kimkat0295k Y Dieithryn. 1922. D. T. Davies. Drama un act yn nhafodiaith Morgannwg, neu’r ‘Wenhwyseg’.

12-08-2017
 
● kimkat0001 Yr Hafan www.kimkat.org
● ● kimkat2001k Y Fynedfa Gymraeg www.kimkat.org/amryw/1_gwefan/gwefan_arweinlen_2001k.htm
● ● ●
kimkat0960k Mynegai i’r testunau Cymraeg yn y wefan hon www.kimkat.org/amryw/1_testunau/sion_prys_mynegai_0960k.htm
● ● ● ● kimkat0295k Y tudalen hwn

0003_delw_baneri_cymru_catalonia_050111
..
 
 
 
 
 
 
 

Gwefan Cymru-Catalonia
La Web de Catalunya i Gal·les
 
 
Cywaith Siôn Prys - Testunau Cymraeg ar y We
 
Y Dieithryn.
D. T. Davies. (Y Llenor, Cyrol 1, 1922)

(Yn nhafodiaith Morgannwg a Gwent,
neu’r ‘Wenhwyseg’).



 

 


(delwedd 7282)

 

...

 

 

 

None

(delwedd 5907)

-           

Y DIEITHRYN. 

  
DRAMA MEWN UN ACT. 

  
Cymetiadau : 

  
Y FFERMWR, 

  
El WRAIG, 

  
Y DIEITHRYN, 

  
IANTO'R BUGAIL. 

  
[GOLYGFA : Cegin fermdy ar 0 fynyddoedd Morgannwg. 

  
Yr aelwyd at y chwith a bwrdd mawr gerllaw ; bwrdd bychan wrtb 

  
ochr y mur ar y dde. Dru's ar y chwith at un arau tua'r canol y 

  
ceftt•] 

  
Y WRAIG : Ma lanto'n ddweddar iawn heno, ondywa ? 

  
Y GWR : Oti ma-fa, ma'r defid dicin yn draferthus nawr. 

  
Y : ych—chi ddim cretu fod yr hen •r yn rhy 

  
ffletig i fod mas acha bob tywydd nawr ? 

  
Y GWR : Ffiletig oti, ond dyna, gita'r defid y mynn a fod. 

  
( rn gwrando.) Dyma fa'n dod. 

  
Y WRAIG: Ma na rywun gita fa. Rwy fel tswn-i'n clwad 

  
sim dou gefiyl. 

  
Y GWR (yn clustfeinio) : Rwy inna hefyd. Y ma 'na ddou 

  
gefyl. 

  
Y WRAIG: Dyna nhw'n aros o flån y ty. 

  
Y GWR O'n codi ac yn symud tua'r drws yn y cefn) : P wy all 

  
fod 'na? (Y n agor y drws.) 

  
Y WRAIG: Pwy sy 'na ? 

  
Y GWR On syllu allan) : 'Dos 'ma neb. 

  
Y WRAIG.• Be' chi'n gisho wed! Ond glwsoch chi sim trad 

  
ceffyla ? 

  
Y GWR : Wel am do ; fe clwsoch chitha nhw hefyd. 

  
Y WRAIG: Do; dou geffyl yn tynnu at y ty. 

  
Y GWR : 'D os 'ma neb nawr, tapån. 

  
Y WRAIG: Neb! 

  
87 

  
5907 

 

 

 

None

 

(delwedd 5908)

-           

Y LLENOR 

  
Y GWR : Na dyn na cheffyl : a ma na drwch o niwl ar y mynydd. 

  
(Tn cau'r drws a dycbwelyd P r aelwyd.) 

  
Y WRAIG : Ma na rwpath ryfadd iawn yng19n å'r hen rwpath 

  
annaturiol, yn enwetig y mishodd dwetha ma. Garw na fysa 

  
fa'n—. 

  
Y GWR: Nawr nawr, pitwch wilia felna. Fydd a fawr o dro, 

  
druan ag e, cyn yn gatal ni. Rwy'n erfyn i gål a, unrhyw ddwarnod 

  
nawr, yn gorff marw ar ben un O'r cripa na. 

  
Y WRAIG : Ma fa bron nrysu i tapün. Rych chi'n gallu 

  
cysgu mor drwm, a 'dych chi'n clwad dim, Ond fe fuas i ar ddihun 

  
bron drw'r nos nithwr. 

  
Y GWR: Odd a'n clepran ? 

  
Y WRAIC;: Odd, a mawr odd i helbul a. 

  
Y GWR : Beth odd a'n wed nithwr ? 

  
Y WRAIG.• Wilia gita hi odd-a, fel arfar. O'r gora, nghrotan-i," 

  
mynta fa, rwy'n dy glwad di. Paid å gofalu, fe fydda i yno— 

  
bydda, bydda, fe af fi i gwrdd ag e." 

  
Y GWR : Druan lanto ; dyna beth sy ar i feddwl a o hyd. 

  
Y : Gwetwch yn wir, otych-chi'n cretu i fod a'n gallu 

  
chlwad hi ? 

  
Y GWR : O ble y gall-a i chlwad hi, a hitha yn i bedd YS hannar 

  
can mlynadd ! 

  
Y WRAIG: Wn i ddim, chlwas i sön am neb a garws ferch 

  
gymant ag y gnath lanto. Falla fod cariad mor fawr yn i helpu a 

  
i chlwad hi'n wilia O'r by-d arall. 

  
Y GWR On swta) : Wel ma'n rhaid genni fod y byd arall yn 

  
acos iawn inni, wath Ian Ilofft ma fa'n i chlwad hi. 

  
Y WRAIG : Falla fod y byd arall yn acos iawn i rywun fel lanto. 

  
(r n gyfrous.) Clywch, dyna ceffyla unwaith eto ! 

  
Y GWR (yn gwrando) : Yr un sim yn gwmws ag O'r blån. 

