

a ma i off. On ma omcar yn ryttag at Dai.

Man alive,' mynta fa, don't waste ammunition.

We 'ave licked the Germans for the time being.

'l dont waste ammunition,' mynta Dai yn saluto.

No ser yndeed, there you, for I eard that German

offcar ovar there sayiu'' Bury these ten men an'

take the other one to the ospital.'

Ma Dai yn ettrych i wynab yr offcar, y pwynto'r

ddryll ytto, a fe bippws yr offcar trw spyin'-glass.

Got 'im!' mynta fa. Got 'im, I'm blowed. A

bull's eye! That German omcar's sossinjer 'as been

cooked. Bravo Corporal l'

5192

==

 


(delwedd
5193)

PARTI* DWPWL.

83

Not baa ser,' mynta Dai, yn wn o glustJ i glust.

Not bad ser, one kernal ten privats.'

Splendid,' mynta'r officar, ' You an Corporal

Sboni Motgan saved the situashion; you brought us

out of very tight cornar. I am afraid there Ont be

enough cannons taken from the enemy to make

medals for you two. Bravo Ni'n Doi.'

Thenkyw ser,' rnynta Dai, ' Thenkyw ser for tbe

complemants. '

I ath yr officat' o wrtho ni, i ryporta diccon tepyg,

a ma Dai yn gwoyd yn sytt,an, Bachan, o bie datb

yr offcar i wpod ma Ni'n Doi ma! yn y'n galv

.Na, beth ma dynon yn i alw yn ' world-wide

reputashion,' ruynt,wn i. ' Dora i gal spel; rna'r

Sossinjers weti (Yal eetha dose O'r moddion odd un o

ddoetors y gwaith yn y Cwm yn i alw yn Dose of

Quiat-me-down.'

I geson lonydd am y rest O'r ncs, a shawns i gal

neppyu, a gweyd y gwir o ni ddirn pell o fod weti

bleeno. awaith calad i'w dispatcho Germans,

cretwch chi n, yn enwetie pan bo chi'n gorffod catw

y'ch Ilicced yn acor i watcho na fydd i'r Germans

y'ch dispatcho Obi. Fe ath y sentries on duty, a fi

dreison ninna gygcu. Nid poth rwydd odd eyscu,

nace at' mencos i. Odd no gilion a gweeped wrth y

milodd yn y'n poenu ni. Peth cas yw cool amall i

5193

==

 


(delwedd
5194)

84 Y PARTIN DWPWL.

 

gleren yn gneyd skatin-rink och trwyn chi. Ma Dai, poor dab, weti colli twft bach o wallt o ar goppa i ben, a myn depyg fod y clers a'r gweepad weti cretu ma rwy short o open space' odd y part wn o ben Dai Conundrum Jones, wath odd y ran fwya o'r gweepad yn cwrdd au gilydd no, jest i setlo'r next move.

Odd na wrni a recu ar yn ail yn dod o gornal Dai, a fi nath yn i fi gofio story am ddoi Irishman odd weti mynd am dro i Mexico. Gwlad bth iawn, mynta nw, yw Mexico; gwlad y clers, gwlad y
moskeetoes, gwlad y fire-flies a'r scorpions, a felly
yn y bln; ma no ddiccon o variashions i chi starto
show greduriaid.

Fi ath y ddoi Irishman sha'r gwely gan obeetho cyscu. On' no go, mynyffryd i. Ma'r menagerie yn dychra perfformo. Mas dth y moskeetoes, fel Royal Drygoons, yn pranco ac yn peeco.

'Be jabers,' mynta Murphy, We shall be murthered Mike. Let's try under the bed.'

'I'm willin,' mynta Mike.

A o dan y gwely yr ethon nw. I gyscson diccyn, on ma'r fire-flies yn dychra parado. I ddi-unws Mike a fi gwelws nw yn etfan o dan y gwely, a ma fa yn dychra gweiddu.

Murphy, Murphy, ye can give it up! It's no use thryin' at all, at all. The moskeetoes are under the

==

 


(delwedd
5195)

Y PARTIN DWPWL.

bed, they are lookin for us' an every one of the little

beggars is carryin' a lanthorn. We better shout

Kamerad.

On odd i ddim quite cynddrwg yn y'n anas ni, o

na, wath fe gyscson yn rondin O'r diwad. Y peth

gora i ela dyn i gyseu yw bleeno, on peedo cal gormod

o ddose. I gyscson, i ddi-unson. Yr arcoli ffindson

mas ma dim on Ni'n Doi odd yn y trench! Dim swn,

on swn amall i ligotan ffrenig, bothdi size cath, yn

ryttag dros y'n coesa ni.

Dai,' myntwn i, Ma i bachan.'

Beth sy'n boa,' mynta Dai.

Ma'r Ridgmant weti mynd a'n gatal ni baehan.'

Otti ddi, bachan mynta Dai yn gapo. W el,

wel, ma'r Ridgmant wetJi mynd a'n gatal ni. Y

Ridgmant gaiff y gollad, Shoni. I welifT y Ridgmant

fwy o eesha Ni'n Doi, na weliff Ni'n Doi eesha'r

Ridgmant. Gad i ni gal Wiff o Ringar, i elpiff ni i

gonsitro diccyn.

I dyeson y'n peepa mos, i smokson, a na lle buo ni

yn puzzlo a chonsitro.

The questshion of the 'our is this,' mynta Dai.

' 'Ere is Ni'n Doi, but ware is the Ridgmant.'

Ay, ay, myntwn i, Ay it is wotevar, ar mencos

i, Ni'n Doi are in pot of sam, an the questshion of

the 'our is,

Ow is Ni'n Doi to come out of the pot of sam.

5195

==

 


(delwedd
5196)

so

Y NAWFAD SHWRNA.

"MAS (YR POT SAM:'

A i,' mynta pai, yr, pwfln yn ddiccon digon.

M

garn, ' Ma beth colli gla miwn On wuith,

Shoni. Cistal gneyd move, beth di'n weyd, bachan:

eistal i thrackan i sha dreckshwn y twll cloi. Wot

you say John Morgan.'

'la, ill,' weta.s i. ' Cistal gatal y lodgins ma, myn

depyg, os i ni am gwppla'r ryfal. Os symeetwn

ni i fyddwn yn fembars O'r ' Neutrals,' y tacla no ma

Bottomley yn i blastro yn John Bull.' '

'Clasca gwppwl O'r sleepin' pills ' no, rag ofan y

cwrddwn ni a amall i Sossinjer a want peeco ffra

arno fa,' mynta Dai.

I ddiffotson y'n peepa, yn lle bo'r Germans yn cl

smell y mwg. I glascson lot O'r bombs; i wetson

goo' bye wrth y lodginsy dug-out, a off a ni a'n

gwynepa-wel, anodd gwpod yn iawn i ble. Mlan L

ni fel catha ac 01 atar; faint gerson ni w i ddim yu

gwpod, on cympohir ma'r wawr yn dangos i pheeg.

' I shiftwn nawr,' mynta Dai. Ma'r parish lantarn

yn cil i gynni.'

Cutw di licced yn acor,' myntwn i. W i'n clywad

5196

==

 


(delwedd
5197)

Y DWPWL.

87

rwpdth yn depyg i SWn wispran yr Ochor draw i'r

clawdd no.'

I stopson. Yr arcol, ma fachun listy yn dod 0

allt fach o gd, weti gwishco miwn shuit o khaki, yn

depyg i shuit un O'n officars ni.

Shoni,' mynta Dai, ma ofiicur yn dod; allu di

i, ma bobo wech meesh 0 jil i ni, gei di weld.'

' Goo' mornin,' myntu fa.

'Goo' mornin,' mynta Dai, yn scrupin i dalcan.

'Lost mun mynta fa.

Ay, ay,' mynta Dui. 'Two lost man, Ni'n I)oi.'

