1346k Yr Adgyfodiad - Nicander (Morris Williams 1809-1874) - Y Traethodydd (1851). Eoslais Awen lwyslef, / Tyrd i lawr yn awr or nef;
/ Disgyn attaf im dysgu / Ath bereiddsain cywrain cu:

http://www.kimkat.org/amryw/1_testunau/sion_prys_042_adgyfodiad_nicander_1851_1346k.htm

0001z Y Tudalen Blaen

..........1863c Y Porth Cymraeg

....................0009k Y Barthlen

..............................0960k Y Gyfeirddalen i Gywaith Sin Prys (testunau Cymraeg yn y wefan hon)

........................................y tudalen hwn / aquesta pgina


..

 

 

 

 

 

 

 

0860k y llyfr ymwelwyr

Gwefan Cymru-Catalonia
La Web de Catalunya i Galles

Dyma ran o Adran 11 yn y wefan hon, sef

Cywaith Sin Prys - Testunau Cymraeg ar y We

 

Yr Adgyfodiad
Nicander (Morris Williams 1809-1874)
Y Traethodydd (1851).Tudalennau 153-162

 


(delw 4666)

 

 

Nicander (Morris Williams 1809-74)

Clerig Anglicanaidd ac emynydd. Ganwd yn Llangybi, Gwynedd. Ar l graddio yng Ngholeg yr Iesu, Rhydychen, yn 1835, aeth yn giwrad i Dreffynnon, Sir y Fflint; wedyn bun giwrad Bangor, Gwynedd, ac o 1859 hyd ei farw yn giwrad Llanrhuddlad, Yns Mn. Nicander oedd y ffugenw a ddefnyddiwyd ganddo yn Eisteddfod Abrffraw yn 1849, lle enillodd y Gadair am ei awdl Y Greadigaeth.

(x153)
YR ADGYFODIAD.
AWDL.
GAN M. WILLIAMS, M.A. (Nicander).

 

Y CYNNWYSIAD.
Annerchiad yr Awen, a gosodiad allan y testun; wrth ymdrin r hwn y maer Awdwr yn ymwrthod g ardderchowgrwydd cynghaneddol, er mwyn ymgeisio yn unig at ddarluniad syml mewn iaith briodol.- Erfyniad am nerth a chyfarwyddyd i ganu
arno. - Amser ar derfynu, a helynt y byd yn addfedu i ddatfod: y prophwydoliaethau wedi eu cyflawni, ar efengyl yn tewi. - Rhagarwyddion yr Adgyfodiad. Rhyfeloedd: darluniad or March Coch. Newyn a haint. Y byd annuwiol yn ymgaledu; yn cael eu cynghori yn y Bregeth olaf; hwythau, fel yn amser Noah, yn ymdrafferthu yn unig ynghylch matterion daearol. Yr haul yn machludo yn ei ogoniant am y tro diweddaf. - Daeargryn a thn: yr afonydd ar mr yn berwi; yr annuwiolion yn dychryn, ar saint yn ymgysuro. - Dull arswydus yr haul yn cyfodi forer farn: efe ar lloer yn diffoddi. - Arwydd Mab y Dyn, o flaen dysgleirdeb yr hwn y maer ser yn syrthio, y nef yn ymddyrysu ar ddaear yn cyfranogi or un effeithiau: - duwiau gau a chyfoeth bydol yn toddi gan y gwres. - Yr Archangel yn ymddangos, ac yn rhoi tro cyflym o gylch y ddaear, gan wysio pawb ir farn. - Y beddau yn agoryd, ar cyrph yn cael e ucyd-gasglu or llwch. Rhagoroldeb corph ysprydol y saint rhagor yr hen gorph. Cyfeiriadau at adgyfodiad Crist, ai fuddugoliaeth ar angau ar bedd. - Y meirw yn dyfod ynghyd o dir a mr yn ddynion perffaith. Y Bardd yn canfod amryw or annuwiolion ar duwiolion hynottaf yn cyfodi or bedd. - Crist ar y cwmmwl: ei orsedd: cyd-gasglu pawb ger ei fron. -Llyfraur farn yn agor a phawb yn gallu darllen ynddynt ei dynged ei hun: yr effaith o hyn ar yr enwir, Pilat, Herod &c. Cyhoeddir ddedryd arnynt: uffern yn eu llyncu, au poenau yno. - Barnur saint. Gweled llinell goch o waed Crist wedi croesi eu dyledion ar y llyfrau: y saint yn rhyddion, ar gorfoledd ar yr achlysur. Maent yn esgyn ir nef rhwng rhengciau o angylion; ar Bardd yn esgyn gyda hwynt yno, ac yn dechreu ar eu gorchwylion nefol.

(x154)

YR ADGYFODIAD.

Eoslais Awen lwyslef,
Tyrd i lawr yn awr or nef;
Disgyn attaf im dysgu
Ath bereiddsain cywrain cu:
Ath nabl ac th barabl baidd
Iawn Arwyrain eryraidd
Gwell nag ywr gwin ir min mau
Yw dewiniaeth dy donau
Miloedd o aur, mel i ddyn,
Ydyw diliau dy delyn:
Fal mel yw dwsmel dy dn,
Neu felys nabl nefolion:
Dawn nef sydd ar dy barabl,
Dawn nef ar dannau dy nabl.

Cn yn drylen, fAwenydd,
Yr ADGYFODIAD a fydd:
Cn gerdd dawn wiwgerdd Duw Naf,
A dyddelwar DYDD OLAF;
Dydd mad ein Ceidwad cadarn,
Diwedd y byd, a Dydd Barn;
Dydd o ing diddengyd,
Dydd barn, a Diwedd y byd.

Ion feinioes, ennyn fanian,
Ennyn, O Ner, fy nawn wan;
Pr fywyd pur i fAwen,
Tewyn o fad dn nef wen;
Moes heb ball im oth allor,
Dn o wir waith doniaur Ior.
Wyf ry ddinerth i farddoni
Dim, fy hun, ar dy destun Di;
Mawreddus, arswydus yw,
Gormodol im grym ydyw;
Er mawl Ion, rho im oleuni
Dy wyneb yn rhwydd-deb, fy Rhi;
A both fflam byth hoffawl immi
I gynnen tn y Gn i Ti:
Duw Ior mawr a godir meirwon
O lwm bridd, ysprydolam bron.