  
Y WRAIG : Ma na ddou geffyl hefyd. 

  
Y GWR Clustfeinio) : fach lanto un ohonynhw. 

  
(rn Codi.) 

  
Y WRAIG 6m ofnus, gan gydio yn eifraich) : 'Roswch funad ; 

  
pitwch acor y drws. 

  
Y GWR (yn ymysgwyd o'i gafaet) : Pwy isha i fi bito acor y 

  
drws sy ? Dyna nhw'n aros o fiån y ty. 

  
88 

 

 

 

None

 

(delwedd 5909)

-           

Y DIEITHRYN 

  
(A 'r GWR i agor y drus a syll allan. r n union, gwelir y 

  
DIEITHRYN yt nesu ac yn sefyll ger y trothwy.) 

  
Y DIEITHRYN : Maddeuwch ifi am aflonyddu arnoch yr adeg 

  
yma O'r nos. Fe gollas y ffordd ar y mynydd yn y niwl ac onibai 

  
am yr hen fugail yna, wn i yn y byd sut y bysa hi arnai. 

  
Y GWR : Ma na groeso calon ichi ddod miwn, ddyn diarth. 

  
Y DIEITERYN On dyfod i nuzon) : Diolch ichi. 

  
Y WRAIG On wresog) : Gadewch ifi gymryd ych cot fawr chi. 

  
Rych chi'n siwr 0 fod yn 'lyb diferu ; ma na hen niwlan gas gita 

  
hi heno. Na'n wir, rych chi wedi achub yn dda iawn. ( r n ei 

  
helpu i ddiosg ei got fawr.) 

  
Y DIEITHRYN : Diolch ichi, wraig fach. Un rhyfedd iawn yw'r 

  
hen fugail yna. Rown i wedi colli'r ffordd yn lån yn agos i Garn 

  
Moesau ; fe wyddwn fod Craig-y-Llyn gerllaw ag odd ofan amai 

  
i symud rhyw lawer, a dyma fe'n dod ar y nhraws i c ganol y niwl. 

  
Dilynwch fi," medde fe—a Ches i ddim gair arall oddiwrtho, er 

  
holi a holi. 

  
Y GWR gwenu) ; Naddo, feginta—'dyw a'n gallu clwad dim. 

  
Y DIEITHRYN : Yn fyddar, ai-e ? 

  
Y GWR: Fel post. 

  
Y WRAIG: Ond tsa fa'n gallu gweld ych wynab chi, fe'ch 

  
diallsa chi. Ma fa'n gallu darllin gwefusa. 

  
Y GWR On trefnu cadair iddo ar yr aelwyo : Fyddwch Chi 

  
cystlad a dcd ymlån, os gwelwch chi'n dda. Ishteddwch. 

  
Y DIEITHRYN On eistedO : Diolch. 'DOB genni ddim symiad 

  
eto ble'r WY. Rhywle uchlaw Aberdår, ai-e ? 

  
Y GWR: Y dyn dyshefo ni, rych chi filltirodd O'r manny ! 

  
Rych chi'n llawar nes i Gwm Rhondda. 

  
Y DIEITBRYN On syn) : Cwm Rhondda ! 

  
Y GWR: Wei, am ia. 

  
Y DIEITBRYN : Beth yw enw'r ferm yma, ynte ? 

  
Y GWR : Nythybarcud. 

  
Y DIEITHRYN : methu, ac ytt pwyso'n 61 yn 

  
drum y n ei gadair pe mezvn Ileuyg. Rhed y GWR ato.) 

  
Y WRAIG On gyfrous) : Beth sy'n bod ? 

  
Y GWR: Estynnwch y botel fach na ifi. (Estyny WRAIG y 

  
hotel iddo oddiar 3.' dreser gerllaw.) 

  
89 5909 

 

 

-           

None

 

 

(delwedd 5910)

 

Y L LENOR 

  
Y WRAIG : Ma fa wedi cål fit. 

  
Y GWR : Nagyw, nagyw—yr oerfal a'r gwlybaniath odd yn 

  
ormod iddo fa. (Wrth y DIEITHRYN). Cymrwch ddiferyn o hwn. 

  
( r n gosod y botel u.'Tth ei wefusau.) Un diferyn bach eto, dyna chi. 

  
(Dadebra'r DIEITHRYN ac eistedd i fyny.) 

  
Y DIEITHRYN : Mah ddrwg genni'ch blino chi fel hyn. 

  
Y WRAIG: Pitwch å son, pitwch san. 

  
Y GWR : la'n wir, pitwch å sön. Lwc O'r mwya Odd i'r hen 

  
fucal gål gafal arnoch chi. Rodd hi'n ormod i ddyn o'ch oetran 

  
chi i fod mas acha noswath fel hon. 

  
Y WRAIG ; Otych chi'n teimlo'n well nawr ? 

  
Y DIEITHRYN : Yn llawar gwell, diolch ichi, yn llawar gwell. 

  
Y GwR: I ble roch chi'n bwrw i pan gollsoch chi'r ffordd ? 

  
Y DIEITHRYN : 'Down i'n gneud dim ond cymryd tro ar y 

  
mynydd. 

  
Y WRAIG: O ia. 

  
Y GWR : A mod-i mor ewn a gofyn, nid dyn O'r gwmdocath 

  
hyn ych-chi, iefa ? 

  
Y DIEITHRYN : Na, brodor o—brodor o Sir Aberteifi WY-i. 

  
Y WRAIG On gwenu) : Cardi, iefa ? Fysa neb yn meddwl 'ny— 

  
rych chi'n wilia rwpath yn depig i ni. 

  
Y DIEITHRYN : Falla'n wir—rwy'n cymryd tipyn o ddiddordeb 

  
mewn tafodiaetha. 

  
Y GWR : Rych chi'n gyfarwdd å'r mynydda ma hefyd ? 