O ni'n gweld y bloke yn cowcan ar Dai, o, Dai yn

towli Ilicced ar y bloke.

Von lost man,' mynta'r boy miwn khaki.

Na i settlws gair Von 'wath ma ergyd

iddo yn bit i stwmog, nes i fod a or ascwrn i gefan,

a baginet Dai trw i frest& i roi'r flinishin stroke.

German odd my nabs, odd a weti strippo un O'n

offca.rs ni ar 01 i ladd a, a weti gwmishgo'r shuit. Na

dricks y blaggards, on' o Ni'n Doi yn ry wide-awake

oni weti cwnni yn ry fora i my nabs. I setlws y

gair Von ' y seempyn. ,

Walla bo chi sha thre yn dychrucret,u ma criatur

creelon y w Dai, achos i fod a'n gtwffo'i faginet i fre8t,

y boy. I chi, walia, weti darllun anos fro,wd

5197

==

 


(delwedd
5198)

PARTIN DWPWL.

enwog o . brygethwr odd yn arfadd myncl idd i

goeddad bob pyrnawn dydd Sat,wrn acha cefan ceffyl.

Odd Cloeyn du mawr ar gefan y prygethwr, a

wnnW yn fRuppan yn y gwynt, pan fyssa gwynt,

wrth gwrs. Odd e yn ddyn tal, tene. Odd yr olycc!a

yn ddiccon i ela ofan ar yr ' 'n foy' weetha.

Wel, un diwetydd dydd Satwrn, fi ddath squire y

plwy yn ishta ar gefan 'untar a diccyn o freed yndo,

a fi gwrddws a'r 'p frawd. I gas yr untar ofan

syttan, i ddychrei-ws dascu a spriwingad nes i'r

squire bron cl i shifto mas O'r saddle.

'Am y dyn!' mynta'r squire, 'I chi yn ddiccon i

ela ofan ar y jafol.'

' Becan y'ch pardwn chi, ser,' myntL'r prygethwv,

'Na neeas i yn dod o dre y pyrnawn ma, sef i ela

ofan ar y cythral trw'r dydd fory.'

Na sponiad i chi o waith Dai Conundrum Jones yn

baginetto y German, Fi all Dai a finna weyd

' Becan y'ch pardwn chi, dyna odd y'n necas ni pan y

detho ni o dresef, lladd Germans. A ma un at

y rest.'

On, mlan ni i geesho cal gafal yn y Ridgmant.

Odd 61 y ryfal i weld ar bob ochori ni; odd a'n

ddiccon i dori colon dyn, on sdim use bod a thymla:a

delicat ar fas y ryf41.

' Bachan,' mynta Dai, Ma ettrych ar rwpath fel

5198

==

 


(delwedd
5199)

PARTIN DWPWL.

89

yn ddiccon i ela dyn i'r blues.' Eisht+ ma pishyn

o draw mynCo eb i gwmpo i gyd, cistal mynd

shag atto, walla cewn ni le i gal lie down am spel.'

Right you are,' myntwn i.

Mlan etho ni. I greiddson y spot. Wrth i jidgo fa

i allswn feddwl ma On bls odd pan Odd ar i

drad, ddringws Dai Ian i steps, a fi greiddws

ddrws. I drows i ddishgwl nol, a fi gwnnws i ddwrn

arnoi. O ni'n diall y taligraffto, Odd cwnnad dwrn

Dai yr un Peth a byssa fa'n gweyd yn Sysnag

Shoni, keep your mouth shut.' Un quick am

glywad odd Dai, Odd a cistal a'r Irishman odd yn

sefyll o flan St. Paul's yn Llundan. Cigtal gweyd y

story efa? Right O.'

Odd Irishman weti dod i Lundun am y tro cinta, a

un dwyrnod fi ath mas am walk i weld y sights,

Pan odd a'n ettrych ar St. Paul's .ma un o sharpurg

Llundan yn dod atto.

'010 Pat,' mynta fa, yn clappo'r Irishman ar i

gefan.

' Begorra! An 'ow did ye know my name was

Pat?' mynta'rlrishman.

' We 'ave sharp eyes in London,' mynta'r sharpar,

'I could see your name in your face. Do you sec

that fly on the Dome of St. Paul, Pat?'

'No,' mynta Pat, 'I can't see it, but I can 'ear it,

5199

 

 


(delwedd
5200)

PARTIN DWPWL.

90

walkinan' I can 'ear London sharpar takin' my

watch out of me pocket, be jmbers. Take thtlt ye

spalpeen.'

Fi rows Pat glatchen i'r sharpar nes i fod a ar i

'yd-cyd ar y pavin, a phan gwnnws y boy i rows y

gose iddi, Na shwd un yw Daisharp i lieced a'i

glusta, 1 etho Ian i'r steps a na lle buo Ni'n Doi yn

sefyll yn eetha dishtaw, yn gryndo wrth dwll y CIO.

I bwshws Dai y drws yn acor diceyn, room wag odd

no. Miwn a ni fel sa ni'n cerad yn drd y'n sana. I

randawson Allech chi ddim y'n clywad ni yn

anatlu. I dynson y'n scitsha off; odd no grack yn

llawr y lofft a fi bipson Yr room ishlaw. Yr areol

Na sight! Tri German yn ishta o flan bord odd yn

plyccu gan fwyddwy ne dair o boteli sham-pag-ne,

poteli o wiskey, so on. Diceon awdd gwpod i

bod nw weti annar meddwi. I dynnws Dai i flack-

led mAs, a fi sgrifennws ar bishyn o bappar,

'Cera lawr sefa wrth y drws, a chatw di faginet

yn barod. W i'n myn'd i uso'r ddryll, walla trei-iff un

o nw i cherad i."

I netho, a dim on jest cyradd y drws netho i cyn

bo doi ergyd yn swno, a fi glywswn Dai yn gweiddu

' Ands up mynyffryd i or I'll turn you into a pepper-

box. Neida miwn Shoni.'

Miwn y neidas i, na lle odd doi German yn

5200

==

 


(delwedd
5201)

DWPWL.

91

forw ceg, a numbar three a'i freecha Ian, a'i wynab

a fel cornal ty, newydd i wyngalchu.

Merci! Kamerades Merci,' myntL fa.

I ddath Dai i lawr O'r lofft, a fi glymson y boy a

raffa; i gagson chorcyn o un O'r poteli, a fi gas

fling i'r cornal.

Dera i ni gal eetha ffeed, Sheni,' mynta Dai, yn

troi at y ford, ma mu durn out cystal a ffest clwb y

Freemasons.'

I ishteddson, a fi fytson, on fi gas y Sham-pag-ne

lonydd. O ni'n cofio shwd effath gas arno ni yn

nh9 war Ted yn Bolougne. Ar 01 cil diccon, fi

dynson y'n peepa mas i ynjoyo smoke.

' Bachan,' mynta Dai, 'Ma beth yw Igh Life'

Shoni. Chewn ni ddim gwell turn out yn dinin'

room Will y Kaiser, beth di'n weyd.'

Na 11b buo ni yn cerad roun i'r room, yn smoko

fel doi lord, yn towli amall i ligetyn at, my nabs yn

y cornal, a phippan mas wettyny trw dwll yn y wul.

Eisht! I glywson gyffyla yn gweryri tu fas, jest

wrth y'n cefan ni.

' Ma na gyffyla yn dod o rywla, Shoni,' mynta Dai,

na pam ma'r cyffyla ma yn catw mwstwr.'

Ar meneos i, eetha right, ma gyffyla yn atab o

ddreckshwn O'n blan ni.

Shoni,' mynta Dai, Prypare to charge the enemy,

5201

==

 


(delwedd
5202)

92

wat,h ma ma Wyr cyffYla yn dod 0 rywlaUhlans

allu fentro.'

Gytta'r gair ma ddoi O'r blaggardsyr Uhlans

yn dod i'r golwg roun i dro yn yr ewl.