Welen awr olwyn eres
Oer a thwym, eiry a thes,
Yn nygiad blwyddyn ogylch,
Ar sefyll, - rhod gwyll a gwawl,
Au dyrannau dirwynnawl;
Dir gofio, sain dragyfyth
Rawd Amser, heb adfer byth.
Oriawr nef, mae ar sefyll,
Hen oriawr ein gwawr an gwyll;
Ei holwynion, hwy lynant
Yn d`yn, ai bysedd nid ant;
Pwyntiant ir awr fawr a fydd
Trwy y gwaeau tragywydd
Yn un trwyr oesol ddunos,
Henwir yn awr Hanner nos:
Yn nef wech y Naf uchod
Hanner dydd a fydd i fod,
Yn un awr wen ysplennydd
Byth ar dl deial eu dydd.


Gwan a musgrell yw pellen
Daearfyd, hagrbryd a hen;
Gŵyrr ddaear i ddiwedd,
Dawr byd n addfed ir bedd;
Saif rhodaur tymmorau mad,
Ac olwynion Rhagluniad;
Gwawl Anian a Rhagluniaeth
Yn sydyn iw derfyn daeth;
Terfyn einioes trefn anian
A ddaeth - do, cai deifion dn:
Dirfawr fydd llosg daearfyd,
Daw eirias boeth dros y byd:
Plygir ynghŷd y byd bach
Ail llwydaidd hen ddilladach.
Yna glwys gyflawnir yn glau
Lithoedd y prophwydoliaethau;
A gwelir mai geirwir i gyd,
Gwir heb au, yw Gair y Bywyd:
Gobrwya Duwr nef wir grefydd,
Gorphenir a pherffeithir ffydd.


Hynodol wahaniadau
A welir rhwng gwir a gau:
Daw gwyll ar ganwyll geinwawr
Y ffol annuwiol yn awr;
Pur ennaint lamp yr uniawn
Goleua Ner mal gwawl nawn.
Drws addas ras yr Iesu,
Drws gorsedd trugaredd gu,
Heb eiriach cnt eu barrio, -
Oh Duw! clywch sibrwd y clo.


Mwy na chlywir mynych luoedd
Yn iolir Naf yn ail ir nefoedd
A mwyn lais yman ei Lysoedd:
Cloir dalenau Biblaur bobloedd.

Distewi dithau, Sion,
Efangyles eres Ion;
Distewir dy lwyswir lais
A fu radlon hyfrydlais;
Ni leisia mwy dy lais mad,
Di-wg eiriau dy gariad:
Mi glywais, do, lais dy lef,
Yr haf ar gauaf ar gylch
Ganwaith, Angyles gwiwnef;
Pereiddfwyn, cufwyn yi caid,
Ai swyn oedd fwyn i fenaid
Uwch pob dim hyfryd immi
Y bu lais dy Iubili:
Dy anwyl lais a dwn ln,
Oriawr nef, mae ar sefyll,
Hen eiriauth udgorn arian.


Dangos, Awen drylen draeth,
Llawn o wir a llenoriaeth,
O air Duw yr Ior dywaid;
(Boi Lyfr ith Gywydd yn blaid),
Wireddawl ragarwyddion
Dydd hynod a diwmod Ion.
Arch-ddiafol yr uffernol ffau,
Dig, a dynnwyd oi gadwynau
Mal blaidd, yspaid y Mil-blwyddi,
Yn d`yn yi rhoed ynghadwyn Rhi:
(x155) Llammair Ellyll mawr allan
Ir dydd oi lyfethair dn;
Hanai ar led trwyr gwledydd
Bob bai, a diffoddai ffydd;
Gwanhi, llugoerai gariad
At ddyn mwyn, at Dduw Ion mad.

Clywir trin (a blin y bla), (= Mathew xxiv 6)
A thwrf alaeth rhyfela;
Clywch fagneldwrf cynnwrf cd
Ac ystryw Twrc ac Awstriad!
Son am Rwssiaid syn ymresu,
Pob Hungariaid, pawb yn gyrru,
Pab Italaidd, pawb au teulu;
Yma Daniaid syn ymdynnu,
Llunio torfoedd, oll yn tyrfu;
Ymar Awstriaid syn ymrestru,
Ymrafaeliant am ryfelu;
Wbain godwrdd! pawb yn gwaedu!
Yn wir mae gwaeddir gweddwon
Au hwylaw yn briwiawm bron;
Trywana cri trueinion - heb dadau,
Drwy ddyfnaf barthau ciliaum calon;
Rhed heb baid om llygaid fun llon, - hallt ddwr,
Am ddu fyd garwr amddifaid gwirion.
Sais a Gwyddel rhyfelant,
Bob yn un yn benben ant;
Ergyd ffrom rhydd Mahomed
At galon pob Cristion cred;
Negro gloywddu gyr gleddyf, -
Pob dafn ar ei lafn a lyf;
Meddwai gledd gwaed heddyw,
Difrod o waed ei ffrawd yw.
Torri tiroedd Tartaria
Mae ierthi blwng Mawrth ai bla:
Chwerwlym yn y gyflym gd
Ceir Cossac ar Circassiad,
Assur o bell, Syria boeth,
India, Arabia ryboeth,
Hindostan, Deffrobani,
A chrau ar eu llorian llu.

Y March Coch dan ffroenochi,
Dyry naid drwyn daear ni:
Ofnadwy ei fynediad,
Chwidr yw ei guwch drwy y gd:
Ymwylltiai fwng, - meelt a fydd
Ar godiad yr egwydydd:
Taniai ffroen, tywynnai ffriw
A gwawl elydr goleuliw:
Daw r mellt or llygad ar mant,
Hygr a channaid gwreichionant:
Ei brangc a ddychrynar bryn,
A deffry graig a dyffryn:
Drwyi weryriad arwrol
Y cryn pob dyffryn a dl:
A ffroen rydd heb ffrwyn yr
Yspryd (= Breath.) Ion ai sparduna.
Ing a rhwysg Angau oer hyll
Yw y marchog mwy erchyll;
A ffewyll ei gyffroad
Ydyw dig barnol Duw Dad.