  
Y DIEITHRYN : Wel na, ma nhw bron yn hollol ddiarth ifi. 

  
Y GWR : O, meddwl On i, wrth ych clwad chi'n sön am Garn 

  
Moesa a Chraig-y-Llyn. 

  
Y DIEITHRYN : Rwy'n dipyn o hynafiaethydd—wedi darllan 

  
llawar am hyn a'r llall. Dod o Ben Pych rown i pan gollas i'r 

  
ffordd. 

  
Y WRAIG: Pen Pych iefa? Tsa hynny'n fatar ifi, beth sy 'no ? 

  
Y GwR _• Fe wn i. Fe fuoch yn rhoi tro am Hendra'r Mynydd- 

  
Y DIEITHRYN : le, ie—dyna Ile buas i. 

  
Y GWR : O ma na hanas mawr i Hendra'r Mynydd. Ag ych 

  
chi'n lico hanas hen betha ? 

  
Y DIEITHRYN : Ydw—pob hynafiaetha, caneuon gwerin a hen 

  
straeon. 

  
90 

  
5910 

-           

 

-           

None

 

(delwedd 5911)

 

Y DIEITHRYN 

  
Y GWR : Glwsoch chi sön am Nythybarcud O'r blån ? 

  
Y DIEITHRYN : Wel na, 'd alla i ddim dweyd mod i'n cofio, 

  
ac eto, ma na rwpath arymeddwl i. (Cyfyd y GWR ac å i i 

  
gyrchu Bein mater.) 

  
Y WRAIG: Mynd i droi at y ford ran ni pan ddithoch chi 

  
miwn. 'Dos gita ni ddim ond ticin o fara menyn a thamad o gaws. 

  
Gaf i ferwi cwpwl 0 wya ichi ? 

  
(Dycbwel y GWR Beibl yn ei law. Daw IANTO i mewn yr un 

  
ac ar ei union at y bwrdd bychan ar y dde heb sylwi ar neb.) 

  
Y DIEITHRYN : Na, ddim diolch ichi. 

  
Y GWR ; Fynnwch chi damad 0 ham ne gig ? Mochyn 

  
halltson ni'n hunan yw a. 

  
Y DIEITHRYN : Na, fynna i ddim, diolch ichi—fe gymra i 

  
gwpanad 0 de. 

  
Y WRAIG : Ifwch chi fasnad o lath twym ? Ma genni lymad yn 

  
barod ar y pentan. 

  
Y DIEITHRYN : Wel yn wir, gan i fod a'n barod, fe gymra i 

  
ddiferyn o lath twym. 

  
(Egyr y GWR y Beibl a thynn bapuryn allan.) 

  
Y GWR : Sön am Nythybarcud 6n-ni, ontefa. (IAN estyny papur.) 

  
Welsoch chi honna O'r blån ? 

  
Y DIEITHRYN On edrych ac yn darllen) : Llofruddiad Nythy- 

  
barcud." Naddo, ag eto ma genni rhyw gof am yr enw. 

  
Y GWR : Mwy na thepig. Ddeugan mlynadd yn 61—a racor— 

  
honna odd un o faleti mwya poblocadd Cymru—" Llofruddiad 

  
Nythybarcud." 'Dodd na ddim ffair o Gaergybi i Gaerdydd nag 

  
6n-nhw'n Canu honna 'r amsar hynny. 

  
IANTO On edrych i fyny) : O'r gora, merch-i, O'r gora. Otw, 

  
otw, rwy'n dy glwad di. 

  
(Y GWR a'r WRAIG ytt edrych ar ei gilydd yn syn.) 

  
Y DIEITHRYN On gyfrous) : Beth ddwedodd e ? 

  
Y GWR : Pitwch sylwi dim arno fe- Ma fa'n clepran yn amal 

  
ag e'i hunan felna. 

  
Y WRAIG sobr) : Dyna'r tro cynta ariod ifi glwad a'n gwed 

  
dim yn y gecin, a ninna yma. 

  
Y GWR : Wel am ia, ontefa, dim ond pan y bydd a wrth i hunan 

  
ma fa'n clepran fel reol. 

  
91 

  
5911 

-           

 

-           

 

None

 

 (delwedd 5912)

 

Y LLENOR 

  
Y WRAIG : Ddewch chi at y ford nawr, os gwelwch chi'n dda ? 

  
Y DIEITFRYN : Diolch ichi. 

  
(Dug y WRAIGfasnaid o laeth a gesyd ef o/a" IANTO. Er mwya 

  
tynnu ei sytw, dyd ei llau.' ar ei ysgwydd, ac yna syll yntau bwyneb.) 

  
Y WRAIG : Dyna lwc i chi gål gafal ar y dyn diarth. 

  
IANTO : Lwc, wetsoch chi mistras ? (Tn ysgwyd ei hen.) Na— 

  
dyna fel Odd hi i fod. 

  
Y DIEITHRYN : Beth ddwedodd c ? 

  
Y WRAIG : Felna Odd hi i fod, mynta fe. 

  
Y GWR (wrth y WRAIG) : Gadewch iddo. (Wrth y DIEITHRYN.) 

  
hen druan, wedi dechra drysu YS blynydda, a gwath 

  
Wath ma'n mynd bob dydd. Fe wetsoch ych bod chi'n lico hen 

  
straeon ; we], fe fentra i mywyd na chlwsoch chi ariod hanas tepig 

  
i Lofruddiad Nythybarcud. Dyw 'r hyn sy yn yr hen gån na yn 

  
ddim at yr hym ddigwyddws wetyn. Ma na dros hannar can 

  
mlynadd nawr 

  
Y WRAIG : John, falla nag yw'r dyn diarth ddim am glwad hen 

  
hanas felna. 

  
Y DIEITHRYN : O fe garwn i glwad yr hanas. 