Catw'n gool, Shoni,' mynta Dai yn wispran.

Right you are, your majesty,' myntwn i, yn citcho

yo y ddryll.

'I rifa i dri, a wettynyFire,' mynta Dai.

Odd yr Uhlans yn dod yn nes, a na sport odd gytta

nw. Dod i'r ffest clwbo nw diceon tepyg, on' o nw i

gal {Endo mas i camsynad, wath odd y lanlords weti

newid. Ni'n Doi odd yn catw'r boardin-'ouse nawr.

Onetwothree,' mynta Dai, ' Fire! '

I danson gytta'n giddil ina'r ddoi ' Uh-Ian ' yo

ddoi ' Uh-lawr.' Blwmp yr etho nw i'r llawr fel doi

gwt,in o inja-corn. Mas a Dai a finna, i gitchas yn y

ddoi geffyl,a nol nw stapal at i pantnarS. Erbyn

'yn odd gytta ni bump O'r cyflYla perta glapsoch chi

y'ch Ilicced arni nwariod. Ilyscson y ddoi Uhlan

i'r ty, a na lle odd petwar O'r scamps yn gofwadd yu

farw, a'r German byw yn cyscu ac yn wrni fel un o

beepa egsost injine windo.

'Now Corporal Morgan,' mynt8i Dai, ' we must

shift our paraffarnalia. Dera, Shoni, clasca'r elmets,

y drylla an' so on.'

I fuon yn fishi. allwch gretu; i glascwd poppath

5202

==

 


(delwedd
5203)

PAWrJN DWrwL.

93

Odd 0 use. I gas un O'r cyffylau fod yn 'geffyl gypsy

i gario'r tins; i glymson y German byw yn y saddle,

a Chyn pen wincad o Ni'n Doi a bobo geffyly Ger-

man yn y cenola phobo geffyl spar gytta Dui a

finna bob ochoi.

Off a ni, gan obeetho y'n bod ni yn i thrackan i

sha dreckshwn j.' Ridgmant. Cofiwch chi, odd golwg

eetha ryspectable arno Ni'n I)oi, wath odd gytta ni

bobo ddOi geflyl a annar.

Gen-U-ine,' mynta Dai yn syttan. ' Gen-u-ine myn-

yflrydi Shoni.' Chewn ni ddim quad bachan. I fydd

y pump ceffyl ma yn siwr o fod yu ddiccon cryf i'n

tynu Ni'n Doi rns O'r Pot 0 Sm.'

Y PDECFAD SHWRNA.

CHEERS A PROMOSHON.

LAN etho ni fel "turn out," circus, ne gwp-

pwl o gypsies yn syrnyd i campin

ground. Allwg i ddim! peedo wyyt,hin wrth weld

y ddwy bottal sham'-pag-ne yn pocan mas o

boccad Dai. Odd yn y'n ela i i gofio ant

bishyn o boatry .'fuas i yn uso attrodd yn yr

yshgol-bo-dydd,:rwpath o bothdi

John Gilpin was L citizen

O! credit and renown.

5203

==

 


(delwedd
5204)

Y DWPWL.

94

Mellach in-Ian yn y gan ma rwpath fel 'yn

He carries weight, he runs a race

'Tis for a hundred pounds.

Rwpath yn swno fel ina odd y pishyn, walla mod

i'n rong, on' (fe, os sdim ots, odd Dai yn

trych yn eetha sm'ala. Awdd gwpod y'n bod ni

yn dod yn 'acos i ryw gam-p pe giddil, on' pun a'n

dynon ni odd no ne'r sossinjers alla ni ddin@ gesso

ar unwath-

"Ma i," mynta Dai, "Watch oir ne glun

twad bllan, Shoni, sdim i neyd on risko'n gwdd-

wca. Co bwff 10 fwg draw inynco, a gobeetho

iii'a rai O'n boys ni sy na."

"Eetha bolon," myntwn i.

Ar 01 tryfeilu lam bothdi petar milldir,

i

ddethon ' 'i dwtch" (a'r scouts; i gwnson neeshad

boccad ar flan baginet fel "white flag," a'r arcol

pwy odd y cinta ddath i'n cwrdd ni on Lifften-

ant [Ted.

"W el, @njnyffryd i," anynta Ted, ' 'Ble i chi

y'ch doi weti Ibod yn ewcan? Ma'r Kernal yn

wthi yn wath (na stack gwaith coppor. Ble chi

weti bod?"

' 'Clascu tracs," Ynjnta Dai. "O ia spo, clascu

racs alli fentro; ettrych ar y collecshon. Gofyn

i in-y nabs ma; all 'wn attrodd story neiff i

di wallt di gwnni fel gwrych mochyn. Gofyn

iddo fa, naiff i di wd di rewi dy gorpor-

5204

==

 


(delwedd
5205)

Y PARTn PWPWL.

95

ashon di, nes di fod ti yn apal i sefyll ar di

drd' mor stiffad phost clwyd."

I' ddishgwilws Ted lar y Sossinjer, a wet,tyny

ar y cambwls odd tar gefan y ceffyl.

' 'Wel, {ar m'encos i," mynta fa, ' 'Ma beth yw

turn out."

I ddychrei-ws wyrthin fel dyn dwl. Sdim

ryfadd. Ma'r list yn didy i chi fel y cwnt-

rws Ted liv i lawr ar gefan embiloke.

1 German Sossinjer.

5 German swords, already Sharpened.

5 German rifles in good condition and ready

for use.

5 German elmets in good rypare.

b German cavalry horsesgood breed.

2 Bottles of sham-pag-ne, in Dai's pocket,

out of sight, but not out of blind.

Na chi rwpath (tepycca'r byd i bappar ock-

shwn on tefa, Sa ni'n doti "credit on condition"

a "ryfreshmtants supplied,' Y wrth i gwt a, i fyssan

yn:teemlo fy'n bod ni'n anatlu ffresh r y

Dinas. i yn cyetu y mndwch chi m'as fod

Ni'n Doi weti sycuroyr "credit on conditions O'r

ryfreshmants" cyn diwadd y shwra ma.

Ma lot o foys y ridgm'antJ yn ryttag shag

ato nii rai yn Llewish i cryssa, rai weti annar

wmolch, rai yn creepo'i gwallt, a phob un yn

I ddath rai O'r offcars s i'c

gweiddu "I-Iwre e"

5205

==

 


(delwedd
5206)

96 Y PARTIN DWPWL.

golwg, yn ffeilu diall, diccon tepyg, I)eth odd

achos y randiboo. Odd y chief officer yn ceesho

gneyd golwg ffyrs, on', no go, ar y mencos i.

"Take them' into the guard-room," mynta fa

wrth Ted, "I will interview them shortly

I ddotwd y German jn y quad, y pump ceff-

yl yn y stapal, a fi ddilynson ninna Ted i'r

tent. O ni rwy gross breed rwng prisnars a

dynon rydd.

Gobeetho fod rwpath gytta chi i weyd fel spon-

iad, boys," anynta Ted,

"Sponiad l" tmynta Dai, C 'Bachan, ma'r Soss-

injer .a'r pump ceffyl, yr elmets a'r drylla, yn

ddiccon o sponiad. Beth di'n weyd Shoni? 'Beth

di'n gleppran Ted; allwn i feddwl i bod nw'n

Eiriatur Charles, Matthew Enry 'al sponiad Barnes

weti cal i urolan jn un. Sponiad! Os diccon

allu fentro, Ted."

"Catw di wallt, Dai," mynta Ted. ' 'W i weti

bod yn beccso lot o bothdi Ohi boys; odd ofan

arno i y byssa chi yn cl cwrt martial fel doi

ddesertar."

"Desertars! Yr arcol! clyw di Shoni? Desert-

ars linynyffryd cistal i back O'r boys ddilyn

Yl'n tracks ni, pn' i nw neyd ,cvmment o avoc

a'r Germans lag y netho Ni'n Doi," rfijnta Dai.