Daw alaeth newyn duloes,
Dwys, dybryd, at fyd di-foes;
Dynion daear heb farn,
Ac yn eu plith cowyn pla,
Teneua haint a newyn,
(Drwm adwyth!) aml dylwyth dyn.
Gan y gwewyr gwn y gwywant,
Dan y plaau ar gloesau glasant,
Y nodau an deneidiant,
Haint a newyn an teneuant.

Er hyn oll prin y cyffry neb;
Llanwyd y byd dallineb:
Ymdrafod phechod ffol,
Dan iau y byd annuwiol,
Myn dynion, am na adwaenant
Law Dduw; wrth y miloedd ant
I annoddyn llyngclyn llif
Duloes, chwyrn, yr ail Dylif.

Gwel genhadon, dynion da,
Llawn awydd, yn null Noah;
Deuan oll, cyn dwyn allan
Gan Dduw y diluw o dn,
A thraddodant yn gantoedd
O lyfr Ior en cyngor coedd;
Gwŷr Ion dnt, au geiriaun dn,
Hyderus Feib y Daran,
Gwŷr hedd., y tro diweddaf
Ar ddyn ya erfyn dros Naf: -
Deuwch ir Arch, dowch er Ion
Enneiniog, dowch yn union!
Dowch yn awr, deuwch un waith,
Dychrynwch, dowch ar unwaith!
Dowch, Oh dowch, a ffowch drwy ffydd,
Tra adeg, at Waredydd:
Dros Ion cenhadon ydym,
Dros yr Ion cenhadon ym:
Nac oedwch; brysiwch; ba raid
(Gallech hyn), gollich enaid?

Er hyn oll, ni chyffry neb;
Llanwyd hwy dallineb,.
Ynghaledwch trwch eu trachwant
At Mammon ller Ion yr ant.
Masnachu maes neu ychen
Yw en bryd, ar byd yn ben;
Amlhu tras priodasol,
Plannu bryn, dyffryn, a dl;
Adeiliaw a lluniawn llon
Eu neuaddau newyddion:
Mewn brin ymgodin gadarn,
Heddywn hy, foryn y farn;
Heddyw gwledd ar ei sedd sy,
Edifeirwch daw fory;
(x156) Heddyw mae gwledd trosedd trwell,
Daw fory edifeirwch.

Yn egwan hen Huan haf
A dry iw wely olaf:
Ammhybyr yn llettyr llif,
Mewn henaint, nid mwyn heinif;
Huan hen, etton splennydd,
Haul melyn yn dirwyn dydd.
Ti a oleuaist i lawer
Oes a gwlad, Huan dad, yn dr;
Dy wawl twym, dy oleu teg,
Mwy ni chawn yman chwaneg;

Ffarwel im byth gael gweled
Mwy fri doleuni ar led;
Ffarweliaf (trymmaf y tro!)
Ffarweliaf , a phair wylo!


Hust! fe grynar ddaear ddu,
Daear gron syn dirgrynu;

Nos gwyll tywyll ai todd,
Erch gaddug ai gorchguddiodd.
Cryn fy nghalon, pan soniaf,
Merwina gloes fr mron glaf:
Cryfhh, cyfnertha fi, Naf; - moes, fy Rhi,
Im ddwyfol yni, neu mi ddiflannaf.


Myglyd frwmstan poeth a dania,
O enau neient esgyn a wna:
Drwyr nen, drwyr wybren drawr oi fagnel,
A dorchau ufel ir nen dyrchafa:
Pyst mwg a than taranant,
Syth i nef ymsaethu wnant;
Tiroedd sydd llais taran
Ir asur yn taflur tn: Deifiawl yr esgyn y dufwg,
Tywyrch a main yn y tyrch mwg.
Tryn awr y tir yn eirias,
Tryn greision y loywdon las.

E ferwa hen lif Hafren lwys
O waith ufel, a Thafwys:
Sech yw y Don, sycha Dwy,
Ac eilwaith Clwyd ac Elwy:
Tyrch tn a brwmstan heb ri
A seriant lif Missouri:
Iorddonen ai hurdduniant,
Ebro a Nil, berwi wnant.
Rhuar mr dygyforwyllt,
Ei bair yn awr berwan wyllt:
Mr y Gogledd dadmera,
Ei sedd oer, ai feusydd i:
Iasog eirias agora
Glo durew oer gwlad yr i;
Ble maen awr y blymmen i,
Drwy oeredd gwlad yr eira?
Ble maen awr blymmen eira
Goleudir oer gwlad yr i?
Teryr ias trwy rew oesawl,
Gwynias fydd Boreas ai bawl: (= The
North Pole.).
Berwa i oesol Boreas,
Ei eiry glain, ai rew glas;
Berwai weilgin genlli gwyn
Dan anadl Duwn ei ennyn:
A barn Duw y berwan dn,
Ufel crychias, fal crochan.

Teryr tn ddychryn trwyr tir,
Dirgrynar drwg ar enwir;
Paid rhin gloywwin yn glau,
Chwerwir y ddawns ar chwarau;
Trin neu ormes tryn wermod.
Hallt fydd i gybydd ei god.
Clyw! y dyn caled ei warr
A rydd waedd ry ddiweddar;
Mewn egr ffull maen gorphwyllaw,
Drwy brif gyfyngder a braw.
Croch y bloedd drwg bobloedd byd,
Bloedd ing, - ba le i ddiengyd;
I ffauau nos ffoi a wnant,
Yn nydd ing ni ddangant

Duwiolion oll dal a wnant
Naf ai ras, - hwy ni frysiant:
Er ymrwygawr mawr eigion
Wrth dwrf a rhyferthwyr don,
Er bod i ruthr aruthr hwn
Ai donnau ysgwyd annwn,
Deil yn gref sail eu crefydd,
Yngwaer farn eu hangor fydd;
An gryfach, cryfach eu cred,
Dan nawdd eu Duw ai nodded.
Ffyddlon Saint anwylfraint nef,
Teg anwyl seintiau gwiwnef,
Bloeddiwch a chrechwennwch chwi
Yn eich calon ich Celi;
Yn awr dawn rhwysgfawr eich Rhi oi gartref,
Caerau y wiwnef, ich coroni.


