kimkat0341k Y Conffrens. Wil Sledgwr. 1896. The Merthyr Times. The Dowlais Times, and Aberdare, Pontypridd, Rhondda Valley, Rhymney, Tredegar, Brynmawr and Western Valleys Echo.   Hurrah! O'r Dowlais ag e! Beth wedwch chwi, gwyr Merthyr nawr wn i? Dyma dwtch i chi yn Brynmawr!

27-11-2017


● kimkat0001 Yr Hafan www.kimkat.org
● ● kimkat2001k Y Fynedfa Gymraeg www.kimkat.org/amryw/1_gwefan/gwefan_arweinlen_2001k.htm
● ● ● kimkat0960k Mynegai i’r testunau Cymraeg yn y wefan hon www.kimkat.org/amryw/1_testunau/sion_prys_mynegai_0960k.htm
● ● ● ● kimkat0341k Y tudalen hwn
....

 

0003g_delw_baneri_cymru_catalonia_050111
 (delw 0003j)

 

 

 

 

 

Gwefan Cymru-Catalonia
La Web de Gal
·les i Catalunya
The Wales-Catalonia Website

Cywaith Siôn Prys - Testunau Cymraeg ar y We
   
Y Conffrens

Wil Sledgwr
(Merthyr Times. 1896)


Y Llyfr Ymwelwyr / El Llibre de Visitants / The Guestbook:
http://pub5.bravenet.com/guestbook/391211408/



a-7000_kimkat1356k
Beth sy’n newydd yn y wefan hon?

 
---

6665_map_cymru_catalonia_llanffynhonwen_chirbury_070404

(delw 6665)

 

....

 

14 Mawrth 1895 : y conffrens : B1040

28 Mawrth 1895 : y conffrens : B1036

04 Ebrill 1895 : y conffrens : B1034

09 Mai 1895 : y conffrens : B1020

16 Mai 1895 : y conffrens-24 : B1019

23 Mai 1895 : y conffrens-25 : B1016

30 Mai 1895 : y conffrens-26 : B1014

08 Awst 1895 : y conffrens : B1104a, B1104b

22 Awst 1895 : y conffrens : B1102

 

11 Mehefin 1896 : y conffrens : B0806

18 Mehefin 1896 : y conffrens : B0805

25 Mehefin 1896 : y conffrens : B0804

02 Gorffennaf 1896 : y conffrens : B0807

09 Gorffennaf 1896 : y conffrens : B0808

16 Gorffennaf 1896 : y conffrens : B0809

30 Gorffennaf 1896 : y conffrens : B0810

06 Awst 1896 : y conffrens : B0811

13 Awst 1896 : y conffrens : B0876

20 Awst 1896 : y conffrens : B0875

27 Awst 1896 : y conffrens : B0874

03 Medi 1896 : y conffrens : B0859

10 Medi 1896 : y conffrens : B0883

17 Medi 1896 : y conffrens : B0882

24 Medi 1896 : y conffrens : B0890

01 Hydref 1896 : y conffrens : B0879

22 Hydref 1896 : y conffrens : B0878

29 Hydref 1896 : y conffrens : B0877

03 Rhagfyr 1896 : y conffrens : B0884

17 Rhagfyr 1896 : y conffrens : B1149

24 Rhagfyr 1896 : y conffrens : B0889

 

 

 