"Dishgwl ma Ted, os 6s cicko mas i fod i weta

i Vrth y Chief Offcar, "Go on then, kick us

5206

==

 


(delwedd
5207)

Y PARTIN DWI'WL.

97

out, au lose the bloomin' war ." Mfrs a'r sham-

pag-ne na, cistal ifad iechyd da i'n giddil cyn i

Ni9n Doi gal fi crocu ne'i

seithu. Ma dynor

sy wetl cal "sentence of death" yn ,cal i dewish

i ordrO beth licca nw cyn cicko'r bwecat. Tap-

pair bottal ma Ted."

I dappwd y:boffal, a, fi ifson ect,ha lwnead

y'n tri, jest i gl beth ma nw yn i alw Dutch

couage, a fuo Ini (ddim' yn iawn cyn dod

i Wpqd beth odd patrwn gweelod y bottal.

Ma'? offcar jn dod, 'a dim ond jest cal amsar

nath Ted vi gwaffo pottal numbar two. I safson

straight fel doi 'fr o alan o'i flin a, 'i nethon

sylute, ta geso yr anryffadd o weyd yr

.anas shwd buodd i 'arno ni. Sa chi'n gweld yr

vomcav yn gryndo; odd i ddoi liccad a yn geuad.

Ma rai dynon yn gweyd i bod nw'n gallu gryndo

well a'u Ilicced yn ngeuad. wetiff amall

i fleenor yn y set, fawr pan fydd a yn y cwrdd,

.a'i dd01 liccad a fel sa nw weti cal i bwtwno;

de Wetiff it fod ain gallu gryndo yn well. Otti

spo. Peedwch la'i gretu fa, wath cyscu ma fa,

ea wetl traino'i unan (i beedo wrni. 'la, ia.

On', nid Icyscu Odd yr offcar; o na, w i'n

cretu ma geuad i liccad odd a, er mwyn peedo

cal clip ar wynab Dai, wath odd yr olwg ocl

swynab Dai ddiccon i elo wilbar i wyvthi,

5207

==

 


(delwedd
5208)

98

Y DWPWL.

Y n lle y'n crocu m, ne'n seithu ni, Te'n cana'lws

' 'Stay, there until BI call the men together,'

mynta fa.

Mas a ni cympohir i genol y crowd: odd

y Ridgmant fel ring roun i Ni'n Doi.

"Bachan," mynta Dai, "I ni'n siwr o fod yn

mynd i ,wara Robby Bingo, ottin allu fentro

Shoni."

"Eisht," @yntwn i, "Paid a sportan, bydd

yn sobor am' diccyn bach."

Fi nath y Chief Off-car sveeh; odd y boys

yn cheero nes odd lle yn ecco, a Ni'n Doi yn

cochi fel dwy grottan pan yn cal cusan. Ma

ddiwadd y speech.

"The Ridgmant will always feel proud of Sar-

jant Jones, Of Dinas, and Sarjant Morgan, Yet-

y.-bompren. (Now lads, give them three rousin

cheers e"

I warws y band "En wlad fy Nata,"

a "See

the conq'ring 'ero e" A gweyd y gwir i lanws y'n

Ilicced i o ddwr, (a ddalas 'yd yn nod Dai

yn gneyd Wep llefan efyd. I ,ethon nol i'r tent

yn ddoi 'ero, (do lar gnencos i , la dim on' weti

gneyd y'n dyletswdd o ni 'efyd.

"Now Sarjant Morgan," mynta Dai, "We will

begin' the second bottle of sham-pag-ne in 'on-

our Of our promoshiou. Dera Ted tappa'r bot-

tal e"

5208

==

 


(delwedd
5209)

Y PARTIN DWpwz.

99

I ifson iechyd da i Mary Catherine a Maggie

ddwy grottan berta wishgws bir o

scitsha priod. Beth wata'n .nw'eh dwy am y

promoshion? , W i fel sw ni'n gweld Maggie

Ellen yr ardd, yn ongan dillad ar y line,

a chwppwl o begs dillad yn i phen i. Yr areol!

Gobeetho na lyciff i ddim O'r pegs wrth gal

start pan fydd y taligrafft messenjar yn ando'r

taligram idd i.

Wel boys," mynta Ted, i yn y'ch con-

gratilato chi. I beth y cwnnwch chi cyn di-

wadd y ryfal ma, *dim guess gytta f.

Cistal i finna wispran secrat bach efyd, diccon

tepyg y bydda i yn Gaptan cyn y "push"

nesa. Wel, iechyd da i ,Ni'n Doi."

I ethon mas ar 01 cal lie down a smoke, a

dim on glanhau drylla a baginets odd yn mynd

mlan fln pob tent.

'Bachan," mynta Dai, "13eth sy'n bod? MC

cwrdda unawr siwr o fod yn acos. Na ffor' o

nw pan o ni'n grottyn; diccon awdd gwpod

pryd Odd cwrdd mawr gytta'r Ecclws, ne

ta'r enwata. Odd pob un yn fishi gytta'r

brwsh wyngalchi. Os nag odd y prygethu yn

gatal effath er deioni ar pentra, odd cot o

galch yn dod a iechyd i'r lle. Beth sy'n bod

Na gwestshwn pob matey, wots

Ja na fel y buodd i am ddwyrnotay

up? "

5209

==

 


(delwedd
5210)

Y PARTIN DVVPWL.

roo

on, dydd Gwenar, odd nob un yn clepran am

yr Advance odd i gwmryd lle y bora wettyny.

Odd 'neb Lyn gwpod o ble odd yr anas yn clod,

on dod odd a. Erbyn 'bora dydd Satwrn o ni

yn trenches mor dawal Iliccod.

' 'W iw l" Ma un O'r mines cal i tano! Na

rackets! Odd y mwstwr yn ddiccon i

ollti

peelen 5"ch clust chi. Beth wettyny? Ma odd

"It was successful, and blew

y ryport welas i.

up g big slice of the Prussian Guards opposite

us."

Fi gas favourites Will o Berlin i wthi i

Golyw.

YR UNFAD SHWRNA AR DDEGD

"Y FFYRNICCA ARIOD."

GAIR diwetha yn y shwrna ddiwetha odd

y gair "Golyw Nawr )ta, fel ma'r ffeer-

aton la'r prygethwrs yn gweyd, pan bo'r brecath

diccyn fyr, i drown i sponio, ac i alw y'ch

sulw {at ymyl ddalan.

Golyw. Ottich chi'n gwpod o ble dth y gair

i starto? Walla naccich chi. O'r gora, cistal

i fi droi yn bupil-teacher i'ch dyscu chi. Ma'r

anas.

I wetir fod 'match foot-ball yn cwmryd lle,

5210

==

 


(delwedd
5211)

Y PARTIN DWPWL.

101

bothdi cant ne racor o flynydda nol, rwng -doi

blwy. Plwy yn erbyn plwy odd i yr amsar

'ny, chicco am ddwyrnod cyfan, 'a racor na

'ny tos na fyssa un plwy lyn fishf,ir ar yr un

arall.

A (fel ma i (i fod yn y ryfal ma, dim

down tools nes bo'r sossinjers weti el i cookan,

dim f 'primatshure peace"

fel o ni'n darllan

yn y .pappra. O nacos mynyffryd i! Raid doti

Will o Berlin sf, a'r rapscaliwns, odd yn

i yssan O'n mlan; raid i'r tacla ma gal -bobo

dickat i fynd gytta'r train sy'n myna i stashion

Golyw. IA nid (week-end tickats 'fydda nw ar

mencoS i.

Wels odd foot-ball match weti dychra yn

y bora bach, a mlan odd y wara yn mynd,

on' (Odd dim gopath fod un ochor yn Shapo

i

feiddu'r un {arall, dim arcol am gwppla'r match.