Och! heddywr haul yn dywyll
Uwch byd a gyfyd mewn gwyll;
Drwy ing y dring - i drengu;
Tywyll ei ddwys fantell ddu:
Ai addolwyr a ddelwant,
Byth oll i anobaith ant.
An deilch olwynion y Dydd,
A chwalir ei echelydd;
Purwawl ei aur lamp eirian
A dderfydd, - diffydd ei dn.


Ar lloer ymddifad ger llaw,
Mewn alaeth maen wylaw;
Y lloer heddyw lliw rhuddwaed
Syn ddugoch, ufel goch, fal gwaed
Yn ei chwn cuddiai hwyneb,
Liw nos ni rydd wawl i neb;
Gwiw loer iw therfyn yn glau
A ddaeth, - a diffydd hithau.
Newidiodd yn ofnadwy,
Ei llun myg nis llenwa mwy.

(x157)

Ffarwel, Loer o ffriw ail arian,
Oh! ffarwel, fy md Leuad ln
I neuadd nef ni ddoin ol,
Lwyd faswaidd Leuad fisol.

Beth yn uchel a welaf,
Gloywach na thn huan haf?
Seirian argraph seren eurgroes,
Aur oleunl cryf ar Ion croes!
Daw i lawr yn awr yn nes,
A phur wawr saphir eres:
Arswydus yw, - mor sydyn
Y daeth - Arwydd Mab y Dyn!
Ger bron y wyrth syrth y ser
Ar chwildafl or uchelder:
Syrth y ser au clirder clau
Fry ou tesog forteisiau:
Planed a chomed chwimmwth
Draw rhed ir dyfnderau rwth.
Iau glaerwen, lawen leuer,
Lwys a ffy, a Lusiffer:
Syrth Sadwrn swrth ei sidell,
A Mawrth ir eigion ym mhell;
Drwyr awyr draw Orion
Ffy ar drangc, diangc ir don:
Chwelir tn seirian Siriws,
Trwy wewyr ffrawdd (= tumultuous) try ar ffrwst.
Eidiawl gannaid lu gwiwne
A lithr, - Duw ŵyr i ba le!
Syth ir llawr ymsaethar llu
Uwch ben, dan chwyrn chwibanu.
Addurnaur wybr yn ddarnaur ant,
Hydr a channaid y gwreichionant;
Ffriant a sant y ser,
Draw yr aethant drwyr ether. (= the upper sky).
Draphen y syrth gloywnen yn glau,
Ffy o ganol ei phegynau.

Gwefrir, ffrochir yn ffrychwyllt
Gorph anian gwefrdan gwyllt;
Dyna wefriad yn nwyfre.
Nid oes na Gogledd na De:
Llyna drangc Gorllewin draw,
Yn serth oi le maen syrthiaw:
Y gwefrais gwynias, follt gain,
A dorrodd byrth y Dwyrain:
Chwai dorrwyd uwch daearen,
Cwympwyd yn awr cwmpawd nen!

Gwefrir llachar ddaearen
Yn awr, mal gwefriad y nen;
Poeth yw ei bron, poeth a brau,
Yn nhoddiad ei defnyddiau.
Ei mŵn a dawdd, ai meini,
Gan wefrdan ei hanian hi.
Llenwir oedd llyn o ruddaur
Hylif y rhed lavar aur:
Welen awr lynnau arian
A barn Duw yn berwin dn;
Dur a phlwm drawa fflamiant,
Yn greision wreichion yr ant.

Ddelwau gweigion llymion llwch,
Yn y dydd hwn e doddwch;
Baal o atir, a Bl arian,
Ir llwch fe doddwch yn dn;
Delwau Belial a Baalim,
Yn y chwerw dn ewch ir dim
Toddir a melir Moloch,
O wres gwyllt yr eirias goch;
Milchom hylldrem, a Chemos,
I ffwrdd a doddant yn ffos.
Braw meifl yn Brahma aflan,
Vishnoo yr Hindoo n dn.

Gau ac ofer, gwag hefyd
Mewn barn a fydd mwnai byd;
Dilewyrrch gan y tyrch tn
Dawr aur, a duar arian;
Drwy rin barn e droir yn bwl
Aur y cybydd ar cwbwl.
Gwelaf Archangel golau,

Gwelaf Archangel golau,
Ai esgyll uwch gwyll yn gwau, -
Sant Mihangel; uchelaf

Gun yw o swyddogion Naf:

Geilwad in Ceidwad cadarn
Ywr angel, a bedel (= beadle) barn.
Dyry o gylch daearen
Draw yn awr dro drwy y nen;
Ail i follt ufel fellten
Yw ei daith, neu gomed wen:
A thrwmp o wir waith yr Ion,
Mawrwaedd, i ddeffror meirwon,
Wrth ei fant; - a rhyr cantawr
O ias ei fin y wŷs fawr: -
Dowch o flaen sedd Crist heddyw,
Chwi fawr a bach, feirw a byw;
Deuwch ir farn ich barnu,
Chwin awr, blant y llawr, yn llu
Dod, O Fr, di dy feirwon
O ymchwydd dyfrchwydd y don;
Deled, O Fedd, or dulawr
I farn Ion dy feirw yn awr.


Dyna lais Duw Ion ai lef
Trwy wymp ganiad trwmp gwiwnef:
Y waedd i nef treiddio wna,
Try gynnwrf trwy Gehenna:
Clyw y fyddar ddaear ddu,
Ar holl fr, y llefaru,
A llawn ettyb holl natur,
Y don, ar clogwyni dur:
Bydoedd syn diaspedain,
Aruthr ywr si wrth rur sain.