  
Y GWR : Rodd na ddou fachgan yn moyn caru motryb i fi— 

  
whår y nhad. Bid siwr, crotan ifanc odd hi, ucian öd, a chrotan 

  
irfeddu, mynta nhw. 

  
Y WRAIG : Tynnwch chi atoch chi, os gwelwch chi'n dda. 

  
Y GWR : la, ia—fynnwch chi damad o gaws ? 

  
Y DIEITHRYN : Na, dim diolch ichi. 

  
Y GWR : Gomar Williams, mab y Wern Fawr, ferm yr ochor 

  
draw i'r cwm odd un ohonynhw, a lanto gwas Nythybarcud, gwas 

  
nhadcu, lwchi, odd y nall. 

  
Y WRAIG : Ond cofiwch, y gwas ath serch hi. 

  
Y GWR : Cymrwch chi bwyll, nawr, ifi gael gwed yr hanas yn 

  
iawn. la, y gwas odd i chariad hi. Fe nath Gomar i ora glån 

  
idd i hennill hi, Ond lanto odd y dyn- 

  
IANTO : la, ia, nghrotan i—yn gwmws fel y gwetast ti. 

  
(Syll y DIEITHRYN ar IANTO.) 

  
Y DIEITHRYN : A phwy mae e'n siarad ? 

  
Y WRAIG: Clepran å hi, ma fa. 

  
Y DIEITHRYN : Y hi, pwy yw hi ? 

  
92 

  
5912 

-           

 

-           

 

None

 (delwedd 5913)

 

 

 

Y DIEITHRYN 

  
Y GWR : Gewch chi weld nawr pwy YW hi. 

  
Y WRAIG : 'Dych chi ddim yn cwrdd å'ch llath ; falla nag a 

  
ddim wrth ych bodd chi 

  
Y DIEITHRYN (yn esgus bwyta) : Mae'r llath yn rhagorol, diolch 

  
ichi. 

  
Y GWR : Tapün, wedi i Gomar fflu å'i chål hi—beth nath a 

  
acha un nos Sul, ond i lladd hi. 

  
Y DIEITHRYN : Fe'i lladdodd hi ! 

  
Y GWR : Do; yn y man hyn ar yr aelwd Ile'r ych chi'n ishta 

  
nawr. 

  
IANTO ; Hir aros, hir YW pob aros, Ond ti Odd yn iawn, 

  
ia, ia, nghariad i, ti Odd yn iawn. 

  
Y WRAIG : Beth yn y byd sy arno fa heno ? 

  
Y DIEITHRYN : Ydi e'n ych clwad chi nawr ? 

  
Y GWR : Dim gair, dim mwy na'r marw. Nid fel hyn odd yr 

  
aelwyd prynny. Lle tan hen ffashwn Odd ma, Ond pan priotas i— 

  
fe wyddoch shwt ma'r gwracadd ifenc ymas odd yn rhaid cal rwpath 

  
mwy up-to-date. Gorfod i nhadcu gwnni carrag fawr yr aelwyd, 

  
rodd na olion gwad arni, a 'dodd dim Shwt beth a'i chål hi'n lån. 

  
('Try r DIEITRRYN oddiwrth ei fwyd, fel pe ar fethu do.) 

  
Y WRAIG On cyfeirio at y DIEITHRYN) : John—pitwch gwed 

  
racor. 

  
Y GWR On cod') : Ma'n ddrwg genni. 'Dön i ddim yn meddwl 

  
troi atynt eto) : O, 'dog dim a fynno'r hanag 

  
Y DIEITIIRYN 

  
ngwaeledd i. Fel 'r och chi'n dweyd, falla mod i dipyn yn hen nawr 

  
i grwytro ar hyd y wlad fel hyn. 

  
Y WRAIG: Wel yn wir, 'dwy i ddim am ych poeni chi, Ond 'dych 

  
chi'n byta dim. Ma genni fara cyrch yn y pantri, fynnwch chi 

  
damad o fara cyrch ? 

  
Y DIEITHRYN : Ddim diolch ichi ; mae'r bara menyn yma yn 

  
flasus iawn. 

  
IANTO : (Yr gora, nghrotan i, O'r gora ; paid gofalu dim, fe 

  
wna i yn 61 d'orchymyn di; gnaf, gnaf, yn gwmws fel Wyt ti'n 

  
Y DIEITHRYN : Rhyfedd ynte—a 'dyw a'n clwad dim ? 

  
Y WRAIG: Dim gair. 

  
93 

  
5913 

-           

 

-           

None

 

 (delwedd 5914)

 

 

 

Y LLENOR 

  
Y GWR : Falla bod yn well ifi dewi nawr 

  
Y DIEITHRYN : Na, na, ewch ymlån å'r hanas, os gwelwch 

  
chi'n dda. 

  
Y GWR : Fe lwyddws Gomar i gilo, a os ych chi yn y man na, 

  
fe ath lanto ar i a. 

  
Y WRAIG : Fe whilws amdano ymhobman. 

  
Y GWR : Do, fe fuws lanto'n crwytro ar hyd y byd am ucian 

  
mlynadd er mwyn dial i gariad. 

  
Y DIEITHRYN : Lwyddodd e ? 

  
Y GWR : Naddo ; fe ddath nöl sha thre, a'i wallt yn wyn fel 

  
yr eira—yn ddyn dwy a deugain ad, a neb ohononi yn i napod 

  
Y DIEITHRYN : Bobol oedd hanas lanto yn 

  
y diwadd ? 

  
Y WRAIG: I hanasa ! Onddyma fe man hyn. Y fe ddath 

  
chi yma heno. 

  
Y DIEITHRYN (bron wedi dychrynu) : Ai dyna lanto ? 

  
IANTO : la, nghariad-i—hir yw pob aros—ond ma'r diwadd yn 

  
y golwg nawr. 

  
Y DIEITHRYN : Druan ag e. Siarad hi y ma fa ? 