None

B1040

Y CONFFHENS. ^*il Sledgvvr.” Rwyn gweld i'ch bod elii wedi dod !*°1 etto, ar ol hod ar hyd y lie rhai ohonoch chi wedi °d yn gweitho yn rhagorol dros yr hyn oedd yn dda anrhydeddus, ac i chi yn haeddn cael eich canmol a-m hyny hefyd. Kwy wedi darllen yr wytlinos ddivvedda yma am faeh'gen wedi dewis goddef ad- '.Vd gyda jihobl Dduw yn hytrach 11a chad mwyniant }J('chod dros amser, canys edrych yr oedd efe ar daledigaeth y gwobrwy." Ac yn wir mae taledig-aethy Swobrwy yn eich aros chwithau, a thaledigaeth aill'hydeddu^ fydd hwnw. nid taledigaeth mewn S>Vl'w a licer, a "Gwely drain, a GwyJ dranoeth." v'Hd mae'n ddrwg iawn gyda fi nad yw pawb o “cent;lonoch chi ddim wedi bod cystal, ond wedi l'yrneryd eich arwain ar gyfeiiiotn fel deillion trail udoliaeth liaid o ddeillion moesol, ac wedi sathru pub egwyddor dda dan eich traed, wedi defnyddio eleh talentau a'ch manteision i ddirmygu dynion sydd ri l'^1 cysegni eu hoes i lesoli a dyrchafu eu cyd- ^oynion, ac w?di direiddio eich hunain i'r fatli raddau hes y niae gwehilwn cymdeithas yn gallu fforddio i vueyd testunau gwawd ohonoch ac y niae taledi- Saeth drnenus yn eich arcs chwithau, a thyma fe mown pedwar gair, Cytlog pcclxxl yw marwol- Heth. Bhil.”( ian bwvll, Wil. Wyt ti wedi nivnd yn ,^ywiol ofnadw heno i ui yn dy gofio dit-lie yn Odigou brith dy hunan. “cent;k '“Pa'(' l' uiynd i imputo motives fel na, a f ma gwell i liod yn brith na bod yn du. Mae lance g.vda ni (lod yn gwyn rhyw diwarnod wedyn. Gad.”Fechgyn, cymrwc'i chi bwyll dypyn bach i ffal gweyd gair neu ddoi wrthoeii chi. Wyn began arnoch fod yn rheolaidd heno n:a rhai o honoch chi ^vedi bod yn afreolus iawn v bythewnos dywetha, ag 1 rt yn 'a,wn ^.vda fi weld Wil yn dwad lawr a'r R|5- niot" drwin arnoch chi; niae hisho hi arnoch jj1 l>o chi yn crwtni dani. Y gwir am dani, fe °ayle fod cwyfydd arnoch chi ddangos i'ch hunen i rf. a^ni.a rhai nad i nhw ddim wedi troi lan hefyd. "osi a Wil Driig, nia nhw yu lleehu mewn lie. r u1^uo^ 'an yr esgus bo lihw yn mofyn gwl>od dio-U w, ond dim ond (“cent;”gu~ yw hyny; 111a jy ^,011.0 H»iser gyda nhw i fod ma, a ma nhw yn “cent; Ahw vnia dylen nhw hxl, a'n bod nine yn TV> 'ihw i fod yma. Oud dyna nta nhw yn drl"!?. ta "w ('dini ond dod liyse rhaid iddyn nhw pwy ochor l'yse nhw a ta nhw ddim ond dangoa eu hegwyddor fe fysen yn mynd yn erbyn y mass, a ta nhw ddim ond treio boddloni'r masses fe fysen yn digio rhyw awdurdodau yn y lie, ag fel fysen yn digio rhyw awdurdodau yn y lie, ag fel hyny mae well gyda nhw fod oddiyma, a ma rhaid treio ah if to pob ragus. Cofiweh un peth arall hefyd ta Wil Sledgwr yw reporter y Conffrens, a neb arall, 1 apeided neb a ysgrifenu dim i'r pa pyre ond trw law Wil. Ma ddrwg da fi fod rhyw rai yn treio llunio I rhyw I)c-ndei-fytiiadai-i o gamoliaeth iddyn nhw'i hunen, a'i hala nhv.T i'r print, 11a fuodd dim son am denyn nhw yu gyhoeddus yn y Conffrens. Nawr, Joe, roet tj. wedi dechreu siarad pan stopes i ti cera mlan nawr. Joe.Wel tyna ma ni gweyd. Ma rhai try da ni na di nhw hido dim beth gnan nhw dim ond iddo nhw dod yn prominent a cal popularity. Dynalfan Bach, ma hi wedi gweyd a gneyd pethau ahaineful aramser y lections ma, a ma hi rhy guilty i dod ma heno ma ni wedi gweld hi yn town, ond daw hi dim miwn cyn bo reporter ni mynd off a cewch chi gweld hi dod mewn wedyn yn fussy iawn, ond fuss just sythu wrth waitan reporter ni mynd bydd e. Jacky.”Wei, fe ges-o i amser noble ar y County Council Election yma ta lieth digon o beth fynsen i i yfed a byta, a supporters y dyn wen ni yn gweithio I' drosto hefyd. Ac i ni wedi cal compliment na fuodd dim lot yn gweitho gyda'u gilydd eriod. Dynion respectable, tawel, pwyilog, sobr, a ddim yn gweyd gair cas wrth neb, ond yn delo fel boneddigion at bawl); ag er fod ein dyn ni wedi colli, mae e yn barod i ddod mas y shawns gynta gaitf e, ag i ni mynd i roi e mewn hefyd. Mocyn.”Wv vn dv clwed Iii. Twn.”Alii di gredu hefyd. Sann.”I chi yn yn hala i i gotio amgrwtdrwgyn y wlad; wedd ffarm fach gyda'i dad, ag wedd e yn gweyd with i dad un dywarnod, nhad, ar ol i chi farw fe wertha i'r lie bach ma." "\Vy'n dy gredu di," meddo'i dad "a fe byrna le bach yn fwy," medde'r crwt. Wy'n dy glwed di," medde'i dad. Dan,”Wy inne wedi dysgu adnod hefyd: "Gwyn y gwel y fran ei chyw." Mocyn.”E< g.-s i h- netdi" uti y Iecsh wn tabeth. Liberal wy i ciii'ii gweld, t.};, mvn ni yn helpu Tori diwarnod y lecshwn. OWl. "i wedj cal i'n npwis yn y committee, a thrw hoJ 'n uhwrn i yn cal i dahi, odd hi yn roit i fi neyd i'n m.: v, ag fe ath y dyn wen ni i'n gweitho drosto mtu >, yn grand hefyd. Joe,Wyt ti just yr 1111 peth a'r dyn hyny nad OM dim politics o gwbl gydag hi; dim ots beth, dim ond i ti cal bod yn prominent. Mynd i un public meeting i supporto Labour candidate, i meeting at-all i supporto Capitalist the other side of the mountan lawr yn y Valley supporto Liberal add Noncon- foimist, and on the Hillside supporto Churchman and Conservative. Dim ots beth yn y byd, dim ondcal popularity. Ianto. I'e welais i beth rhyfedd iawn mewn public meeting tua deng mlvnedd yn ol. Roedd y cadeirydd wedi rhoi speech ac yn galw ar un or siaradwyr i anerch y cwrdd. Dyma yntau yn mynd lan, ond gyda hyny dyma rai o'r boys yn y back yn dechreu galw mas, "Dear Mary," "Dear Anne," "Dear Lucy," "Dear Sophia," &c., a mawr shwt rally fu yno. Charly.”bhwt buodd hi wedyn V Ianto.-Rhaid gweyd yn ol y ffasiwn: "To be continued in our next edition." Ond ma cimin o amsar er hyny, bachan, dwi ddim yn gallu cofio yn iawn. Harry. “ Fe weles inne unwaith ddoi Gatholic gyda'n gilydd, ag cedd y ddau yn Eembers ar v School Board, ag oedd un yn gweyd wrth y Hall lla fyse fe ddim yn cynnyg y tro ncsaf rhag of an by-m- ddau mas. No, 110," meddair Hall, "keep au and I can assist you if required by sparing you a few thousand votes, because the Nonconformist votes will put me in flying." Hoist," meddai un arall, "don't be such a fool as to give your votes away. "Hoist," meddai yntau nol, dont believe that I am such'a fool as that." "Wel,"meddwn innau, If you are not a fool, you are a frand." Ned. “ Rhyw lecshwn rhyfedd fuodd yn Ward Cyfarthfa. Towli Tom Thomas mas, ag yntau shwt fachgen da wedi cal y fath anrhydedd ar'y Council, 'I y a ninau fel gweithwyr wedi cal ein hanrhydeddu trwyddo. Ma cwylydd arna i fyw yn Cyfartha nawr, ag wy wedi cymeryd ty yn Pendarren, wath y fact ag e mae e lawer iachach lie i fyw yndo mewn ystyr boliticaidd ta beth. Hen Simon.”Wei, fcchgyn, fe droiff rhywbeth i'r Ian eto, tTeidiwch digaloni. Own i wedi meddwl rhoi dipyn o'm mhrofiad i chi heno, ond mae'r amser wedi mynd mlan yn mhell, ac os leioiech chi fe roia i dipyn o araeth y tro nesaf. Oll.-Hear, hear. Cad.”Wyn ddiolchgar iawn am addewid Hen Simon, ac fe gaiff e agor y cwrdd y tro nesa, ag mae'n well i adael ein Reporter i fynd nawr, w&th mae Itan Bach just sythu tu fas.”Dros y Conffrens, WIL SLEDGWR.

(delwedd B1040)

 

 