Egyr y wyrth byrth y bedd,
Caled afael clo dufedd;
Egyr ddoraur gwrdd weryd
Tyr folltau beddau y byd;
A buan wefriad bywyd
Ym mro gerth y meirw i gyd
Pureiddia ammhureiddiwch
Brwnt y bedd, llygredd y llwch.
(x158) Cynhullir, cesglir y corph,
Ac ail agwedd y clei-gorph,
Mewn harddwch or llwch ar llaid;
Nodir hwn yn dyr enalid
Syflir ei lwch iw safle
Ceir llwch at ei lwch iw le:
Dawn un corph gln danaf,

Dawn un drwy fferylliad Naf.
LIuniwyd ef llaw Ion da,
Llaw Ion etto ai llunia;
Yr un corph, yr hen gorph gynt,
Gwan uwyl, mewn amgen helynt;
Or hen fath yr un a fydd,
Hen yw, ac etto newydd
O ran ei fath yr un fydd,
Yr hen yw, er yn newydd;
Yman wiw, er mai newydd,
Yr un fath ar hen a fydd;
Dawr corph, gyd i waed ar cig,
I gyd yn ddiwygiedig.
Nid ydyw ond newidiedig odiaeth,
Pur adeiladaeth ysprydoledig.
Y cyfanwiath cyfunwyd
A llaw, deau law Duw Lwyd;
Drwy dywyll droiau daear,
Ym mro gwynt, Ym mr ac r,
Yr Ion unodd ronynnau
Hoff hen bridd y corpyn brau:
Chwiliodd r, chwalodd weryd;
Yn ddi-ffael iw gael i gyd:
Da foroedd au dyferion
O ddwr hallt chwiliodd yr Ion;

Chwyrn ewynfrig dig y don
Chwiliodd, ar chwai awelon;

Lloches argel pob llwchyn,
Ai agwedd oll, - gwyddai hyn:

Mewn eiliad, adeilad wiw,
Adeiladaeth delediw,
O falurion llymion llwch,
O ddu oerlwm ddaerlwch,
A wnaed or dull hynodaf
O gywrain wyrth gair y Naf.


Daw yr enaid ar einioes
Iw le i ddechreu ail oes;
Daw yr enaid ir annedd
Lle bu cyn abell y bedd;
Daw or nef i gartrefu,
Or nef daw ir cartref cu.
Lle gwael oedd ei babell gynt,
Addwael hwyl, eiddil helynt;
Lluestyn a bwthyn bach,
Sal ofer breswyl afiach;
Eiddil ys oedd, o wael sail,
Llegach o fur a llogail;
Teneu fwth, lluest wan fach,
Un heb sail, ni bu salach;
Allanol babell un-nos:
Heb waith yn hwy, bwthyn nos:
Gwael edwin briddgai ydoedd,
A brau ddi-nerth briddyn oedd;
Gweryd oedd ar y gorau,
Lluestyn o briddyn brau:
Un oedd wael, lawn eiddilwch,

Yn gwywon ffest, lluest llwch;

Lle gwael oedd, pabell o glai,

Chwilen ai dadymchwelai;
Nerth gwyfyn, llychyn, a llai,

Yma i lawr ai maluriai: -

Ond yn awr drwy waith Duw nef,
Heddyw caiff anigen haddef;
Caiff balas addas heddyw,
Palas i fod, plas i fyw;
Un a ddeil, neuadd ddilyth,
Ywr plas, a sain balas byth.;
Palas hoen, plas y wiwnef,
Palas di-nych, plasdy nef;

Ba ail sydd iw balas ef? Gogoniant!
Palas digwyniant, plasdy gwiwnef!

Mewn awr e wnaed maenor nef o fedd llwyd

Mewn aur e luniwyd maenor y loywnef!

Yn addwan, mewn egwan agwedd,
O dir y byw hauwyd e ir bedd;
Ceir e mewn nerth cry yman awr
O ardaloedd r y dulawr;
Hauwyd ef ir bedd, llygredd llwch,
Yn las, bwdrlas, wynlas wan-lwch;

O oerfro r r yw ei frig,

Lliwgar ydyw, anllygredig;

Mewn ammharch, er mwyn arch, maen wir,

Cledig y bu mewn cleidir;

Y dwthyn hwn y daeth yn hoenwych

Or clei-bant mewn gogoniant gwych.

Cyfyd ir bywyd or bedd,

Cyfyd o byrth y ceufedd,

Glwys ei wedd, or dyfnfedd du,

Hoffusawl, ail corph Iesu.

Trangc ir bedd yw Crist heddyw,

Dawr pydron feirwon yn fyw:
Angau ai gethin fyddin a faeddodd,
Dychryniadau ei boenau dibennodd,
Heddyw ei darian ai gledd a dorrodd,

Oi galon dn ei golyn a dynnodd;

Ai leiddiad yr ymladdodd ein Ceidwad,

Yn yr ymladdiad y lleiddiad lladdodd.

Buost, Angau,

In or dechreun deyrn oer dychryn:

Angau anwar,

Llym waith galar, lle maeth golyn?

Daeth dergydiad,
Wr digariad, ar dy goryn.

Groesaw helaeth
It, farwolaeth;
Nid oes alaeth yn dy sylwedd;
Hedd yw gweled

Bedd agored,
Awn i wared yno i orwedd.

Gwych gorwedd mewn bedd, lle bu - hoffusaf.
Gorph fy Iesun cysgu;
Yn y bedd, y dyfnfedd du,
Gorphwysodd gwiw gorph Iesu.

(x159) Pan ir bedd, oer wedd yr af, - o alar

Na wylwch am danaf;

Caf ddeffraw yn nwylaw Naf,

I deg fyd adgyfodaf.

 

Y gronyn or gwir Wenith
Hauwyd, planwyd yn ein plith;

Syrthiodd ir r, a bu farw,
Egino wnaeth, daeth yn dŵ:

Iw ydle yn addfedlawn

Maen dwyn ei ffrwyth yn llwyth llawn.