  
Y WRAIG: la. 

  
Y GWR : Welas i ariod ohonofa cynddrwg heno. (Cyfyd ac 

  
ato.) Beth sy'n bod heno, lanto ? 

  
IANTO : Dim byd, mishtir. 

  
Y GWR : 'Dych chi ddim yn teimlo'n dda ? 

  
I AWT'0 : V fi ? Otw, rwy'n teimlo'nhyfrydiawn heno, yn dawal 

  
iawn y meddwl heno. O ia 'r dyn troi at y DIEITHRYN) 

  
—Ma'n ddrwg iawn genni, syr, yn ddrwg iawn, wnewch chi fadda ifi, 

  
ond odd genni ddim bwriad i aflonyddu dim arnoch chi. 

  
(Cwyd y DIEITHRYN ei law, ac ysgwyd ei ben. A'r GWR yn 61 

  
Y DIEITHRYN : Ydi e wedi bod yma byth oddiar hynny ? 

  
Y W RATC : Oti, YS deng mlynedd ucian. Yma odd i galon a, 

  
lwchi. 

  
Y GWR : Do, fe ddath n61 ma yn fucal at y nhad; odd a'n 

  
gwmws fel un wedi gwirioni. 

  
Y WRAIG: A dim ond un Peth odd ar i feddwl a. 

  
Y : le ? 

  
5914 

-           

 

-           

 

None

(delwedd 5915)

 

 

 

 

Y DIEITHRYN 

  
Y GWR : Odd a'n teimlo'n siwr y delsa Gomar nöl rwpryd ne'i 

  
gilidd. 

  
Y DIEITHRYN : Wel wel—ddaeth e ? 

  
Y GWR : Do do. Faint sy oddiar 'ny nawr—deuddag mlynadd 

  
ontefa ? 

  
Y WRAIG: I 'r gaea nesa. 

  
Y GWR : Fe'i cawd a, un bora, wedi rhewi mas manna ar bwys 

  
Y DIEITBRYN : Pwy nabyddodd e ? 

  
Y GWR : O, Tomos i frawd, odd Tomos fyw prynny, a rhyw 

  
un ne ddou Odd yn i gofio fa. 

  
Y WRAIG : Bid siwr—odd amsar mawr wedi mynd hipo. 

  
Y GWR : Odd, odd—a rhan fwya wedi anghofio'r cyfan amdano, 

  
claddwd a'n ddistaw yn hen fynwant y plwyf. 

  
Y : 'Dych chi ddim yn cwrdd å'ch bwyd. Gaf fi grasu 

  
tafall o fara i chi ? 

  
Y DIEITHRYN : Na—ddim diolch ichi. 

  
Y : Ifwch chi lasad 0 gwrw ? 

  
Y DIEITHRYN : Ddim, diolch ichi. Fydda i byth yn cwrdd 

  
diodydd meddwol, Ond fe garwn i ddiferyn O'r brandi yna eto, os 

  
gwelwch chi'n dda. 

  
Y GWR: Cymrwch chi—a phob croeso. (1" DIEITHRYN yn 

  
"fed.) 

  
IANT0 : Nage, nghanmol ti ma'r 

  
diolch, ia, i ti ma'r diolch. 

  
Y DIEITHRYN (yn syllu ar IANTO) : Druan ag e ! Ag nhw'n 

  
hollol sicr mai Gomar Odd y dyn gawd wedi rhewi ? 

  
Y WRAIG : Odd pawb—ond lanto. 

  
Y DIEITHRYN : Dyw e ddim yn credu ? 

  
Y GWR : Nagyw. Fe fynnws i weld a 'lwchi. ' 'Nid Gomar 

  
yw hwnna," mynta fa wrtho i, nid Gomar YW hwnna." 

  
Y WRAIG: Ma fa'n i erfyn a nöl bob dydd. 

  
Y DIEITHRYN : Yn disgwyl o hyd. 

  
Y GWR : Oti, druan—dyna, am wn i, sydd wedi i gatw fa'n 

  
fyw cyd. 

  
Y DIEITHRYN : Yn para i fyw er mwyn dial ! 

  
95 

  
5915 

-           

 

-           

 

None

(delwedd 5916)

 

 

 

 

-          Y LLENOR

-          Y GWR : Wel na, dwy i ddim yn cretu fod rhyw lawar o ddial

-          yn i feddwl a nawr. Bid siwr, ma fa wedi mynd yn hen ag yn

-          filetig ag yn llawar mwynach a mwy tawal i ysbryd nag odd a.

-          Y WRAIG : Erbyn meddwl, fe fuoch chi ar bwys y Wern Fawr

-          heddy, hipo i ddrws y ty.

-          Y DIEITHRYN : Do ?

-          Y GWR : Wel am do, hefyd. Otych chi'n cofio croesi rhyd

-          fach a phompran ar y flaw dde ichi ?

-          Y DIEITHRYN : Ydw.

-          Y WRAIG : Y Wern Fawr odd y fferm man'ny ar y bryn, Ile

-          macwd Gomar Williams.

-          Y DIEITBRYN : Felly'n wir.

-          Y GWR: A wedi ichi fynd mlån rhyw ddou led ca, rodd y

-          fynwant yn y golwg Ile claddwd a. (r n clustfeinio, ac yna wrtb y

-          WRAIG.) Ma'r un fach yn Ilefan.

-          Y WRAIG 6m : Oti ma hi. Wnewch chi Pesgusoti i ?

-          WRAIG allan ar y cbwith.)

-          Y DIEITHRYN : Ai teulu Gomar Williams sydd yn y Wern

-          Fawr nawr ?

-          Y GwR: Na, dos na neb ohonynhw'n fyw nawr, am wn i. Fe

-          dorrws i fam i chalon prynny, a buws i dad fawr amsar cyn i dilyn

-          hi. Wetyn odd na ddou frawd a whår, bob un wedi mynd. Tomos

-          odd y dwetha. Na, rodd y tylwth yn gwmws fel tsa nhw wedi'u

-          rhipo.