I {ath yn byrnawn; i doddws y epyrnawn i'r

diwetydd, (na dwtch diccon pert i ynnill catar

farddol pn tefa? ). Cympohir i ddath y nos i

dynu'r blinds ar ffynestri'r dydd.

Trw lwc i ddangosws y Iloiad i bcha Iliw

arian, (w i'n cre_tu mod i yn crippan Ian fel

bardd; be' chi'n weyd).

On' (arcol odd dim san am gwppla'r Catch I

Bothdi deg O'r gloch nos, pan odd y ddwy

ochor yn wthi fel injin Crsha, ma wr boneddig

5211

==

 


(delwedd
5212)

102 Y PARTIN DWPWL.

diarth yn needo tniwn .i'r cenol rwng y ddoi

set o warwrs, va fel odd pantnar if, bachan bach

o Berdar yn orfar gweyd"l gwnnws i gose a

fi giccws.," La whiw! off O'r bl trw'r awyr.

"Gl yw," mynta'r dyn diarth a fi ddiflannws

fel sa chi'n wthi canwll mas.

A "Gl" odd i ar mencos i, wath ddath neb

i wpod ble y dishginnws bl. Fi ath ar goll!

I gas pob un O'r iwarwrs nfan nes o nw'n shig-

glo gel pishyn LQfu (r blt; off a phob un

sha thre, a phob un a ofan ettrych ar i

bantnar.

Ar el 'yn, byssa ,rwpath ar goll, ne rwy

un .weti gatal am le 'odd neb yn gwpod am dano,

odd gwyr ddoi blwy Sn tarfadd gweyd,

"Ma fa eti mynd i Glyw."

Fuodd ddim un match ar 01 'yn, wath fi gret-

ws pob poppa ma"r -awr Drwg, yr wn a lwir

'Jafol a Satan, ddath i roi y ffinishin stroke

i'r match; a diccon tepyg ma fa, yr ' 'En Foy"

odd a efyd, wath odd lot O'r dynon mwya rys-

peccable yn gweyd fod rwpath depyg i smell

brwmstan yn Ilosci pan y gwetws 'yr En Foy

Goo' Night.

Wel, Ita ble ma Golyw, na bresant address lot

o ffafrates Will o Berliny, Prwssian Guards

erbyn yn; fe wthwd nw i Golyw.

5212

==

 


(delwedd
5213)

DWI-wr..

t 03

Ma deepan i

arall gytta ini

o fodolath. Y

boppath on s a? A Odd deepan

eblaw sceepo'r Prwssian Guards

deepan wrth dano'r ' 'mines" Odd

i gal ewl rydd i'n ,re-inforcemants ni i ddod

mlan, eb golli llawar ar fyweeta, pan y byssa

i eesha nw. Am betwar ,o'r gloch ma'r cenyns

mawr yn d&chra'r consart, y quick-firers yn

seithu dros y:'n penna ni, a ninna'n penlinno

yn y dwr a'r slwdge yn y trenches.

Odd awpath fel 'yn yn ddiccon i ela collad

ar ddyn; rwpath tepyeca'r byd, allw ni feddwl,

i deemlata tarriar bach yn sefyll o fla'n crage,

a dwy. ne dair o liccod ffrenig yn inside pass-

enjars, @ finta yn ffeilu cal chance idd i screg-

go .nw.

Odd wir ddyn. Anodd dishgrifo shwd o

ni'n teemlo, diccon tepyg fod collad ar

y.'n annar ni. On bothdi iccan munad weti petwar

ma ordars yn by." Odd pob un yn

passo'r command i'r nesa atto, a dim on cwp-

pwl o eiliata odd yr ordars cyn eyradd y pen

pella i'r trench. Na beth w i a Dai wgti i fyd-

yddio yn "Uman Taligrafft."

Odd POI) un yn barod i waith; sdim ryfadd,

Wath odd yr anas weti dod fod Will o Berlin

yn wabblo diccyn or Bwlgaria, a Greece: yn

promeesho 'lot i'r boys ma os -dethe nw mas i

5213

==

 


(delwedd
5214)

PARTLY DWi'WL.

104

wmladd gytta'r Sossinjers. On diceon awdd

promeesho, gneyd yw'r job.

Gwetweh fod Will an' Co yn ynnill, rwpath

tepyg i'r On chap yn America a'r fuwch fyssa

i yn diwadd. Beth anas yr n chap,

mynta chi. Wel ma fa.

Odd foy yeti joino ta mab i frawd

i byrni buwch ar shr miwn fair. I ethon i

doi, fi byrnson fuwch first class, un- O'r

black-an-tans na, ta fforna ma hw'n dish-

grifo Ibuwch. I ethon O'r fuweh sha thre, a fi

dotwd j bori miwn c. Shr an' shr alike

odd i, annar a annar.

Y bora wettyny fe ath morwn y bachan if-

foyn ,llthi dy yr ewyrth. On,

yr arcol, fi gas fynd hol yn eetha andy eb ddyf-

eryn o lath. I wetws y grottan Wrt,h i mish-

tir fod i ewyrth a yn pallu roi llath, a ma'r

boy Off, a'i dempar weti cwnni, ma fa'n i

brasgamu tidi i dy i ewyrth.

"Newyrth," 4nynta fa, "Achos beth i chi'n

pallu' (roi shr O'r llath? I byrnson y fuw.ch

ar shr, alf an alf, on ao fa?"

c 'Do, John," mynta'r ewyrth, "Do, do. Ma bobo

annar O'r ,fuwch i ti a finna. Neef,hwr i ish-

teddas i gonsitro shwd i rannu'r fuwch, a ma

shwd ry setlas i. Tibia'r part blan, O'r cenol 'yd

y cyrna, ma mark o gl tar da fi i ddangos

5214

==

 


(delwedd
5215)

Y DWPWL.

05

y boundry; O'r el tar yn 01 i flan i chwt

i, ly fi yw'r perchan. .Wel nawr, usa diceyn o

gommon sense; Ina catar y ffuwch yn dicewdd

bod weti i flixo yn y'n annal' i, allui ddim elp

am ynny. (Yr go tar ma'r llath yn dod i ti'n gwpod

i ffindas i 'y:n mas ly ma. On', Os wy ti'n

licco dod bob bora i Ottro di Ochor di, dera,

gy.tta pob gresso, a os gottri di lath 0 gyrna'r

fuweh, del w i y gottro ,llath o'i chatar i, wel,

na, ffortshwn y'n aros ni."

Fi ,ath John sha thre jn recu fel perrot.

Na shwd bydd i .ar Bwlgaria, a Twrci a

gwlety.dd erill gaiff i widlan gytta Will, sa Will

diccwdd ynnill, on ,sdim fears ynny.

fydd y fools mynd at My Nabs i foyn

i shr O'r fargan, a sv i'n clywad Will fel su

f a' n gweyd

"Cewch, cewchGottrwch y cyrna boys bach."

O ia, on tefa, "Stand by." Yr urcol odd i'n

gala.d sefyll fel 'yn, o Ini mor stiffad a phokars.

W i'n .cofio flixo'r baginet pan y, clywson ni

C'Prypare to charge."

I wetas i b--1 geira wrth y nesa atto i, Old

Odd y' n llaish i yn Iswno;mor ddiarth

ni on' newydd i gal a ims O'r ponshop. Odd

a ddim yn swno yn depyg i wilia o gwbwl.

5215

==

 


(delwedd
5216)

106

r DWPWL.

ddishtawrwdd! Ma'r eiliata ma'r dentist

yu mynd i ettrych a wilo am y pinshwn i

dynu'ch dant chi, yn llawar gwath na'r diecyn

plwekan ar y,'ch jaw chi wrth gal y dant mag.