B1036

Y CONFFRENS. Ha) ry.”Wyt ti, Wil Sledgwr, yn edrych yn sobr iawn heno, ag fe alien i feddwl bod hi'n bryd i ti hefyd ag mae yn bryd i ninau ddihutio am ein rights fel members o'r Conffrens hefyd. Bedi yw'r !)ythyr hyn wyt ti wedi hala i fi i fod yma am 5 o'r gloch, a fine yn o dderbyn e am haner awr wedi saith ? Pam na allet ti hala fe mewn pryd i ti gal e mewn amser i fod yma erbyn 5 ? Wil Sledgwr.”Fe hales i'r llvthyron i gyd i chi fel members yr un pryd, fel gallech chi fod yma mewn amser. Tomi.”Pwy lythyron o'n nhw ynte? Ches i ddim un o gwbl. Harri.”Chest ti ddim un, naddo fe? Ag os na chest ti ddim un maen right i ti gal gwbod. Mae llythyron wedi eal eu hala i rai o'r boys yma mown pryd, a thai crill wedi cal nhw yn rhy ddiweddar. a thithau wedi cael dy adel heb un o gwbl. Mae Wil yn gwbod bod ti yn foto yn gros iddo fe bob amser, a chwedyn oedd dim ishe i ti gal gwybod ei amcan e, ond wyt ti yn un o honom ni, a chwedyn fe gei di glwed contents y lly thyr geso i nawr just. Dyma fe:” Conffrens Chambers, Littleton. DEAR SIR, ío.u are earnestly requested to attend a special meeting of "Y Contfrpns"this (Saturday) evening at 5 p.m. sharp, when a very important question will be finally settled, and some stronger elements than pure water will be disposed of.”Yours faithfully, WIL SLEIXJWR. Tomi.”"Yours faithfully," wir! "Unfaithfully and one-sided" oet' ti yn feddwl 8pow. Feehgyn, mae pethe fel hyn yn rhy bwysig i gadel nhw yn ddisylw mae yn llawn bryd i ni edrych mewn i'n interest ein hunain, waeth mae dynion mewn awdnrdod yn edrych mewn yn ofalus iawn na cha nhw ddim cam a. dyma Wil nawr, wedi i ni godi fe i'r lan dipyn, yn dechreu defnyddio ei awdurdod yn erbyn ein interest ni, gymynt byth a gall e. W'i yn ystyried rhwbeth fel hyn yn snubofnadw i ni. Mae e yn snub personol i ni, yn snub i'n rights ni, ag yn snub i'n pocedi ni, a'r pendraw fydd fe fydd ein plant ni yn cael ei deimlo fe. Mocyn,-Mae e yn snub i'n hiaith ni hefyd bod e yn ysgrifenu Sisneg i ni. Wil.”Gadewch i fi gal gweyd-- Dan.”Na cliei ddim gweyd dim gair, ag os agon di dy hen safn heno etto fe ro'i gystal smack yn dy chops di a gest ti eiiod. Dy fundlo di mas yn gorfforol odd'ma ddylem ni neyd. Y cwrcyn diras fel ag wyt ti. Hen Simon.-Fechgyn, cymrwch bwyll dipyn bach, Peidiwch a bod mor fyrbwyll. Cofiwch fod pwyll yn well nag aur." Fe ddaw pen y tymhor, a cheweh chwi the gyfle i gofio am dano pryd hyny. Os yw Wil wedi troi mas yn groes i'ch disgwyliadau chi, nid efe yw'r cynta sy wedi troi yn fradwr, a nid efe fydd y diweddaf chwaith. Yr wyf fi wedi gweld amryw yn fy oes i yn dechreu yn rhagorol, ar unwaith yn dod i'r lan fel mushrooms (fel y dywedir) ac yn darfod fel cicaion Jonah. Noswaith y bu, ac mewn noswaith y darfu. Pan bo fi yn edrych nol dioa ysgwyddau'r hlynyddoedd i'r gorphenol rwy'n gwel'd rhyw ail olwg trwy ysbiernddrych y cof ar lawer iawn o gyfnewid- iadau rhyfedd yn y byd gwleidyddol. Ond af i ddim nol nawr yn mhellach nag y gallwch chwithau gofio hefyd. Mae y rhan luosocaf o honoch chwi yn gofio yn dda am yr amser pan oedd enw Pamell yn dechreu cael ei gvhaeddi. Cyn pen ychydig flynyddoedd roedd y genedl Wyddelig yn edrych arno fel rhyw Keren ddissrlaer yn ffurfafen Rhyddid i'w harwain i Gyfandir dedwydd Ymreolaeth, ond diflanodd yn nhywyllwch cwmwI du iawn, ac yr oedd enw Parnell wedi myn'd yn ddrewdod yn ffroenau holl genedloedd y ddaear cyn i'w gorff farw. Bu boll dfigolion Prydain Fawr yn edrych ar Joseph Chamberlain a Jesse Collings fel arwyr i'n harwain yn mlaen dros fynyddoedd moelion angenoctyd i ddyffrynoedd breision lie y caem fwynhau ein hunain i fugeilio a godro ein gwartheg blithion ond y ma-e y ddau wedi colli eu ffordd yn yr anialwch er's llawer dydd. Gwelsom Tom Ellis, gobaith Cymru yehydig flynyddau yn ol, yn niyned yn mlaen yn wrol trwy bob rhwystrau, ac edrychem arno fel arweinydd y genedl Gymreig. Ond y mae John Bull wedi ei ddal a llyffethair swyddol, ac y niae yntau wedi ei golli i feibion Gwalia. Ac wrth wel'd dynion mawr fel yna yn cyfeiliorni |x>idiwch a rhyfeddu ein bod ni y dosbarth gweithiol yn gwneyd cainsyniadau, ac os cawn ein siomi yn y rhai y'n ni yn rhoi mewn swyddi unwaith. Pan ddaw'r tymhor peidiwn a'n hail- ddewis nhw heb gal sicrwydd eu bod nhw yn myn'd i ddiwygio. A goddefweh i mi ddweyd un gair arall os yw Wil wedi gneyd cam a chi nawr, arno;h chi oedd y bai am ei ddewis ef cyn cael gwybod beth oedd ei ddaliadau ond os darfu iddo eich twyllo, efe sydd yn gyfrifol, a dylai gael ei alw i gyfrif ar unwaith. Twra.-Wei done, Hen Simon, wir dyna. uraeth dan gamp. Wy'n cydfynd i'r dim ag e, a gobeithio cewn i glwed e yn y Conffrens etto. Ond beth am y lecsiwn^, boys ? lanto.”Mae'n debyg 110rl ni yn myn'd i gal lecsiwn yn Pendarren a ni yn myn'd i rci cy"tal, os nad gwell, cot i Dan Thomas yn Pendarren a gas Tom Morgan y tro o'r blan. Ond ma na battle dight i fod yn Gellifaelosr. PhiL- Oes, battle ddychrynllyd yw hi i fod. Ond trueni fod cyment o gelwydde yn eal i gweyd ar hyd y lie. Dyna betli ofnadw hod dynion yn gweyd taw tools yn Haw rhywrai erill ar gount gwanhau y Lil >eral votes a chal Tori mewn yw'r dynon hyny fu gyda John Evans yn gofvn iddo fe i dd'od. Dan.”Af i ddim i ganvasso rhagor, ta beth. Ned. Pam bachan ? Dan. Dyma pam. Y ty cynta ethim i mewn iddo fe, dyma'r wraig yn towli llawn bwced o ddwr ar i'n nhraws i ag vn gweyd, Na cheith hwna ddim vote ma ta betli. Wedd e'n gweld y lie yn ddigon da iddo fe neyd arian yndo fe, ond dim digon da I godi plas i fyw Ylldo, ond ma fe digon da sposo iddo i motyn honour o hono to. Na chaiff wir, chaiff e ddim \ote odd ma ta beth." Shoni.”Wy ine wed thowli hi i'r lan yn bad job hefyd, waeth dyw e ddim byd ond dysgu dynon i weyd celwdd, a dynon yn rhoi huneu ar hyd y He fel rhyw watchdogs i watchan i gilydd, a threio pwmpo meddwl hwn a'r Hall mas, er mwyn cal rhw!>eth i weyd yn fach am danyn nhw. A mae yn llawn bryd tori'r caavasso a'r watchan na lawr yn llwyr. Joe.”Ma ti hala ni cotio nawr am experience ceso ni six years ago. (We ni dim byw yn plwy Merthyr pryd hyny). Wedd lecsiwn yn y ward we ni byw yndo fe, a dwy Liberal Candidate, a wedrl y dwy yn gweitho yn crand. A wedd y second man in the field a of an y first ami hi, a wedd hi yn treio cwbod y secrets hi i gyd. We ni gweithio gyda first Party (a hi ath miwn hefyd). n. Mcxiyii.”Ie, os o't ti gydag e, bid siwr. Joe.”Gad i ni myn'd mlan. Wedd friend i No. 1 Candidate yn gweyd wrthon ni hod rhyw stranger wedi bod gyda hi several times yn mofyn introduction i'r Candidate, a dim amser gyda friend i mynd gyda hi, a halws i gofyn i ni un noswaith am mynd gyda hi. A ni nabod hi at once, a wedi gweld hi yn funeral gyda mab, a chaiiman y No 2 Candidate a mynd nol i canvasso together o'r funeral. A wrth bo ni mynd lan, dyma ni gofyn os odd hi siipportonio 2. "No," medde hi, "I intend to support No. 1, but I should like to ask him a few questions first." Gofynes os taw dyna beth odd i busnes hi nosweth hyny, te private business wedd gyta, hi. A gwedws taw obythti Lecsiwn wedd hi mofyn gweld hi. "But," rnedde hi, "after I shall have an introduction to the Candidate, I don't wish to detain you from your business, a wen ni gweyd quietly bo busnes i fi clwed os taw busnes lecsiwn wedd gyda hi. A tyma ni at plas y candidate, a cnoco drws, a dyma hi dod, a tyma ni introduco hi i'r candidate yn honourable fel Mr. Judas, the Secretary of the Cut-throat League. A tyna candidate galw ni miwn, a tyma hithe mynd mlan yn bold heibo ni, a rhoi llaw i ni, a gweyd "Good night, Mr. Newman, and thank you for your kindness." 0 no," meddwn i, I am coming in as well," a mewn a ni, a ethan ni dim mas hefyd os bod hi yn mynd mas, a buodd hi dim gweth o bod na. There was no water in the pond for him to fish that night, a off a hi nol at i friends a pan gwedws hi bo ni wedi mynd gyda hi, o'n nhw rhegu Cwmbrag, Sisneg, a Irish, a galw hi pob ffwl yn byd, a gweyd bvse digon o caneuon am deni yr wythnos nesa, a fe gnethon ni can hefyd, a tyna fe “ Who's the bloke is going o bvthti He's a Touter; Gyda cwdyn mawr i easglu He's a Touter: Pob rhyw secrets amser Lections, Ac yn hoh lot o questions Er mwyn cal yr informations Gyda lot o suppositions, He's a Touter, Er eu troi yn ammunitions, He's a Touter. Ye aspirants am gal honours, Watch the Touter Closely day and night with horrors, Watch the Touter; He's a jackal mewn croen dafad, And he watcheth pob symudiad, Nid yw'n segur am un tiliad Hyd nes llwydda yn ei fwriad, Watch the Touter” Gwyliwch rhaeddo ef yn wastad, Watch the Touter. Dros y Conffrens,” WIL SLEDGWR.