-          IANTO : O'r gora, merch i, rwy'n clwad. Bydd di wrth law,

-          cofia nawr.

-          Y DIEITHRYN : Druan a lanto—druan ag e ! Wel, dwedwch,

-          p'un yw'r pentre agosa ifi fynd iddo heno ?

-          Y GWR syn) : Ewch chi ddim odd'ma heno ?

-          Y DIEITHRYN : Af yn wir, dallwn-i ddim meddwl ych trafferthu

-          Y GWR: Pitwch san am draffarth. Ma ma wely ichi, a

-          phob cymrwch chi ni fel ag yr ni.

-          Y DIEITHRYN : Diolch yn fawr ichi, ond fe fydd yn well genni

-          fynd, os gwelwch yn dda. Oes yna hotel lawr yn y cwm ?

-          Y GWR : Otych chi'n benderfynol o fynd ?

-          Y DIEITHRYN : Ydw, gyda llawar o ddiolch ichi, yr un pryd.

-          96

-          5916

 

-           

None

 

 

(delwedd 5917)

 

 

 

-          Y DIEITHRYN

-          Y GWR : Wel ma na le da iawn wrth otra'r mynydd hyn—a

-          hewl O'r gora bob cam yno, hynny yw, os as raid ichi fynd.

-          Y DIEITFRYN : O ie, diolch ichi—mynd wnaf i.

-          Y GWR: Or gora, fe gaiff Twm y gwas ych heprwng chi bob

-          cam.

-          Y DIEITHRYN : Diolch yn fawr ichi.

-          IANTO : Otych chi wedi trin trod y gasag heno, mishtir ?

-          Y GWR (yn codi) : Nagw lanto, a ma hi'n bryd idd i thrin hi

-          hefyd. Ma'n well ifi nithir 'ny nawr ar unwaith.

-          Y DIEITHRYN : Falla byddwch chi cystal å dod å'r poni i fi

-          gynta ?

-          Y GWR Cn symud tua'r drws) : Fydda i fawr o dro gita'r gasag,

-          a fe ddwa i å'r poni yma i'r drws atoch chi. ( r n amneidio å'i ben

-          i gyfeiriad IANTO.) Mynnwch air gytag e. Fe wiliff yn itha

-          synhwyrol, cofiwch. (Egyr y GWR y drus a syll allan.) Wel,

-          dyma beth nag wy-i ddim yn cofio i weld ariod cPr blån.

-          Y DIEITHRYN (O'r aelwyd) : le ?

-          Y GWR : Y niwl yn cwnni 'r amsar hym O'r nos. Ar 61 shwt

-          drwch ag y geson ni heno, fydd a byth yn arfar cyffro cyn y bora.

-          Y DIEITHRYN : Mae Rhagluniaeth o'm hochor i heno.

-          Y GwR: Y ma hi'n wir. Fe fydd yn Ola leuad cyn pen fawr

-          am sar. Fydda i fawr o dro. ( r n mynd, gan gau'r drws.)

-          (Cyn gynted ag y di]anna'r GWR, cydia'r DIEITHRYN yn ei got

-          fawr, a gwisg IA NT o sym ud araf tua'r r na

-          try, gan syllu i gyfeiriad y DIEITHRYN. Safant ill dau gan edrych

-          yn fud ar ei gilydd am dipyn.)

-          IANTO : Ag wyt ti wedi dod O'r diwadd, Gomar.

-          Y DIEITHRYN On ceisio ei lywodraethu ei bun) : 'Dwy-i ddim yn

-          ych diall chi.

-          I ANTO nest', gam neu ddau) : Wyt-ti damad gwell 0 watu

-          d'hunan i fi.

-          Y DIEITHRYN On symud cam tuag at IANTO) : Rych chi'n

-          camsynied, frawd bach.

-          IANTO: Camsyniad ! Nagw. (r n estyn bys at wyneb y

-          DIEITHRYN) : Ble cest ti'r graith na sy ar dy wynab di ? Gwinadd

-          pwy fuws manna !

-          7

-          97

-          5917

 

-           

 

None

 

(delwedd 5918)

 

 

 

-          Y LLENOR

-          (Gesyd y DIEITHRYN ei law yr Ohm ar ei gern, a gwelir ef yn

-          colli ei hunan-feddiant.)

-          IANTO : Dyna, dyna, machgan i, 'dos dim raid iti ofni. Naf i,

-          druan, ddim niwad iti. Ishta lawr am funad. Rwy i am gål gair

-          genti—dyna i gyd.

-          (Eistedd y DIEITHRYN yn Ilesg mewn cadair tua chanol y llwyfan

-          gan wynebu IANTO o hyd.)

-          IANTO : Fuast ti yn y Wern Fawr heddy ?

-          Y DIEITERYN On amneidio) : Do.

-          IANTO : Druan a ti. Ma nhw i gyd wedi mynd. Fuast ti yn

-          y fynwant ?

-          Y DIEITHRYN : Do.

-          IANTO : Ma'r byd wedi dy gladdu di, Gomar. Falla ta felna

-          ma hi Ora. ( r n edrych i fyi".) (Yr gora, y merch i, dyma ni

-          gita'n gilydd O'r diwadd. Glwast ti ddi, Gomar ?

-          Y DIEITHRYN (yn ysgwyd ei ben) : Naddo.

-          : iti beth ryfadd, ontefa? Rwyt ti'n gallu clwad

-          pawb arall, 'dwy inna'n gallu clwad neb ond y hi. Y nghrotan i yw

-          hi, di, y nghariad i—'dos na neb arall pia hi. Ma golwg

-          raenus arnot ti, Gomar. Wyt ti wedi dod mlån yn y byd ?