Oi waith fe ddawn doreithfawr, - im Iesu,
Dymar maes yn gnydfawr;
O ŷd irlwys daearlawr
Gwn y med Gynnauamawr:
Miliynaun dorfau dirfawr
Yw cynnyrch llennyrch y llawr: -
O blith y gwenith gwynwawr,
Rawn nef, ceir yr efraun awr.
O dir a mr y dawr meirwon,
Lu di-rif ar alwad yr Ion:
Geilwad nef, ei glywed wnant,
Or clai y meirw ai clywant:
Daw cyrph pob rhyw wlad ac oes
Ar unwaith i wir einioes:
Plant Addaf a gaf i gyd, ridd,
Torf eang, mewn tirf fywyd;
Wele i hil ai wehelyth
I gyd mewn bywyd am byth,
Heb rif, oll yn feib yr Ion,
Lu yngwawl, ail angylion.(= Luc xx. 36.)
Aneirif eu rhif mawr hwy, - dirif ŷnt,
Aneirif ydynt ac anrhifadwy;

Myrdd myrddiwn, mil milwn, mwy; - dirif ^ynt,

Aneiriiawn ydynt annirnadwy:

Ail ir dail ar lawr dolydd

Ar daen, pan fo byrrar dydd,

Neu ail i bluennau d

Eiry tew; - ail ir tywod;

Ail ir gwlith o leuer gln,
Aneirif ddafhau arian;
Ail gwellt mad glwysfad glas-Fai,
Ail i gan mil egin Mai.


Ni bydd baban, addwan ŵr,
Anheinif wrach na henwr:
Ni bydd na mud, na byddar,
Na deillion, na gwirion gwr (= Idiot)
Na lloerig yn ffyrnigaw,
Na llwm o na throed na llaw:
Llestri perffaith waith weithian
I ddal pwys dal o dn,
I ddal haf tragwyddol hedd,
Ac i gynnal gogonedd.


Hagr deulu gwŷr y diluw
Iw barnu dnt ger bron Duw;
A marwol fr Gomorrah
Fryn awr bwrw ei feirw a wna:
Or Mr Coch, dan wyllt ochi,
O waelod lleithdod y lli,
Daw Pharaoh dan udon awr,
Och ai deil uwch y dulawr.
Daw Dathan; a doi dithau,
Mewn gloes, Abiram, yn glau
Drwy enau daear annwn
I dywydd hagr y dydd hwn.


O dir pydredd dawr Padrieirch
Yn llu byw heddyw ou heirch;
Abram, Isaac, a Jaco;
Lu gras, ou gwelyau gro,
O drangc yn deulu di-ri,
A therwyn lur merthyri;
Stephan sy lamp nas diffydd,
A Cyprian yn seirian sydd,
Gwelaf Cranmer mal seren
Ail i haul, a Ridley hen:
Mir yw eu gwedd, Oh mor gain!
Au brodyr, hen Saint Brydain;
Bydd Bran, bydd Brychan ein bro,
Mewn hoen, a Garmon yno:
Gwynion fydd mewn gogoniant
Beuno a Thyssilio Sant;
Oi dŷ daear daw Dewi,

Tywynna i wedd, ein Sant ni.

Dawn Morgan wr, an Parri or cleibridd,

O glwm iselbridd, a Gwilym Salbri,

An Rhisiart sy yn eu rhesi, - Prys fawrlles,

Anwylber eres, yn ail berori.


Mair rasol, mam yr Iesu, - ac Anna,
Ceinwych maent yn twynnu;
Eliza gain, a Lois gu, - mor delaid,
A Sarahn gannaid, mal ser yn gwenu.


Oh ! daccw mam bach! maen iach mewn hwyl;
Oh! a dyna fy nhad anwyl!
Henffych, addien reni,
O bell, henffych well i chwi!
Mor eirian ŷch, mor araul!
Eich dau mor olau ar haul!
Yn ddwys ynglynn Bacha ddu
Yr hauasoch ir Iesu;
Yia awr cewch fedi mewn hedd
Gwir felus ffrwyth gorfoledd.

Pa olwg! pwy a welaf!
Fy Nuw! fy Mhrynwr! fy Naf!
Aruthred weled ei wedd.
Drwy arswyd ar ei orsedd;
Mal tn ar y owmmwl tr
Yw gwelediad ei gloywder:
Cadam Orseddfaingc barn y byd,
Cyfiawn Orseddfaingc hefyd;
Dilysiant frawdle Iesu; -
Yr Ynad ywn Ceidwid cu.
Enfys dn sydd am dani,
Enfys oi chylch ogylch hi,
Drawn cynneun sardin ceinwych,
Sardonyx ac onyx gwych;
(x160) Beryl tr o burliw tn,

Pur eres iasper eirian;
Ys odiaeth dopaz ydyw,
Hardd saphir, aur Ophir yw.


Crymath ben., O fAwen fau,
Diosg wedyn desgidiau;
Dwyfol, sancteiddiol ywr tir
Ai sang gennyt a sengir;

Ymbwylla, sobreiddian brudd

(Dir wybod) dan dy rybudd;

Boed wr, boed wylgar dy wedd

Drwy arswyd Ior ai orsedd.

 

Crist mad, ein Ceidwad cadarn
Y sydd heb ail ar sedd barn;
Yr un Gwr hwn a garaf,
Ai borth yn gymhorth a gaf:
Cu yw im, - Ecce Homo!
Duw cuaf im, - Daccw fo!
Ei wisg sy laeswisg lwyswawr,
Gannaid, ogonald ei gwawr;
Pur ermin barn sydd arni,
Ermin hardd ar ei min hi;
Gwregys glwys cymmwys yn cau,

Melynaur am ei lawynau:

Ys ei wallt ai ben sy wyn,

Claearch nar eiry clirwyn.

Dwyfol, ragorol gywrain

Y drych, lle bu gynt y drain!

Oh! i enau gwych! y maen go

R diwrnod y poerwyd arno:

Ond cledd dialedd Duw Ion

Pair ddial poer Iuddewon:
Daccw rudd cusan Suddas,
Y man lle bur cusan cas;

Cas oedd y poer oer iw ran,

Casach ganwaith y cusan:

Gwel, atgas Suddas, heddyw,

(Gwaer dydd) dy Farnydd yn fyw:

Darian ath gusan a gnt

Heddyw daliad eu haeddiant.

 

Ei lygaid cannaid syn cynnau,

Tywynaidd ŷnt, - mellt yn y ddau:

Gynt wylair rhain, truain eu trem,

Eu gras wylai dros Gaersalem.