None

 

 


04 Ebrill 1895
B1034

Y CONFFRENS. --ttalo, Hary, sut wyt ti ))pnu? Beth oedd y cage na wedd Ryda ti pwy ddywarned ? Wyt ti wedi troi -na- yn ddiweddar 'i Han-v-â
��Dyna'r tro rhyfedda ddanth i gwrdd a fi eriod, ijoys. Fe gwrddais a hen facbati yn gwerthu adar, ag wedd dag e adar bach pert angliyffredisi, ag- yntau yu i hrago nhw i'r lan. A fe bymes i nu o lirnyn nhw, ag off Ag e sha thre. Wedi mynd sha thre ago e wen ni'o galw'n ffrynds miwn i gal i weld e, a nhwvnte yn canmol bcxl e'n dderyn jxirt. Ond wedd dim argol iddo ddachie canu, ond wedd ,n pigo i blvf. Fe roies yne lawn basin o ddwr miwn iddo te, ond rlyma fe i'r dwr, a dyna He wedd e'n golchi i hunan, a ffuato'i adenydd a ¡.¡p!ai;ho'r dwr ar draws y lie i gyd. A we<li iddo gwpla golchi i hunan. heth oedd"y deryn pert, ond hen lwydyn y to Ches i ddim fhud "sec III yn fy niowyd ariod, Mocyn.�Chest ti ddim mwy o gwylydd na geso i nn tro wrth fynd i garu. Wedd luerch faoh smart iawn yn barmaid yn y Flimin? Di-agoa, aj? wedd y bechgvn obvthti'r lie yn dotio ami, v. ath wedd hi yn ahwt ferch fach bn. Wedd dwy foch goch faoh lan, mor goohed a'reeiros gyda hi. Onci iin nosweth ffein yn yr haft fe ddath pjas heb un wmbrella, a thyma gawod i law tyrfe yn dod yn ddisymwth, a nine heb ddim cysgod. Ond cvn i'r gawod gwpla, dyna olwg hyll wedd ami! Wedd y dwr glaw wedi jjolchi'r paent ar hyd ei gwyneh hi i gyd. Weles I ddim cradur mwy hyll yn y mowyd ariod, a es i byth gyda. hi ar ol y tro hyny. Ag wyn suspicious iawn o ferched a roses cochion odiar hyny, ag yn barod i weyd gyda. Cleifon Ar feinioM nid oe.s da 0 ddilyn y ddol yua." rhit. �We!, mae gweinido^aeth y d r yn doel a. lawer o l>etliau i'r golwg. Mae rhyw (Fatri ofnadw yn Iferthvr nawr ol)vtliti'r dwr hefyd. a ma'r ddwy oehor wedi myud mor bell a'r South a'r Xorth Pole o wrth i gily. Beth am y fusnes hyn fel Pwne y Conffreiw nawr? Ianto.� le wir, inao ieht i ni ddod i ddeall y jwllc na, ond wy'n ff&elu'n deg u cydfynd a'r uchor sy'n gweyd dyle'r dwr fod ar yr un principle a'r gas. Os fel ffaz dy!« fe fod, fe ddylo fod meter yn mhob ty wedyu. Fe fydde rhaid "c;il tap a meter gogyfer a'r teulu, a tap a meter gogyfer a phob un o'r lodgers, a rheiny wedi cal eu numbro gogyfer a phob nn, a barnweh chi shwt Bahel o le fydde ma wedyn, a fe fydde rhaid cal Sanitary Board yn mhob street wedyn beCyd. Dyna le i ni whylo am awyddi wedyn. Joe.�Ma ni rboi adrice i gadel v subject yua nawr until ftfmie future time, hys l>o ni wedi cal rhagor o public meetings a. writings on the subject. As far a« I can see, mae na lot o exaggerations on one side, a very weak points on the other side, and after the subject will he thrashed out thoroughly, a. nine understando fe, gnewn ni exfH'e.sso opinions wedyn, pwy sy right a pwy sy wrong, a ma ui ni wedi enjoyo Plain Politics Maenhir wsn<x dywetha. Os yw |>eth ma hi gweyd am y screw yn right, ma fe sharae- Sami. � Wdw i ddim wedi sha,rad llawer yn y Conffrens, wath ma ia.ith y wlad mor gryf gyda ti. Wdw yn galler darllen Sisneg yn woddol back, a'r pethe cynta wy'n edrych am deny in nhw yn y Tim'* yw'r "Conffren-s," ,i.JCVJ Hammersmith," a "Plain Policitics" a. wy wedi leico'r Plaiu Politics" yn ombeidis yr wthnos ddywetha. I gadarnhau beth ma Maenhir wedi wevd, fe w.-xia i dvpyn I.a.ch ar bcth sy wedi hapio i nhad i'm hunan. Wedd e'n gweithio ar ffarin yn y wlad gyda Tori, ag yn byw ar i dir e hefyd. Wedd y lecshwn gyuta ddath ar ol iddo fe gal f6t yn hapio ar amser cynhana gwair, a'r nosweth cyn y l^shwn fe wedodd e ar deilad arall wedd yn gweithio na na fysen nhw ddim yn dod i'r gwaith cyn naw o'r gloch Ijpre trenoth, ho nhw yn mynd i foto, bod y bwth yn agor am wyth, a Viyse nhwynte miwn pryd erbyn dachre cwyro gwair. Ond fe wedodd y mishtir as bye nhwn yn myn i foto na fyse dim rhagor o waith iddin nbw. Ath y deilad arall i'r gwaith am 6, a. fe ath nhad i foto, ag i'r gwaith erbyn 9. Ond fe gas hala nol a gweyd wrtho am fyud at y dyn oedd e wedi bod yn foto iddo'r bore hyny. Nol ag e shag adre wedi colli waith. ond ar rfordd fe gwrddodd a ffarmwr arall, a fe wedodd bwnw wrtho fe am fynd at wr boneddig ag wedd wedi gweyd wrtho fe hod ishe dyn arno at waith neilldnol yn y District, a fe rows note iddo fe i fynd atto a fe wedodd hefvd wrth nhad, 08 na gese waith gyda hwnw am iddo ddwad nol atto fe, a rhoise fe waith iddo hyd ys cese fe waith arall. A fe ath nhad, a f" gas jobyn splendid ar unwaith. Oud wedd go5d arall yn dwad fe g'a," notis i adel y ty, ond fel hapiodd fod e wedi cwmryd ty j'm mrawd wedd newy briodi, ag wedd hwnw wedi newid i feddwl i ddwad Imnt i Aberdar. a fe gadwodd nhad y ty iddo i hnnan, ag mai e wedi bo(1 yn Iwcus byth oddar ny. Mae e wedi pryni'r tv os blynydde, ag yn fishtir arno'i hunan yn y gwaith sy gyda'g- e. A fyse fe byth wedi dwad yn abal i Ilyrnn ty byse fe wedi aros yn y ffarm lie wedd e. Ond we dim diolch iddyn nhw i hamcan nhw wedd i starvo fe, ond ma.e e sbwr o fod mwy hapus na nhw heddy. (Y mae y ffeithiau uchod yn hollol wirione<ld, a gellir rhoddi cyfeiriadan yr amaethwr gormcol, a'r dciliad ddioddefodd y screw).�Dros y Conffrens, WIL SLEDGWR.