-          Y DIEITHRYN On amneidio) : Rwy'n ddyn cyfoethog.

-          IANTO: la 'r wyt ti. Ble buast ti—Merica ?

-          Y : Ia.

-          I ANTO : Ble 'no ?

-          Y DIEITERYN : New York.

-          IANTO : Fe fuas i yno, ond chlwas-i ddim amdanot ti. Fe

-          fuast yn Scranton hefyd ?

-          Y DIEITERYN: Do.

-          IANTO : Geso i beth o:dy hanas di 'no, ond yn ym myw y gallwn

-          i ddod 0 hyd iti. Blynydda Odd rheiny, Gomar. 'Dodd na

-          ddim y nghalon i ddydd a nos am ucian mlynadd Ond dial.

-          Wyddost-ti, fe weddias ar Dduw—do, gannodd 0 witha, i farwan

-          i atot ti. Bryd arall, 'ron i'n barod i werthu'm hunan, gorff ac

-          enaid, i'r cythral, dim ond ifi gal gafal arnot ti. Ond nid felny odd

-          hi i fod, 'li di.

-          Y DIEITHRYN : Diolch i Dduw am hynny.

-          98

-          5918

 

-           

 

None

(delwedd 5919)

 

 

 

-          Y DIEITHRYN

-          IANTO : la, ia, machgan i, Ond fe ddylsat ddiolch iddi hi, hefyd.

-          Y DIEITHRYN : Iddi hi !

-          IANTO : la, iddi hi. Ar hyd y blynydda y buas i ar d'öl di,

-          On i'n teimlo, ta ffordd y troiswn i, fod na rhywun yn rhwystro

-          a chamarwain. Yn amal iawn, pan y byddwn i ar dy sotla di,

-          dyna fi'n dy golli di dan y nwylo. On ni'n diall dim prynny,

-          cofia—ond dyna pwy odd 'na—y hi !

-          Y DIEITHRYN: Y hi !

-          IANTO (yn wresog) : Nid er dyfwyn di cofia, ond er y mwyn i !

-          Fi odd i chariad hi, di, y fi i chariad hi heddy. Wyt ti'n

-          gweld, tSwn i wedi dial arnot ti, chelswn i by th 1110% chlwad hi,

-          byth i gweld hi, na by-th fynd ati wetyn, ag Odd hi am ifi gål dod.

-          Tapün, fe geso i ryw dwymyn ne'i gilydd, fe gollas y nghlyw, a

-          'dodd genni ddim i nithir Ond dod sha thre. Shwt fywyd gest ti ?

-          Y DIEITHRYN : Bywyd ffoadur am flynyddoedd. Nid yn unig

-          yn ffoi rhag cosb cyfraith, ond yn ceisio ffoi rhag euogrwydd

-          cydwybod. Ymhen amsar, fe ges wena'r byd, fe gasglas gyfoeth.

-          Ond er yr holl arian, 'dodd dim modd prynu Ilonyddwch.

-          IANTO : 'Dwy-i ddim yn diall hannar yr hyn wyt ti'n wed, ond

-          cer di mlån, ma hi'n grondo.

-          Y DIEITHRYN : Ron i'n teimlo 0 hyd, ac yn fwy fwy y blynydda

-          dwetha, fod na rwpath yn y ngalw i nöl ma.

-          IANTO : Yn dy alw di'n 61 wetast-ti ? Dyna hi, 'li di, 'rwyt

-          titha wedi chlwad hi, er na wyddat ti ddim 0 hynny. Y hi odd

-          yn galw.

-          Y DIEITBRYN: Y hi !

-          IANTO : Ia. Pan ddetho i 'n 61 ma. ( r n edrych i fyny.) O'r

-          gora, merch-i—cymar bwyll, cymar bwyll On gwenu). Glwast ti

-          ddi ddetho i nöl ma, odd yr ysbryd dial yn para yn y nghalon

-          i, a 'rodd hitha'n clepran a finna'n diall dim. A grondo nawr,

-          dyma iti beth ryfadd, mwya i gyd on i'n gisho i dial hi, gwanna i

-          gyd odd y blys am ddial yn mynd, a fel odd y blys yn gwanhau,

-          on inna'n dod idd i diall hi'n well.

-          Y DIEITHRYN : Ag Wyt ti'n i diall hi nawr ?

-          IANTO : Yn weddol iawn, rhan fynycha, a wyddost ti un O'r

-          petha cynta ddiallas i ?

-          Y DIEITHRYN : Na wn.

-          5919 

 

-           

None

 

(delwedd 5920)

 

 

 

-          Y LLENOR

-          IANTO: I bod hi wedi madda i ti.

-          Y DIEITHRYN ddwys) : Wedi madda !

-          IANTO : la machgan i on edrych i fry.) Glwast ti ? Dyna

-          fi wedi gwed. (Wrtb y DIEITHRYN.) A wyddast ti beth ddiallas i

-          nesa ?

-          Y : Na wn i.

-          IANTO : Bod yn rhaid i finna fadda iti, a dyna f'hanas i hyd yn

-          ddweddar iawn, cisho dod å'm hunan i fadda iti. Fuas i am

-          ucian mlynadd yn whilo amdanoti ar hyd y byd er mwyn dial,

-          Ond rwy wedi bod am fwy na hynny ar hyd yr hen fynydda ma,

-          yn y niwl a'r glaw a phob tywydd miwn ymdrach galad i fadda i ti.

-          Y DIEITERYN On cod:) : lanto !

-          IANTO : Cofia, fyswn-i byth wedi llwyddo onibai amdani hi.

-          Ond dyma fi heno, yn gallu gwed yn rhydd On estyn ei law) :

-          Gomar, o y nghalon, ac yng ngwydd Duw, rM,y wedi madda

-          iti. (Gafæla'r DIEITHRYN yn ei law.) Dyna, dyna, nghrotan-i,—

-          glywi di ddi Gomar ?