Yn syttan tma'r final command yn

Mos o ni'n dringad O'r trenches; dros ben

lawr a ni flop i

y. sand; Inlan a ni;

genol y, baw O'r llaeca. O ni'n gweld lot O'n

boys ni yn ewmpo weti i clwyfo, ne yn farw;

mlan, mlan a 'ni o [iwn bothdi deg. llathad i 'y

Germ ans.

"Charge," mynta'r ofhcar, "Charge my lads

"Charge," mynta mob un O'n showdwrs nin-

na, "Charge l"

Odd y Swn 'fel swn trana, a phob un o ni

bron off o ar i ben i gil gafal miwn German.

' 'Charge, was the Captain's cry,

Theirs not to give reply,

Theirs not to reason why,

Theirs but to "do"

Na bishyn o waith Tennyson am y Light,

Brigade py$al y Crimea. Ma lot o fraggo

weti bod It,rw'r blynydda ar beth netho nw, on'

cretweh chi fi, waitli gas 'yn i neyd genti

nw, on' ma cistcl charges a 'yn yn cal i gneyd

bob wthnos Ffrainc a Flandars a manna

5216

==

 


(delwedd
5217)

r 07

erill, os ddy. Nid ryttag y Light Brigade

i lawr i, eofiwch chi, er ma diecyn o fis-

take nath i'r "Six Undred" ryttag i genol deg

mil ne Vacor Rwssians, slasho'i ffor nol

the six hundred."

"Charge

my.nta niCharge net,ho ni a phob un yn ween-

ad gwyllt '0m gal lladd German.

Y

DDOIDDECFAD SHWRNA.

" AVOC AR VENJANCE."

PETH diwetha w i'n gofio ar 01 y guir

"Charge" Odd cal clip ar Dai yn sefyll

ar dop tumble-down parapet. Shwd le odd wnnw,

wel rwpath tepyg i gawl cambwls,clai, a baw,

a cwta sand, a barb-wire y.n gymyshg, a'u gidd-

il, shang-di-fang.

I welswn ddoi Sossinjer. O nw fel sa nw'n

douto beth Odd pra idd i neyd, pun a shotto'i

breecha Ian ne pot shot at Dai a finnae

Na pryd y teemlaS i want groi yn fwtehwr,

allw ni ddian elp, wath odd raid lladd rwy

5217

==

 


(delwedd
5218)

un ne myna Off 0 ar y men. Miwn a'r bag-I net

i frest un, yr un peth i'r boy odd gytta fa,

Odd na ddoi weti matal ar byd ma miwn wincad.

I nillson Trench Numbar One 'eb fawr colliata.

Poor dabs, 0 mi weti cnocko'r Wmladd

o bob German 6dd .y acos; odd pob un o nw

fel sa'i coesa nw yn ry wan idd i cario nw

I goolson lawr diccyn, on', bwtcherach ne beedo,

odd yu traid cliro nw wath odd eesha "elbo

room" arno ni, rwpath tepyg i beth wetws 'en

Winitog, un O'r 'n champions, Os triccan ne racor

q ifly,nyddatnol. i ddimyn cofio i ddirecshwns

a, a raid i fi weyd fel y

in Wales."

Odd n byrerin yn claddu bachan bach;

bachan dawd odd a on' odd i byrthnasa fa yn

ddiecon cyfoethog. Odd no ddim llawar o ffren-

shipath ryngi Dafydd achos i fod a'n

dlawd. I ddath dydd yr anglodd; fi gas Daf-

ydd fedd doi O'r tacla odd erbyn 'yn mor

dlottad a Dafydd, a falla i bod nw'n dlottach

wir ddygl, Wath p nw wed gorffod matal a'r

toecins i gyd wrth farw. Na fel ma i yn wystod.

Odd cheppyn yn gofyn an frawd o fleenor

duwiol un ma'r man gora i glascu

diccyn o tarian Shon Morgan

"O " mynta'r n frawd, "Cera sha'r fynwant,

5218

==

 


(delwedd
5219)

PARTIN DWPWL.

109

i blith y bedda, ma diccon i gal no on' i ti

scrapin diccyn. Ma'r milionaire y gorffod gat,al

i gash-box a'i fankin account ar Ian y bedd,

mynta w, jwath fi ganws y bardd am doccins

y, cyfoethog fel 'yn

"'Yd ongau'n brin y deuant, 'wy

' 'W el, beth lam yr On winitog. Ma fa. Wrth

gladdu Dafydd i lwetws rwpath tepyg i 'yn.

"Cul odd i ar Dafydd trw i fywyd; cul yw

i ar Dafydd yn y fynwant ma. On' fi ddaw

amsar pan y bydd Dafydd yn apal i weyd wrth

i byrthnasa (cyfoethog i"Elbow Room y

Ma'r Censor yn eetha strick o bot,hdi uso geira

a Idiccyn o rattle yndi nw, a na pam gorffod

i fi ddoti strokan ar 01 "elbo room." I wetws

yr n brygethwr air eetha cryf, a sa dim Censor

i watcho petha, walla shocksa gair Weddol gryf

crottesi a'r ladies sy'n darllan anas Ni'n Doi.

Wel, mlan la'r anas. Ma ordars yn

'eau covers, 'aan 'old the trench."

I nethon 'ny trw shotto cwta sand i dop y

trench, odd y Germans yn tano a'r cenyns mawr

arno ni {o trench (Numbar Two. Na dano! I

gofias am ddoi grottyn-doi frawd yn byw os

Odd y tad a'r

blynydda nol Lyn lacos i

fam weti mynd ar byrnawn dydd Satwrn i farch-

5219

==

 


(delwedd
5220)

nad

Y DWPWL.

, gan atal y. ddoi grottyn yn nre. Mynta

Vill wrth Twm,

' 'Dera i ni gal diccyp o sport a an farel

dryll nd."

"Right O," mynta Twm, "Ma diccon o bowdwr

yr n ganistr na ar y dressar."

I ffindwd yr n farel dryll a'r powdwr.

"Nawr," mynta Will, "Dod y pokar yn y

tn nes i fod a'n eetha coch, i lanwa i y barel,

a der di a'r pokar idd i ddoti ar y touch 'ole,

a fi fydd na bounce gei di weld."

Poppath barod, odd Will yn dala'r fare!

ar steppyn y. drws, a'i ben mas sha dreckshwn

ardd. Ma Twm dod ,a'r pokar coch, a yn

i ddoti Ta hr y touch 'ole, a ma bounce ar

mencos i. Fi ath y barel yn gorfforol i'r ardd,

a Will ar scwrn i gefan i'r cwtch dan Stars.

Fuodd a dim Vincad cyn bod ar i drd a'i

ddwrn wrth drwyn Twm.

"Cera o na ti'r ffwl," myta ' 'Odd genti

ddiccon o dan yr n bokar na i dano tynnell

o bowdwr."

Odd no ddiccon o din gan y Germans i sceepo

pob coppa o ono ni i nw ddim.

C'Ynnilt Trench Numbar Two.'

I 'jofeddson am bothdi deg munad, dim racor

mynyffryd i, a ma ni mas O'r trenches. I ath

5220

==

 


(delwedd
5221)

PARTIN (DWPWL.

Dai i gommando'r boys a'r bombs, a ehympohir

odd Sossinjers yn cal eetha need o gyrch.

Mlan a Ali, yn cwt,cho wrth gefan pob twmpyn

bach; mlan Wettyny yn cyscoti wrth gefna llwyni

bach, rwpath bothdi size llwyn gwspris ne gwet-

wch gurrang duon; mlan trw'r cwteri, reiny ma

nw yn i alw yn gommunieation trenches, a weti

cyradd 0 fiwn i ddwsan 0 latheidi i'r Germans

ma ni'n dychra gweiddu fel swn milodd 0 00tars.

' 'Charge! Charge l" mynta'r oflicars.

I charjon, a fi nillson Drench Numbar Two.

Yr arcol! Na .beh Odd sight! Odd gweelod y

trench weti cal i bafo a Germans, phob un

o nw yn "dead o." Poor dabs.