 

 

(delwedd B1036)


B1104a

The Merthyr Times. The Dowlais Times, and Aberdare,
Pontypridd, Rhondda Valley, Rhymney, Tredegar,
Brynmawr and Western Valleys Echo.

8 Awst 1895.

Y CONFFRENS.

Ianto. – Welsoch chi beth odd gyda Joe Hamersmith wrth ben drws ei shop yr wythnos ddywetha boys? “Bolitics are strictly prohibited in the Smithy this week." Ma ishe i ninne neyd run peth yn y Conffrens hefyd, waeth ma'r Lecshwns wedi paso i gyd nawr, a fel ma'r adnod yn gweyd, “Ofer dadl wedi barn."

Joe. - Ma ni proposo bo ni gadel y canu mas hefyd, wath ma ni gweld nad yw hi dim use i ni brago, na bounco, na challengo dim nawr. Gallwn ni gweyd nawr run peth a dyn wrth cneifo mochyn, "Great cry, but little wool." Ma ni cofio, pan oedd Dan Davies gyda ni bod Dowlais yn prominent iawn yn y musical world. Wedd dynon y pryd hyny, os bysen nhw yn writo yn y papyre am Madam Patti yn i galw fe “Madam Patti, y Craig y Nos, near Dowlais. Ond nawr diw enw Dowlais dim gwerth i mentiono fe, a bydd hi trick i ni cal llythyr yn Dowlais mwy, os na bydd e wedi cal i rhoi ar yr envelope, "Dowlais near Merthyr." A trw bod hi wedi troi mas fel mai, ma rhaid i ni cadw music mas o'r Conffrens mwy, hyd bo success yn dod i ni etto; trusto na bydd hyny dim yn hir iawn, ag y gallwn ni cal y chance etto i gario leader y Dowlais Choir o'r station dros y public street a cal procession crand gyda hi, hefyd. Ond os wedi colli gyda music, ma ni with pleasure yn congratulato bachan o weithwr o Dowlais ar i success yn yr Isteddfod, Mr. David F. Davies, Berry-square. Tyna bachan bach o collier, a bachan neis yw hi hefyd, bachan ma pawb sy yn nabod hi yn ffrind iddi; fe gweithodd i ffordd lan i cal scholarship yn yr University, a ma hi wedi paso i examinations yn grand at the end of his term. Mai credit bod bachan o weithwr wedi dod mas mor excellent, a dyma hi etto wedi enill prize o £5 yn yr Isteddfod, and the only one i cadw enw Dowlais lan, a ma ni wisho pob success iddi hi etto yn y future.

Hugh. - Felly finnau hefyd, ;a thyma fi yn ceisio rhoi fy nymuniad mewn penill -
 
Llongyfarchwn David Davies
Plentyn llafur, Cymro glan,
Hir oes iddo a phob llwyddiant
I fynd etto yn y bla'n;
Heulwen Ffawd fo arno'n gwenu
“Fynu'n uwch” y byddo'i nod,
Hyd nes byddo wedi cyrhaedd i
I ben pinacl uchaf clod.

Un o honom ni yw Dafydd,
Un a fagwyd yn y lle,
Un sy'n mynd i fynu beunydd,
Rhoddwn iddo dair Hwre.

Oll. - Hip, hip, hip hwre, &c.

Hen Simon. - Wel fechgyn, mae yn dda iawn gyda ti fod yma, gyda chwi heno etto, a'cch clywed yn siarad mor barchus am un o'ch cydweithwyr sydd wedi ymddyrchafu mor uchel. Gobeithio y bydd hyn yn symbyliad i chwithau i ymdrechu. Fechgyn anwyl, cymerwch gyngor gan henafgwr profiadol sydd yn dymuno eich lles. Dilynwch ei esiampl. Yn awr yn nhymor ieuenctyd yw yr amser goreu i chwi os am enill safleoedd pwysig yn y byd. Ieuenctyd ydyw y tymor goreu i droi y meddwl i'r sianel iawn. Ieuenctyd yw y tymor goreu i'w droi i'r llwybr sydd fel y goleuni yn disgleirio fwy fwy byd ganol dydd. Os trown yn ol i chwilio tudalenau hanesiaeth, a bywgraphiadau enwogion, cawn fod y rhan fwyaf o honynt wedi cyflawni eu gorchestion yn ieuanc. Nid oedd Alexander Fawr ond 33 mlwydd oed pan fu farw, wedi gorechfygu yr holl fyd adnabyddus. Gorchfygodd Buonaparte Itali pan yn 25 oed. Bu farw Raphael pan yn 37 oed. Enillodd Luther Germani at y Diwygiad Protestanaidd pan tua 35 oed, a dechreuodd Melanethon ei amddiffyn pan yn 21 oed. Dechreuodd Whitfield a Wesley ddiwygiad y ganrif ddiweddaf pan yn fyfyrwyr yn Rhydychain, ac yr oeddent wedi cynhyrfu rhanau pwysicaf Lloegr cyn eu bod yn 24 oed. Cafodd Byron ei hun ar ben pinacl uchaf anrhydedd llenyddol pan yn 24, a chyfansoddodd Goldsmith rai o'i brif weithiau pan yn ieuanc iawn. Yr oedd Golyddan wedi pasio ei M.D., ac wedi cyfansoddi ei arwrgerdd "Iesu" (prif ddernyn ei oes) pan yn 23. Gallasem enwi Eben Fardd a lluaws ereill pe bai amser yn caniattau, and y mae yr engreifftiau a nodwyd yn ddigon.

Joe. - Ond ma rhaid i ti considro, Simon, bod poverty yn stumbling block ar ffordd gweithwrs i dod mlan a gneyud mark fel yna. Ma fe wedi ecadw lot lawr, a byse wedi cal honour o cal i claddu yn Westminster Abbey, ta nhw cal fair play ond yn lle hyny wedi cal y claddu mewn desolated spot mewn rhyw country churchyard heb cymynt a careg i dangos i bedd nhw. A galler gweyd am denyn nhw run peth a gwedodd Thomas Gray, yr nglish poet:

Perhaps in this neglected spot is laid
Some heart once pregnant with celestial fire;
Hands that the rod of empire might have swayed,
Or wake to ecstaecy the living lyre.

But knowledge, to their eyes, her ample page,
Rich with the spoils of time, did ne’er enroll
Chill Penury repressed their noble rage,
And froze the genial current of their soul.

Beth ma ti gweyd am hwna Simon?



 

 

 


B1104b


Hen Simon. - Wel, nid wyf fi yn amheu dim nad yw tlodi wedi cadw llawer un yn mro dystawrwydd. Mae yr anfanteision a ddygir ganddo yn ormod i lanw un i'w gorchfygu. Cleddir ef dan y tonau. a sudda i waelodion mor anghof. Ond o’r ochr arall, os bydd dyn yn feddianol ar ddigon o benderfyniad a i dyfalbarbad i orchfygu yr anhawsderau sydd yn nglyn a thlodi, gellir dweyd fod manteision yn deilliaw oddiwrtho. Y mae tlodi yn un o'r prawfion goreu at ddyn ieuanc, ac y mae genym engreifftiau gogoneddus i'r cyfeiriad yna eto. Meddyliwch am y diweddar Arlywydd Garfield) yr hwn a ddyrchafodd o'r caban coed i’r Ty  Gwyn. Dyna Richard Savage, yr hwn  oedd mor dlawd fel yr oedd yn gorfod casglu darnau budron o bapyrau ar hyd yr heolydd i ysgrifenu ei feddyliau arnynt. Bloomfield, y bardd Seisnig, oedd i fab i deiliwr tlawd. Alexander Wilson oedd wehydd tlawd, ond a ddeallodd y llwyth adaraidd yn ol eu 1 lliwiau a'uI maintioli yn gyflawn. Audrew Fuller oedd fab i dyddynwr. John Bunyan oedd fab i dincer, a bu yn dilyn y grefft ei hun am flynyddoedd. William Carey oedd grydd dined. Ond does dim eisieu pentyru engreifftiau,  ac nid oes genyf ddim yn well heno na'ch cynghori i ddarllen hanes dynion da fel y rhai a enwyd. Teifl hyny ysbrydiaeth i’ch calonau, a ffurfiant ynoch benderfyniad i fod yn rhywbeth, a phrofa yn eglur fod yn bosibl cyrhaedd y griddau uchaf o hunan-ddiwylliant a gwybodaeth trwy lawer o rwystrau.