Duw Ion, ond Brawd yw inni,
Or un gwaed a wnaed ni;
Dyn ywn un Duwn Ion Naf,
Araul wedd yr ail Addaf:

Iachawdwr on hch ydyw,
Barnwr a Chyfryngwr yw
O urddas Iesu grasawl!
Ofnadwy a mwy nan mawl:
A chyfiawn yi dyrchafwyd
A deau law Duw Lwyd:
Bri teg o wobrwy Tad
Yw ei swydd ai orseddiad.


Henffych, fy Mhr, Cynor cu! wyt agaws,
Ti Ion, heb wyrnaws ydwyt in barnu,
Yr unig Wr wyn ei garu n hollawl,
Ti fy newisawl, Ti fy Nuw Iesu.


O gylch ei sedd fawreddawl,
Ei sedd wen, ei orsedd wawl,
Gweini mae engyl gwiwnef
I farn Ion yn lifrai nef:
Ail i fodd nefawl fyddin,
Ail rhengciau cattrodau trin;
Miliynfawr lu mal enfys,
Heirdd gattrodau llengaur llys,
Ysgogant mewn rhagwant rhydd
Drwy daeniad aur adenydd;
Dygain a mad ugain mil
Ceinmyg ddeg ugain canmil:
Tr gant (= circle) a ffurfiant ar gylch
Trwy argae tor awyrgylch:
Nefolwych eu llewych llawg, (= intense)
Mad lewych symmudliawg.


Dygir heb rif, daw ger bron,
Yngolwg, gan angylion,
Ir un man yr un munyd,
Holl feirwon a bywion byd:
Gwŷr heb rif, mal mr ger bron,
Myrddiynau, mr o ddynion!
A nifer llawnder y llu
Ddidolir yn ddau deulu;
Teulur ne ar y ddeau
A geir, ar yr aswyr gau:
Gwenfawr ddadell gwynfyd

Gaf ar gael, ar geifr i gyd;
Ys e geir yr us i gyd;

Ar sanctaidd beraidd buryd.


Pa le y bydd lle a llawr,
Lle i dorf y llu dirfawr?
A sair byd ar Syria bau,
Ger
Aram ai gororau?
Arabia? Caldea dir?
Daear Ind y dwyreindir?
Awen fad, hygaradwy,
Am hyn nac ymofyn mwy;
Y llaw dau ar d enau dod,
Tybiaf nad iawn itwybod.

 

Weler Ior yn agoryd

Coflyfrau beiau y byd,

Pob cred a phob gweithred gau,

Ar hyn oedd o rinweddau:
Yna llydain y lledir
Heb un twyll uwch ben y tir
Ddalennau y llyfrau llawn,
Pob llyfr, pob coflyfr cyflawn,
Coflyfrau beiau bywyd,

Llyfrau cydwybodaur byd.

Holl ysgrifen felltennawl
Y llenni gwych syn llawn gwawl;

(x161) Llewyrch y fam sydd arnynt,
Cynneu o dn, cannaid ŷnt!
Gwel y dorf, trwyr gwawl dirfawr,
Bob un, ei hanes bob awr,
Eu portreiad ofnadwy,
Eu cyngaws au hachaws hwy:
Gwel pob un drosto i hunan
Feiau ri myrdd, fawr a mn;
Yn drywel y gwel pob gwr
Iawn, ac aflan, ei gyflwr;
Yr holl dorf ar llu dirfawr
Ynghanol y fantol fawr;
Yr adyn gau, ar dyn gwir,
Yn glir iawn a gloriennir.

Gwelaf ddynion gwelwon eu gwedd
Yman delwi mewn dialedd;
Edrychant, gwelant y Gwr,
Y Pr aawyl, y Prynwr,
Yn nydd gras a lysasant,
A glasu, sgyrnygu wnant:
Y damniol lu condemniant - eu hunain,
Dan wyn yn wbain i dn wynebant.


Weler cof yn gwallgofi; -
Yn nhryblith melldith y mae;
Ar gydwybod yn codi
Fel arth yn y gwarth ar gwae!


Clywat Bilat mewn clwyf heb eli,
Gwyw ei anadl, yn gwaeoi eni;
E gŵyd uchenaid gwawd a chyni,
Cael ochain rhagor, - Clywch en rhegi

Irad cyni Herod ac Annas,
Cableddau sy yn eu genau gwynias;
Ir trueni soddi mae Suddas
I ffwrn Herod yn uffern eirias.

O gwilydd! Paine ysgeler
Yn ufel tn, a Voltaire:
Dwyfol fr a deifiawl fin - poeth losgfa,
Heb os, ys ysa Hobbes a Sosin.


Chwiliant am le i ochelyd
Trem cerydd Barnydd y byd;

Clywch eu hoerlef ddolefol;
Au nd am y bedd yn ol:
Taer grefant ar ir ddaear ddu
Trwy ufel wangc eu traflyngcu,
Rhag toster y digter du,
Gorysawl ddig yr Iesu;
Llid yr Oen ywr boen ddi-baid,
Dig yr Oen - dagr eu henaid.


Terwynion fyllt taranau
O gylch y Barnwr syn gwau;
Cwmmwl gorddu syn pardduaw
Llwybrau a drych yr holl wybr draw:
Mae gosteg, oes, adeg syn

Ofnadwy, am funudyn: -


Yn awr ys o enaur Iesa
Daw geiriaur ddybryd ddedryd ddu: -


Ewch oll, felldigedigion,
Ym mrawd oddi ger fy mron;
Drwg ŷch, a gweithredwyr gau,
Ewch i dn a chadwynau.

Amen! ebe nen y nef
Trwy gannaid dyrau gwiwnef;
Amen! ettyb Gehenna
Gan ofn, - a llewygu wna.

Egyr uffern, hagr aphwys,
Gynneu dn, ei genau dwys;
Genau du o gynneu dn,
Un dieflig, un du, aflan;
Danheddog, ysgythrog yw,
Arswydol eirias ydyw;
Du eirias hyll ywr drws hwn,
Gwenwynig enau Annwn:
Ar llu damniol, heb olwch,
A lwngc ar un traflwugc trwch:
Gwawchiant hwy g ochain tost,
Chwerw odiaeth eu gwawch rydost;
Oh! u hysgrech! iasog ywr waedd,
Iasawg rochwyllt ysgrechwaedd.