't Ynnitl Trench Numbar Three."

Off ar y trot ytto i ddreckshwn Trench Num-

bar Three. Odd pob un yn cwmryd mantash o

bob breecyn o bren i gwatto diceyn. Miwn rwy

berfformance fel 'yu y ma'r bachan tene, y slim-

myn main, yn dod mas yn ora. O ni'n napod

crottyn, os slawar dydd, odd mor fain nyttwdd.

Wel, ja gweyd y gwir, fi netha ddrychiolath fiirst

class, netha Wir ddyn.

Ar ddwyrnod ,tywyll o ni'n arfadd taro'r bai

arno fa, i fod a'n stoppo'r oil i ddod mas.

c 'Cera sha thre," mynta'r crots erill, "Bachan,

cera sha 'thre; cera i gwatto di big yn y geein,

5221

==

 


(delwedd
5222)

Y DWPWL.

ne'r cwteh dan Str, ma'r bil a: chwilydd dod

mas, ma fa 'weti danto tywli di gisgod di ar

y llawr."

On, cretwch chi g, fi netha etha turn out

fisnass 'y. cwatto ma, be chi'n weyd. Off

ni, a fi welson dderwan fawr eb fod yn mll,

gwatson wrth chefan i, (y fi chwmnvl o

bantnars wrth gwrs, a nid y Ridgmant i gyd,

i fyssa dderwen yn close quartars Ridgmant

Ufan). 'Na Ille y buodd diccyn o seithu, i fyssa'n

worth i Ohi gerad petar milldir, yn drd y 'eh

sana, i gal un pip arno ni. Mlan ' a ni wettyny

fel y venjance trw'r pwlla o, nw yn i galw vvn

shell 'oles, pwlla dwfwn weti cal i gneyd gan

y shells ,pan yn dishgyn.

Ma le! Odd no goesa yn pokan mas O'r rwb-

betch, tsossinjers!weti cal i claddu o dan y

cwmp o nw. Beth o ni'n neyd a nw? O roi

eetha blwek fi'r esgid i gal gweld os odd y poor

beggar yn fjw, sa fa yn dychra spriwingad o

ni'n gwpod i fod a yn fyw, ondim fears, odd

pob un eetha marw. Rosson ddim yn ir,

ma rwsh ytto, wath Odd contrack gytta ni i

gliro rwbbetch,o Trench Numbar Three.

Ar y'n cochor dde ni i gesson glip ar lot o

Germans yn .gweetho mashine guns. Lawr a ni

fel trucks o black pan ar i penna nw! Miwn

5222

==

 


(delwedd
5223)

Y PARTIN nwpwL.

J 13

L'r baginets idd i brestis nw bob un, short

work ar meneos i, a walla i amall un seapo,

on '-sa chi'n i clywad yn becan am gal byw.

Kamarades! Pas Kaput! "

Na o screchan, rwy gross breed rwng

German a French. Ma eross breeds miwn iaith

yr un Peth a iniwn ereduriaid. Cerweh am dro

i weelod Shir Bemro, a walla clyw-wch chi fam

yn gweyd vwrth i merch

' Go ms to the gegin to fetch the sospan

to berwi the cawl. '

Os dy'ch Chi am Xvpod beth yw yshtyr y

geira odd i y Sossinjers yn weyd, cistal i Ii

sponio.

Pas KaputDon't ao us in.

W i:fel sw ni'n cly.wad y Sossinjers yn

gweidduo 'yd: Comrades, dont do us inpeedwch

a'n lladd hi. On odd Tai O'r rapscaliwns yn

ddiccon ecar 'i seithu atto bi 'ar 01 i ni ynnill

trench. I seithws .un O'r German officars dwll

trw law Dai, on ar mencos i, nath y eheppyn

'ny ddim tnwy o fistake yn i fywyd, wath, i

werwi Dai Conundrum Jones, s dim gwell ffor'

na threio cwmryd mantash arno, pan bo t,yrnlata

caretig yn Idychra gweetho i frest a, fel

berman cwrw, ne ferman 'total, miwn patall o

dose.

5223

==

 


(delwedd
5224)

114

PARTIN DWPWL.

Y DRYTYDD SHWRNA AR DDEG.

' TYNU SHA WEELOD Y PWLL.

ROWS Dai gistal peren lyn mn clust y

1

German offcar ag y cas a ariod; fi gwm-

pwsy boy ar ascwrn i gefan, a fi ishteddws Dai

ar i chest a, ettrych mor jokose a sa

miwn catar freecha yp room front Mrs. Jones

y lodging.

f' Merci! Merci! " anyta fa, a na lle odd

Dai yn poppan Ian a lawr bob tro odd y boy

yn anatlu.

Bachan, mynta Dai W i'n teemlo fel sw

ni'n ishta ar goncertina ne goncordance. '

'Merci! Merci I " mynta'r Sossinjer, " I 'ave

a wife an five childern lat ome. '

Dyn-di-shefoni! Ave you mun? " mynta Dai,

Na beth ry/add, Shoni, gan bob un O'r

blokes ma wife an five children at 'ome, sdim Ots

os ma Orottyn pymthag Od yw a, a dim on'

diccyn flew gwspris hr i wefus a yn coeddu

fod mystash jn dod 'cympohir. Yr un an story

sy gytta. fa, a ma nw'n siwr o fod wet,i prac-

tiso gweyd story cyn starto o dre. " Shut

5224

==

 


(delwedd
5225)

Y PARTIN DWPWL.

115

up mun, Dai svrth y Sossinjer) or you

Will shiggle me off your bloomin stomach. '

On' fi gas n griatur drugaredd cympohir,

wath fi gwnnws Dai o ar i feeyn a.

' Tanks. " myta'r Sossinjer.

Sit down, gnypyffryd i, " mynta Dai, " an

dont you bry any gammoeks agen my nabs. "

I ishteddws, a na lle buodd a yn ceesho scrap-

in y,:mwd o'i licced p'i wefla a chillath boc.

On', cyn bo chi'n cal amsar i beswch, i welswn

Dai yn pointo'i ddryll i gornal un O'r dug-outs.

Ar- mowcedd! Ma laish screchlyd, yn depyg i

laish Will mab Ann yn canu " The Anchor's

Weighed " yu tap -room y Star, "rwy gross breed

o laish, fel whistle ear a mouth

organ ,mas o rypare.

Merci, " mynta'r llaish, " Merci! Dont shoot I

Merci Kamarades I am a Christian. '

Christian I'm blowed, you will require lot

Of spring-cleanin' to make a Christian of you

my, boy, " mynta Dai. " 'Ands up! Forward,

march. '

Merci, Merci! " irnyn.ta fa.

' Aros di'r On geelog, mynta Dai, ' 'I na

i rwpath orall o ono ti miwn wincad.

Ma Dai pointo'i ddryll ytto.

5225

==

 


(delwedd
5226)

r 16

Y DWYWL.

Merci, " mynta'r boy yn nesu mlan 'a'i

Ian.

Sit down, " mynta Dai. " You iare a Christ-

ian are you? Halt Christian, an give the counter-

sign; but tpraps, like Will of Berlin, you 'ave

forgot it, you 'ave left, your Christianity on the

sheffonier at 'ome. Well, Christian, I can see

you are goo good for this world; if you stay

in it a little longer, your mastar, Will the Butch -

ar, might spoil your carritor. Now Sossinjer go

down on your knees.

Lawr a a dab ar i benlinna.

J' Serjant Dai Jones of Dinas Cross will

' Merci! Merci! " mynta fa yn weppan.