Hugh. - Ardderchog, Simon, yn wir dyna sylwadau bendigedig. Hanes torcalonus yw hanes bywyd llawer o'r dynion galluocaf. Ddarllenasoch chwi lythyr Joe Hammersmith yr wythnos ddiweddaf am Goronwy Owen? Yr oeddwn i yn teimlo i’r byw wrth ei ddarllen, beth bynag, ac hefyd yr oedd  yn dwyn i'm cof am fardd arall a gafodd waethaf byd, sef  Twm o'r Nant, yr hwn a ganodd Farwnad iddo ar y pedwar mesur ar hugain. Rhoddaf engraifft new ddwy o honi: -

Llong oedd e garie'n gywren - bell drysor
O bwyll draserch awen;
Gronwy graff, haul-braff, hwylbren
A llyw r beirdd, llew aur ei ben.

Ca'dd awen burwen yn berwi, - a than
Doethineb Duw ynddi;
Seraphin, roes er hoffi,
Farworyn yw henyn hi.

Afiaeth goleddwr, Ow! Ow! fe'th gladdwyd;
Piler iaith wreiddiol, Ow! pa le y'th roddwyd?
I fwth ogof angau fe'th gyfyngyvyd,
Dan do dir estron, d'awen di rwystrwyd;
Och! fwyn Ronwy, na chyfranwyd - it' fedd l
Rhyw fynwent Gwynedd, ar faint a ganwyd.

Phil. - Wel! Wel! Twm o'r Nant oedd hwna iefe? Own i wedi arfer credu taw rhyw ffwl o fardd oedd Twm, ond nawr rwy a chwant cal rhagor o'i hanes e, a chan i bod hi yn mynd yn ddiweddar heno, fe garwn i gynyg i gal tipyn o hanes Twm o'r Nant y tro nesaf, os i chi boys, yn cydweld.

Felly y cydunwyd.

Dros y Conffrens,
WIL SLEDGWR, D.D.

O.Y. - Mr. Golygydd, dyna falch wy ar y Diploma newydd. Wy just a mynd i rhoi nhw o flan i'n enw yn lle ar i ol e, gyda cymynt wyn feddwl am denyn nhw. - WIL.

None

 

(delwedd B1034)

22 Awst 1895 : y conffrens : B1102

Y CONFFRENS. Mocyn. “ &quot;Circumstances alter cases,&quot; onitc boys ? Ag mae rhaid i ninau roi fyny heno i gael rhagor o hanes Twm o'r Xant, fel own ni wedi meddwl, a'i bosbono fe hyd rhyw amser mwy cyfleus. Rhaid mynd miwn heno at bwnc y Registro yma, waeth dyna fel wy yn gweld y Political Parties yr wyth- nosau hyn. Run ninau wedi bod mor fyshy gyda nhw yr wythnos ddywetha yn chwilio am y voters colledig, nes bo ni yn ffaelu cwrgd a'n gilydd fel &quot;Conffrens&quot; o gwbl; a chan bo ni wedi cwrdd heno beth ta ni yn cal tipyn o beth ma'r gwyr tai cwrdde ma yn ahv yn gwrdd eglwy.s ar bwnc y backsliders o'r C'ontfrens. Ag nawr Wil wy yn galw arnat ti alw eu lienwau nhw mas. WTil Sledgwr.”Y cynta sy gyda fi alw yw Wat. Dw i ddim wedi weld e os cetyn.- Sami.-”Wdw i wedi weld e sawl gwaith, a bo tro pan bo fi yn gofyn iddo shwt mai e, atebith e ddim o nono i, ond codi ben a gneyd rhyw hen dagell fowr r'un peth yn gowyr a dafad yn Clefyd y Pwd. Ond byse fe ddim ond ateb fel arfe fysen i ddim yn gwbod dim bod e wedi pwdi. Twm. Wel, fe gweles ine fe un noswaith hefyd, a fe ofynes i yn serchus reit iddo fe, &quot;Shwt mae heno, Wat ?&quot; Ond atebodd e ddim nol, ond ewni i ben lan, a cau 'i chops yn gwmws fel se fe wedi cal y lock-jaw; ag off ag e heb ddishcwl arna i, ag yn dalai hunan mor stiff a byse fe wedi Hyncu pocer. Cad.”Ma rhaid i ni apwyntio dau i fynd i sharad ag e. Wil fSledgwr.”Y nesa sy gjda ni yw Shoni. O dear, ma Shoni wedi mynd i rhyw gyffwr rhyfedd iawn. Mae e wedi laru yn deg ar y &quot;Merthyr Times.&quot; Mae e yn ffaelu dyall ffor ma'r Editor yn gadel i shwt fwnci o sgrifenwr a Joe Hammersmith i hala dim miAvn i'r &quot;Times,&quot; wath mae e yn ysgrif- enu mor ddibwynt, medde fe, a &quot;Bachanlfanc&quot; y Darian;&quot; aCT odd e yn gweyd wedyn am Wil yiedgwr taw dyn drwg yw e, nad yw e ddim yn am- canu at ddim yn y byd ond ymosod ar personalities o hyd. ( A fe wedes i wrtho fe nag oedd e ddim yn dyall y &quot;Bachan Hane,&quot; na &quot;Joe,&quot; na &quot;Wil,&quot; ag nag own i ddim yn gweld dim yn bersonol gyda Wil un amser, ond trin egwyddorion o hyd. Ag os odd per- sonau yn cal eu elwyfo, ta nid bai y Conffrens oedd hyny. Doedd dim eishe i neb wisgo'r cap os nacr odd e yn i ffito fe. Joe.”Gnetho ti gweyd eitha reit wrthi hi. Ond ma gyta fi charge yn erbya tair o members. Ma nhw wedi tynu disgrace arno ni, a weti troi mas yn &quot;nondescript loafers,&quot; a tyma nhw: Phil, Jack, a Xcd. Odd cousin i Phil a Jack yn priodi yr wsnos dywetho a barmaid y Broomstick Arms, ag odd uncle iddo nhw weti dod lawr o England rhwle i'r wedding; it tyma nhw wedi tynu Ned gyda nhw, a off a nhw. A tyna lie buon nhw enjoyo, a cyn dod nol tyma nhw yn mynd at rhyw gentleman arall a gweyd bo nhw blongid iddi hi hefyd, a bo nhw wedi cal present crand gyda Unde D a bo nhw erfin cal rhwbeth gyta hi hefyd. Ond ceso nhw dim yno, dim eyniynt a talu train fare nhw nol. Ag ma nhw yn meddwl nawr bod y cousin yn dod I catw tafarn yn Bryn Mwg, a ma nhw gwcyd gnan nhw uso influeiice i cal y Conffrens i cwrdd yno. Dan (yn eallu).-O, Joe, the boat is going over. Hen Simon. “Wei, fechgyn, mae yn ddrwg iawn gyda ti glywed am yniddygiadau anheilwng v Con- tfrens. Dwy i ddim yn synu dim i glywed am Phil a Jack, waeth dyna eu hen arfer nhw. Ond yr wyf wedi cael fy siomi yn aruthr yn Xed. Bachgen tawel hollol ddiddrwg yw e wedi arfer bod, ac o r braidd yr wyf yn gallu eredu am dano v tio hwn. A )&gt;liau y caf gyfle arno byddaf yn gofyn y cwestiwn iddo, &quot;A hudwyd tithau hefyd?&quot; Yr oeddwn yn meddwl pethau gwell am dano; ond dyna, tebyg yw fy mod wedi cael fy siotoi ynddo, a rhaid credu fod y cwmni gvvleidyddol drwg y mae wedi syrthio iddo yn ei niweidio, a i fod yntau druan ar y Down Grade. Ond deweh i ni gael treio ei adenill eto, er ei gael yn ol i'n plith. Unci fechgyn anwyl, carwn wasgu un peth at eich meddyliau. Peidiwch byth ag ymosod ar neb o'r tu cefn. Os oes genych rhyw gyhnddiad yn erbyn ew unrhyw un 0 r Conffrens, ewch atynt yn bersonol a dywedwch wrthynt yn eu gwynebau, fel y gallont gael cyne l amdditfyn eu hunain. Llwfrgwn yw y sawd a ymosodant ar neb o'r tu cefn. Dyma'r cy- nghor rwy am i chwi gotio bob un o honoch. Os byddweh wedi gweled ihai o'r bechgyn wedi troseddu, eotiwch y ffaith mai dynion ydyut fel chwithau; ie, fel y dywedodd y bardd Brodyr o un bru ydym.&quot; Cofiwch taw lien arteriad dlawd yw cnoi a thraflyncu eich gilydd, ond ewch at y troseddwyr, ae os nietlnvch eu hadenill trwy ymresymu a liwy ar dir teg a rhe- y&Acirc;&raquo;a deweh a'n hachosion o Haeu y Conffrens. Creadur i ymresymu ag ef yw dyn, a chain mawr ag unrhyw un yw ceisio ei guro a'i bardduo yn ei g-dn. 0 lan to.”Well done, Simon, mae rhyw sense gyda ti o hyd. Kown i yn teimlo yn ofnadw yr wj'thnos ddywetha wrth weld llvthyr blagardaidd un o gyng- horvvyr ^terthyr mewn papyr newydd Toriaidd. 1 eiuuch cui meddwl taw Tori w i achos mod i yu darllen papur Tories, ond wy yn leico profi poo peth, a treio dala yr hyn sydd dda. Mae yr ysgriblwr hwn wedi gadael papyrau poblogaidd Merthyr, a hela mewn i rhyw bapyr bach o Pontypridd i ymosod mewn ffordd flagardaidd ar rai o fechgyn Dowlais. 1&quot; fwl fyddai unrhyw ddyn a elai i godi cortf marw o'r bedd, a mynd ag e i gornel y fvnwent i wado fe am nad oedd e ddim wedi bleso fe.' Gan fod pwnc y dwr wedi paso, a bod rhaid i ninau daIu am dano, gadewch i ni gal dwr glan nawr, ag alia i ddim it godde gweld ne:) yn rhedeg a treio towli baw a llaid a llaca iddo. Os talu am ddwr glan, gadewch i ni galdwrglan. Os yw tfrwgwd y Water Bill wedi marw, gadewch i ni gael ei gladdu e, ac ysgrifenu Rest in Peace&quot; ar ei fedd e&Acirc;&raquo; liarri.” Gadewch i ni gael newid ymadrodd nawr boys. A wyt ti Wil yn mynd i dderbyn y teitl ma Joe Hamersmith yn roi i ti yr wtlinos ddywetha. Wil H!edgwr.”WcI wdw i ddim yn dyall beth mae e yn feddwl wrth roi teitl i fi, pun ai o barch mae e yn ei hinto fe, ynte odi e yn meddwl bod hi yn bryd i ti roi'r ttidl yn y to, a meddwl yn ngwni i ar y shelf naill ochor ru'n petli a ma nhw yn gneyd a gwyr mawr wedi mynd nad i'n nhw ddim yn dda i ddim. Rwy 11 gwrthod, Mr, Joe, i gal i'n n^hwni i'r Peerage, wrth cha i ddim bod yn mysg y Commons wedyn. Wy yn mofyn cal bod yn instrument defnyddiol tra bo fi yn cal yn ngadael yina, ag nid i'n rlioi i mewn enge yn y British Menagerie. Free lance wy yn mofyn c.tl bod, ac nid ornament yn yr useless chamber. Rwy am gal gweyd un gair wrthoch chwithe, fechgyn. Pan bo ehi yn sharad yn y Con- ffrens, byddweh yn ofalus beth i chi yn weyd, fel na bo eishe i neb o honoch chi hala ar i'n hot i bore treiioth i ofyn beth wy wedi reporto, waith i'n ffordd i'n hunan fyna i fel reporter. Dos dim ots gyda fi faint o uiwed wna i i'r Conffrens, a dos dim ots gyda ti ddim taten taw ni yn cal i'n nhroi mas gyda chi, a gorfod mynd i edrych am job i rywle arall. A cotiwch nawr, dyma ti yn rhoi adnod i chi ar y pwnc Meddj'liwch. ddwy waitli cyn dweyd unwaith,&quot; a chotiwJh hsfyd taw'r peth sy i fod dan sylw y tro nesa yw yr Annual Turn-out sy i fod yr wythnos nesa. Dros y Conffrens, T&gt; WIL SLEDGWR, D.D. O.Y.”hwy yn wynd i roi'r teitl i gadw mewn dror ar ol y tro hyn, rliag of on i spwylio fe, hvd lie- bo lecshwn yn dod eto.”Wil,.
 