Heb barch gan engyl ein Por - hwy drwyd
Tu draw ir gagendor;
Ac ir hwn a ganor Ior,
Llaw egwan pwy all agor?


Ou pwll hyll erchyll archwa
A chwyth yn frwmstanaidd chwa;
Au nad o bell yn udo
Daw ir glust trwy y dur glo:
Och eu halaeth clywch, au hwylo - dibaid,
Dan wŷn y diawliaid ynon eu dulio:
A chraw gwnant gan chwerw gno ufferngwn,
A gwaeau Annwn yn eu cigweinio.


Gwraidd fenaid syn griddfannu
Rhag dofn, uffern ddofn, ffwrn ddu;
Er Crist mwyn na byddwyn bod,
Oh! boeth Annwn, byth ynod:
Duw, gwared fenaid gwirion,
Am had, rhag y wenfflam hon!


Ar hyn Iesu gwyn ar goedd
Nifer daear a nefoedd,
Barna i saint, heb wyrnaws, oll
Drwy deg uniawnder digoll:
Nid rhith barn ydywr fam a fydd,
Goeliaf, i neb mwy nau gilydd;
Or nef, mal ir digrefydd,
Ir duwiol barn farnol fydd:
Dawr oll ou da ac ou drwg,
Daw or gwaelod ir golwg:
Llawn y daw llenni duon
Eu llwgr heb rif oll ger bron;
Wele, dwyfol law Dofydd

Biliaur nef ou blaen a rydd;

(x162) Biliau eu beiau bob un,
A gwarth pob pechod gwrthun.

Dyrchan awr, edrych yn nes
Yn awr, fy Awen eres; -
Gwel linell, llinell o waed,
Lliw gwych llinell o gochwaed;
Llinell waed, haeddwaed, yw hi;
Ai llun ar draws y llenni:
Gwaed y Groes ddarfu groesi
Ar draws, feiau mawr di-ri;
Crist draw ai ddwy law ar led
Dalodd ei hun eu dyled :
Oi fodd e rodd ei ruddwaed
Ac Iawn yn gyflawn a gaed;
A dodwyd en glodadwy
O ddawn y Tad iddynt hwy;
Derbyniodd, cymrodd Duw cu
Y prid hwn iw pardynu;
Dawn hael y pardwn hylawn
Drwy ryfedd rinwedd yr iawn,

Iw dwylaw oll rhoes Duw Lwyd,
A nhwy a gyfiawnhawyd.


Dyrchwch waedd, wi! lwyswaedd lon,
Rhoddwyd y saint yn rhyddion!
I gyd deuog ydynt,
Caf yn awr mai cyfion ŷnt.
Wi! weithiau, hoian! ha! ha!
Wi lawen Haleluiah!
Cenwch, Angylion ceinwawl,
I Dduwr farn - haeddai wir fawl;
Trwmpedwch, udgenwch gn,
Sain honno synno Anian;
Bloeddiwch a chenwch, ha! ha!
A chwi seiniwch Hosanna!
Caer wen y nef crynu wna - gan grechwen
Swn alaw lawen sain Haleluia!

Mae r Barnydd ar lefaru;
Hust, angylaidd lwysaidd lu:
Deuwch, fenigedigion
Blant fy Nhad o rad yr Ion,
I nef ynghŷd yn fy nghol,
I deyrnasu drawn oesol;
Eich sedd lachar sydd barod
Gan y Duw Rhn cyn gwneud rhod.


Dyna i ber lafar; ac ar y geiriau
E ddawr angylion yn ddwy reng olau,
Yn chwifion arial eu chwai lanerau,
Cr hedd, adeiniog, phob cerdd dannau.
Miwsig angylaidd, trydanaidd donau,
Psaltring, a nabl, a pharabl offerau,
Terwymp eidiawl, a seiniad trwmpedau,
Yn ewybr hoenus, nes cryn wybrenau;
A daccwr cyfwng sy rhwng eu rhengau
Yn brif-ffordd wybrawl, awyrawl loriau,
Lle heol lydan ir holl aelodau,
Plant Duw trugaredd, santwedd Seintiau,
I esgyn uwch ben drwyr ffurfafennau,
O fro cur trafael fry iw cartrefau.

O gwel hwyn esgyn mewn gwawl wisgi,
Dirif iawn. araul, yn dorf aneiri,
Mirain, gwymp, unol, mawr iawn gwmpeini,

Llu cywir anwyl, oll iw coroni;
Rhai wedi ennill gan Dduwr daioni,
Trwy redeg addas, trwy rad a gweddi,
Gamp yr uchelfraint, harddfraint urddfri,
Ym mywyd ac einioes, ym myd y cyni,
Er gwaethar Gelyn, ai dyn gadwyni,
Er abwyd ei wagedd, er byd ai wegi:
Clywaf hwyn diolch, wedi eu llwyr olchi
Yn dra gwynion oddiwrth eu drygioni,
O wyllys calon a llais iw Celi,
Am hael gariad a rhad ei Fawrhydi:
A minnaun gerddor yn cyd-berori,
Yn un o honynt, mewn Awen heini,
In Ion, o gariad; ar nen agori,
Hoff wyrth! ar unwaith ei phorth aur inni.
O llyma ogoninant! lle mae gweini
I Dduw, gweld ei fawredd, ai glodfori
Gyd r saint mewn braint a bri tragywydd
Mirawg lawenydd ym mro goleuni.

 

 

 

Sumbolau arbennig ŷ ŵ

 

Adolygiadau diweddaraf: 10 07 2000


Bler wyf i?
Yr ych chin ymwld ag un o dudalennaur Gwefan CYMRU-CATALONIA
On sc? Esteu visitant una pgina de la Web CYMRU-CATALONIA (= Galles-Catalunya)
We(r) m ai? Yu a(r) vzting peij frm dh CYMRU-CATALONIA (= Weilz-Katluni) Wb-sait
Where am I?
You are visiting a page from the CYMRU-CATALONIA (= Wales-Catalonia) Website

CYMRU-CATALONIA

 

Edrychwch ar fy Ystadegau / Mireu les estadstiques / View My Stats