Well " mynta (Dai, " You 'ave my sym-

phony. '

Bachan, "

myntwn i " Paid bod mor dwp,

pishyn o ganu yn y Sol-ffa YW " Symphony. "

Diccon tepyg ma sympathy Wy ti'n feddwlne

yn Gwmragcydymdeemlad. On' w i boun o

weyd fod genti fior' od iawn idd i ddangos a. '

' Walla taw Shoni, " mynta Dai. c' Look

'ere mate (yn staran i wynab y sossinjer) I am

goin' to convert you, I am goin' to turn youinto

Odd Sossinjer yn diall diccon o Sysnag

i wpod fod Dai ,mynd idd i seithu fa, a fi

5226

==

 


(delwedd
5227)

DWPWL,

117

gwmpws tfflop ia,r i Avynab i genol y O'r

slwdge miwn mt. Odd 'Yn dreni wir (Idyn idd i

weld a, Odd i gorff a' n shigglo fel pishyn o afu

miwn dwplar.

Gad i nawr, Dai, " myntwn i, Paid a

phoenu racor ar y criatur .l;lawd. '

Get,ha right Shoni, " mynf,a Dai, " Diecon tep-

yg fod lot O'r showdwrs cylTretin dclim yn moyn

wrnladd. Ma gwyp trad y Germans yn cal i

forso i tsvmladd, ma cannodd, os naceos milodd

o nw, weti cal i lladd gan i oflicars nt.v unen.

Ma bln baginet yn coclish di geran di yn siwr

o heyd ,rwy short, o showdwr o ono ti. C) ni'n

darllan fod cannodd O'r Germans yo pallu mynd

mas O'r;trenches yn acos .i Riga i wmladd a'r

Rwssians, a geson i seeepo i dragwyddoldab

gan i cenyns i unen.

Beth di'n geesho weyd " myntwn i.

Eetha gwir, Shoni, " mynta, Dai.

Ma'r bugles yn swno! Ma'r officars yn dod yn

Wna i gyd o glust glust,. Odd y Great,

Drive " weti .chwpla a Thrench Numbar Three

weti i jnnill.

Take a little rest, my, gallant men, " mynta

nw, " but keep your eyes tan' ears open. '

Fi lath lyr officars, a ma Dai .y troi at, y

pishy afu dynol odd:a.r y. llawr.

5227

==

 


(delwedd
5228)

DWPWL.

Get up cock-robin. mynta Dai.

I gwnnws bloke la'i wynab a fel pledran

0 lard, a'i ddoi liccad a yn acor fel drws back-

kitchen, odd siwr 10 fod yn cretu fod Dai

bothdi flixo dwy atan i neyd " Angel " o Ono.

Down tools, any, boy, " mynta Dai, " Pack

your box, for we are goin' to send you both to

a " Consideration Camp.

Concentration Camp, " ,myntwn i.

Walla taw a, " mynta Dai, " On' ma'r enw

gas i roi gytta fi yn ddiccon classical, wath ma

na lawar gomrod o gonsitro bod yn y'n camps

ni yn Lloegar, llawar mwy sy yn Germany

o bothdi'n showdwrs ni sy yn brisnars of war.

I backwd ddoi Sossinjer Off gytta'r rest,

a fi prweddson ninna miwn dug-out i fytta

diecjn o awnch cyn setlo lawr i gl neppyn

bach. On' fuo ni ddim yn i'r cyn bod ar y trot,

nid y Ridgmant w i'n feddwl on' Ni'n Doi. Ar

01 bothdi awr o spel ma Dai a finna yn cwmryd

walk trw un O'r Communication Trenches.

' Shoni, " mynta Dai yn syttan, Os dim trist

na threi-iff rai O'r beggars ddod lar y sly i gal

gweld shwd j ni. Ar mencos i bachan ma gen

i idea gen--ine, os Wir ddy,n. Beth sa ti a fi

yn shinko diccyn o bwll yn y trench ma." (Raid

i chi'r dyrllenwrs gofio fod rai O'r trenches fel

5228

==

 


(delwedd
5229)

Y PARTIN DWPWL.

lefals o dan y ddeiar, rwpath fel y lefla i

chi'n weitho: i gal gafal yn y gwythienu top.)

Wei, " myntwn .i, " Catw'n gool.

" W i weti darllan yn y Standar' Three Books

i bod nW yn dala -llewod ehreduriad gwyllt O'r

short yn Affrica wrth shinko pwlla, mynta "Dai.

Ar mencos i Dai, Inynf,wn i, Ma rwpath

yn di ben di eblaw blawd-llif efyd. Right O. I

ewn nol i ercyd mandral a raw, a fi shinkwn

eetha bwll, a bobo man 'ole yn yr Ochra i Ni'n

Doi i gal lle i gwatto i watcho'r Sossinjers,

a chatw'r score.

Nol etho ni, i brasgamu ddi fel doi grottyn

newydd gal (i gwllwn mas O'r ysgol. Fi geson

bobo fandral a raw, a na lle buodd gweefho,

allsa'r Navvy Brigade Odd gytta John Ward ddim

gneyd gwell na chwickach gwaith. Dai odd

a chontrack y pwll, a finna'n shapo'r man 'Oles.

Fi gwplwd y contrack, i dynson y'n peepa mag,

a na lle odd gmoko. ethon nol i gal golwg

ar y rest O'r Ridgmant, i gal bod yn sif y tro

ma, o tui ddim lam fod yn ' 'Two Lost Man "

yr ail twaithe

I ath Dai at un O'r officars, a na lle buo nw'n

cwnsela, yn depyg i grottan a'i spnar, a wir

ddyn ma Dai yn gnynd gytta'r officar, a men

t,iecyn yn dod nol pharsal bach dan i gessal

5229

==

 


(delwedd
5230)

Y PARTIN I)WPWL.

20

bara, n ehig, a chaws, a dwy ne dair potta)

Ma poppth yn all

mynta Dai,

Dera, '

right. I wetws yr ofiicarYes, yes, go an' trv

your luck, we may be troubled with a few spies.

I can frust you Ni'n {Doi, but, keep your ears

open for jour own bugles. '

Off a mi. A ,ehi gewch wpod yr anas yn y

llyfr nesa VOW NI'N (DOI TRAPPED THE

SOSSINJERS. Na beth licce Will go Berlin ddar-

llan yn . i bappar y LOKALANZLIGER." Ow the

AustroGermanTurkishBulgar Army trapped

Ni'n Doithe celebrated Das Paar " from

Wales i'n gweld gwynepa raio chi yn dychra

mynd fel sheeten. Peedwch a beccso, dyrllenwch

y llyfr Desa yn eetha cool.

Notyn at y dyrllenwrs,

Os ,liecech chi ddarllan y'n anas ni 'yd y di-

wadd, pyrnwch lifyr No. 3" Y Twll Cloi. "

5230

==

 

...

Sumbolau: ā ǣ ē ī ō ū / ˡ ɑ ɛ ɪ ɔ ʊ ə ɑˑ eˑ iˑ oˑ uˑ ɑː ː eː iː oː uː /
ɥ
/ ɬ ŋ ʃ ʧ θ ʒ ʤ / aɪ ɔɪ əɪ ɪʊ aʊ ɛʊ əʊ /
ә ʌ
ŵ ŷ ẃ ŵŷ ẃỳ ă ĕ ĭ ŏ ŭ ẁ ẃ ẅ Ẁ
---------------------------------------
Y TUDALEN HWN: www.kimkat.org/amryw/1_testunau/sion_prys_100_y-partin-dwpwl_0123k.htm
---------------------------------------
Creuwyd: 27-05-2017
Adolygiad diweddaraf:
01-06-2017, 27-05-2017
Delweddau:
---------------------------------------
Ble'r wyf i? Yr ych chi'n ymwld ag un o dudalennau'r Wefan CYMRU-CATALONIA
On sc? Esteu visitant una pgina de la Web CYMRU-CATALONIA (= Galles-Catalunya)
Where am I? You are visiting a page from the CYMRU-CATALONIA (= Wales-Catalonia) Website
Weə-r m ai? Yu a-r vziting ə peij frm dhə CYMRU-CATALONIA (= Weilz-Katəluniə) Wbsait