 

 

 

B0806_11-06-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

The Merthyr Times. The Dowlais Times, and Aberdare, Pontypridd, Rhondda Valley, Rhymney, Tredegar,
Brynmawr and Western Valleys Echo.

11 Mehefin 1896.


Y CONFFRENS. Jim. - Hurrah! O'r Dowlais ag e! Beth wedwch chwi, gwyr Merthyr nawr wn i? Dyma dwtch i chi yn Brynmawr!

Jack. - Ie, lled dda wir, ond dyw e ddim ond peth i ni wedi weyd or blan. Ryn ni yn gwbod fod Harri Evans yn fachan clever, ag ryn ni wedi bod yn gweyd yn y conffrens y byddai Harri yn siwr o godi enw Dowlais ir lan. O'r holl rai sy wedi caal i magu yn Dowlais, mae Harri yn un o'r blaena yn y byd cerddorol. Mae yn gredit i Dowlais fod shwd fachan talentog wedi cal i fagu yn y dre. Do's dim doubt nad yw e yn un o fechgyn blaena "Cymru lan Gwlad y gan." Rhwydd hynt iddo, weda i.

Sami. - Wdw i yn credi rin peth yn gowyr a ti, ag wdw i yn gobeithio ceith e fyw yn hir i ddwad a preisis nol i Dowles hefyd. Fe weles i'r watch gas e yn Brynmawr heno, ag un bert om beidis yw hi hefyd. Ond dyma beth wdw i yn ffeili'n deg a dyall, beth ma nhw yn mofyn hwtan Dan Davies o hyd? Wen i yn paso heibio'r llall wedi iddyn nhw ddwad nol o Brynmowr, a dyna lle we lot fowr o henyn nhw, yn gweiddi “Three cheers for Harri Evans Hwre-e-e-e-e." We hyny yn eitha iawn, ond dyma beth wedd yn gas, wedd rhai o henyn nhw yn screchen "Dan Ballat," a dyna lle we cannodd yn gweiddi “Bw-w-w-w" gymyn byth a galle nhw. Beth we nhw beido sticko i weiddi gyda Harri, a gadel pob un arall yn llony? Ond wdw i yn falch iawn taw nid gwyr y cor o nhw, ond rhyw rai na wen nhw ddim yn blongo i'r cor o gwbl. We nhw yn yn hala i gofio am yr un hyny buon ni yn gneyd sport am dano yn gweiddi “Bah” os dipyn nol,  ond taw fel hwrdd we hwnw, a ta fel lloi we rhain. We ni wrth i clwed nhw yn cofio am adnod fach ddysges i slawer dy "Mwya swn llestri gweigion," a we ni yn meddwl taw nid ddim on yn wag i pene wen nhw, ond bo nhw yn wag i pocedi hefyd, wedi colli arian wrth ddala ar i cöre.