-          Y DIEITHKYN On ysg•toyd BcLh ma wed ?

-          I ANTO : 'Dyw hi'n gwed dim, Ond ma hi'n wherthin ag yn

-          Ilefan.

-          Y DIEITHRYN : 'Dalla inna wed dim

-          'dos genni ddim

-          Ond diolch

-          dim Ond diolch.

-          IANTO : 'Dos raid iti, machgan i, 'dos raid iti. Iddi hi ma'r

-          diolch. Dyna nghariad-i, dyna fi wedi catw at yr amod. Pryd

-          ca i ddod nawr? Bcth? Glwast ti ddi Gomar?

-          Rwy'n cal mynd ati cyn y bora

-          cyn y bora !

-          Y DIEITHRYN : lanto, lanto!

-          IANTO : Dyna, dyna, machgan i, 'dos raid iti lefan o'm hachos i,

-          fyddi ditha fawr o dro cyn dod aton ni. (r n cydio yn ei law.)

-          Shwrna dda iti nawr.

-          (Ceisia'r DIEITHRYN ddywedyd rhywbeth, Ond metha. r mivybra

-          y drws, gan ci agar. Cwclir ej p wyso y n

-          erbyn y post ac yn anadlu'n drum. A IANTO yn 61 gadair.)

-          IANTO on gwenu) ; Cyn y bora, Cyn y bora !

-          (rmddengys y wraig ar y chwitb, a Phan y DIEITHRYN wedi 

-          gwisgo'n barod i ymadael, brysia ato'n syn.)

-          Y WRAIG : 'Dych chi ddim yn mynd !

-          100

-          5920

 

-           

None

(delwedd 5921)

 

 

Y DIEITHRYN

Y DIEITHRYN on ceisio eifeddiannu ei bun) : Ydw, rwy'n mynd

nawr.

Y WRAIG : A finna wedi partöi gwely ichi. (Gwelir IANTO

fel pe yn syrthio i gysgu.)

Y DIEITHRYN : Diolch yn fawr i chi, ond ma'n rhaid ifi fynd

nawr.

Y WRAIG: Ma'r niwl wedi cilo !

Y DIEITKRYN : Ydi—diolch i Dduw, ma'r niwl wedi cilio.

Y GWR (tuallan) : Wel ma hi'n noswath hyfryd wedi'r cwbwl.

Y DIEITHRYN : Ardderchog—bendigedig !

Y GWR (wrtb y drws) : Fyddwch chi fawr o dro yn mynd ; fe

ddaw'r gwas heprwng chi.

Y DIEITHRYN : Diolch yn fawr i chi'ch dou am y'ch croeso a'ch

care digrwydd.

Y WRAIG: Pitwch å son.

Y GWR : 'Dos raid ichi, 'dos raid ichi.

Y DIEITHRYN On ysgwyd llaw ir ddau) : Wel, noswath dda

ichi.

Y GWR : Noswath dda.

Y WRAIG: A shwrna. dda, hefyd.

(Y DIEITHRYN yn mynd. Clywir ei scim yn ymadael. Symud y

GWR a'r WRAIG gam neu ddau ar ei 61 nes mynd 0 Olwg y

gyn ulleidfa.)

Y WRAIG : Cofiwch alw os byddwch chi'n dicwdd mynd hipo.

(Clywir y DIEITHRYN ateb, eithr ytt annealladwy. 1" na

gwelir IANTO yn cyfro ac yn neidio yn hynod o egniol ar ei draed.)

IANTO : la, nghrotan-i, ot-ti'n galw ? Beth

nawr ?

(Yr gora nghariad annwl i, dyma fi'n dod On symnd tua'r canoo

rwy'n dod

rwy'n

(syrtb "-n ei hyd ar yr aelwyd.)

LLEN.

D. T. DAVIES.

NODIAD. Gofynnir tål o hanner gini am ganiatåd i chwarae'r ddrama hon.

Danfoner ceisiadau at Educational publishing co., 55 and 57, Penarth

Road, Cardiff.

101

5921

-           

 

-           

 

(delwedd

....

 

------------------------------------------------------------------------------

Sumbolau: Æːæːā ē ī ō ū W̄ w̄ ȳ/ ˡ ɑ æ æːɛ ɪ ɔ ʊ ə ɑˑ eˑ iˑ oˑ uˑ ɑː æː eː iː oː uː / ɥ / ˡ ð ɬ ŋ ʃ ʧ θ ʒ ʤ / aɪ ɔɪ əɪ uɪ ɪʊ aʊ ɛʊ əʊ /

ә ʌ ẃ ă ĕ ĭ ŏ ŭ ẅ ẃ ẁ Ẁ ŵ ŷ ỳ Ỳ [ә gæ:r]
---------------------------------------
Y TUDALEN HWN: www.kimkat.org/amryw/1_testunau/sion_prys_143_y-dieithryn_0295k.htm
---------------------------------------
Creuwyd: 10-07-2017
Adolygiad diweddaraf: 10-07-2017
Delweddau: 
Ffynhonnell: Llyfrgell Genedlaethol Cymru
---------------------------------------

Freefind:

Archwiliwch y wefan hon
SEARCH THIS WEBSITE
...
Adeiladwaith y wefan
SITE STRUCTURE
...
Beth sydd yn newydd?
WHAT’S NEW?


Ble'r wyf i? Yr ych chi'n ymwéld ag un o dudalennau'r Wefan CYMRU-CATALONIA
On sóc? Esteu visitant una pàgina de la Web CYMRU-CATALONIA (= Gal·les-Catalunya)
Where am I? You are visiting a page from the CYMRU-CATALONIA (= Wales-Catalonia) Website
Weə-r äm ai? Yüu äa-r víziting ə peij fröm dhə CYMRU-CATALONIA (= Weilz-Katəlóuniə) Wébsait