Joe. - Ma ti quite right. Ma Cor Dowlais rhy respectable, a ma Harri yn too much of a gentleman to allow the members of his choir to act in such a disgraceful manner. Ma ni sympathiso a Mr. Harri Evans and family in their troubles, ag yn wisho pob success iddo yn y future. Ma gyta hi digon o job for years i dala Mr. Dan Davies. Ond ma ni proposo bo ni yn gatel y subject nawr i'r adjudicators yn Thlandudno i settlo y tro nesa, a ma ni hefyd am rhoi Three cheers i dwy o nhw: three cheers i Harri Evan i climbo'r ladder, a three cheers i Dan Davies i retainso' position fel y Chief Choir Leader of Wales, a ma ni gobeithio na gneiff neb dim shoto ceryg attyn nhw i cal nhw lawr wrth cnoco menydd nhw mas. 

Oll. – Hurrah! Hurrah!! Hurrah!!!

Twm. - Wel, wy yn hollol gydfynd taw gadel y canu yn llonydd sy oreu hefyd, rhag ofon y bydd rhywrai yn ein camddeall ni y tro hyn etto, ac er mwyn newid y testun, roet ti, Joe, yn brago dy hunan yn fardd os tycyn nol, ag yn challengo “Bachan Ifanc” a “Mrs. Hamersmith" am y Gader. A wyt ti yn cynyg ar “Tu hwnt i'r llen?" Dyma destyn yn dy suito di yn noble ar ol bod gyda'r Ysbrydegwyr, ag yr wyt ti yn Sais, ag wy yn gweld with waith “Felicia" taw Seisnig yw'r iaith “Tu hnt i'r llen," er mod i wedi arfer credu taw Cyruraeg oedd iaith Paradwyse.

Joe - Na, nae ni dim yn cynyg, wath ma gormod o hen warriors yn cynnyg. Tyna fel ma ni gweld hi yn y Local Eisteddfodds ma, os bydd dim ond price o 2s. 6d. yn cael i cynyg am poetry, ma rhai o'r hen Chaired Bards ma mewn at once. Ma nhw dim bolon os na ceiff nhw pob beth i hunen, a dim chance i Amateurs at all. A ma ni weti towli poetry lan fel bad job hys bo poets yn dod yn gwell Liberals, and if you will listen ma song gyta Ned on the occasion, Dere mlan, Ned.

Ned. -

“MAE EISIAU CODI'R SAFON.'
Y mae y byd er maint ei ddrwg
Yn llawn o gystadleuaeth,
A gwelir llawer ael tan wg
O herwydd siomedigaeth;
Cadeirfeirdd geir yn cynyg nawr
Am wobr haner coron,
Gan guro’r eiddil gwan i lawr:
Mae eisiau codi'r Safon.

Mewn Penny Reading yn Pendre
Cynygiwyd gwobr fechan,
Er rhoi cyfleusdra'i blant y lle
Ddwyn eu talentau allan;
Ymgeisiodd naw dan bymtheg oed,
Ond ow! cadd'r oll en siomi
Y Parch John Jones o Maesycoed,
Ddaeth yno i gystadlu.

Am ddarllen yn Ysgoldy'r Nant
Roedd gwobr o chwe cheiniog,
Fe ddaeth yn mlaen rhyw ddeg o blant,
I gynyg yn galonog;
Ond ysgolfeistr Penyfron
A ddaeth mewn modd digwylydd.
I gipio'r wbobr fechan hon
Yn orlawn o haerllugrwydd.

Mewn cwrdd llenyddol yn Treglo
Cynygiwyd swllt am benill,
Ymgeisiodd rhai o lanciau'r fro,
Mewn gobaith am ei enill;
Ond 'roent i gyd yn mhell ar ol,
Fe aeth y swllt o'r cwdyn,
I fardd gadeiriwyd wythnos nol,
Yn ’Steddfod fawr Brynrhedyn.

Nis gall y gweithiwr tlawd ei fyd
Ragori mewn llenyddiaeth,
Mae'r beirddion fel rhyw gwn a'u bryd, 
Am fachu pob ysglyfaeth 
Mae cystadleuaeth wedi myn'd
Yn bwdr i'r gwaelodion
Pob un yn ceisio treisio'i ffrynd
Mae eisiau codi'r safon.

Os bydd i'w gael ychydig glod
Wrth odreu Bryn Parnassus,
Lle gall yr ieuanc, tlawd, dinod
Ymloni yn gysurus;
O ben y Bryn fe ddaw rhyw gawr
O Fardd gan ruo'n erwin
Gan rym ei lais fe gwympa lawr
Y gwan mewn braw a dychryn.

Os gwelir plant yn llawn o swyn
Yn chwareu'nllon eu calon,
Ar hyd rhodfeydd yr awen fwyn
A chasglu blodau tlysion;
O'r maes fe ddaw yn llawn o bla
Dinystriol trachwant aflan,
Rhyw fwysttil erch, ac hawlio wna
Y cwbl iddo'i hunan.

Mae ambell ddiogyn yn y byd,
O'i gadair ni wna godi
A chadw wna ei draed o hyd
Ar ffordd y lleill o'r teulu;
Ei fryd yw cadw'r ieuainc draw
Rhag derbyn gwres yr awen,
A byw a wna ar nwyf ail law
Trwy ’sbeilio plant Ceridwen.

Mae llawer un wrth ddringo'r b[r]yn
Yn lle myn'd fynu'n union,
Os clyw am ’sglyfaeth yn y glyn
Fe neidia nol yn union;
Manteisio wna i enill clod
Ar anfanteision tlodion,
Syn ceisio cyrchu at y nod:
Mae eisiau codi'r safon.

Mae lluoedd nawr ar odreu'r bryn
Yn cwrdd a dirfawr rwystrau,
Am fod y rhai anrasol hyn
Yn drarngwydd ar eu llwybrau
O chwi syn rywystro y rhai gwan
Symudwch mlaen yn gyson,
Fel gallant hwythau ddringo'r lan:
Mae eisiau codi'r safon.

Dros y Conffrens

WIL SLEDGWR.

None

 

(delwedd B(delwedd B1104a)

B0805_18-06-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023
Y CONFFRENS. DAN - -Wei, boys, ma dda gyda fi weld ein hys- grifenwr ni yn dachre ar y waith etto i hala typyn o hancs beth sy yn mynd mlan gyda ni ir Times. NED. - Ala dda gyda finne hefyd. Ond rhyfedd mor od yw dynion Ma rhai yn meddwl taw dod mas mae e nawr i gal adfcrtisio'i hunan erbya Lexiwn y Sleidin Scale FEED - Ala nlny shwr o fod yn camsyned am hyny, wath ma enw Wil Sledgwr ar y Board fel member j'r Sleidin Scale os blwyddyn mawr. Ma Betti Ffowc," 03 i chi'n cofio, wedi brenddwydo tod Wil yn cal :ei ethol yn ddiwrthwynebiad I gynrychioli y tri gwaith, a dyma shawns wedi dod nawr, wath Dowlais boy sy i fod yn Fembar am y ddwy flynedd nesa. Beth wyt ti yn feddwl am dani, Wil? WJL SLEDGWR.Wei, fe weda i gymynt a hyn wrthoch chi; wdu i ddim yn credu bod hi'n werth i fi ddod mas a erwbl, wath ta chi yn fy newis i fe wedsen taw self-slected clique i ni, a nad i'n ni ddim yn repre- sento neb ond ein hinterest ein hunain. A tawn i yn dod ma. fe ddelo'r bobl mas a rhywnn yn in erbyn i ar unwaith, er mwyn i'n speito ni. JOE - Ala ti quite right, Wil; ond dere ti mas, fe stickwn ni fel leeches wrthot ti, ta pwy opposition daw. WfL Si/EDGWit - Ie, ond dyna'r gwaetha dos gyda ti ddim glue i chi sticko wrtho i, 11a digon o wad tch feedo chi. TWM. Paid di hido hyny, Wil; fe wmladdwn 111" o dy oclior di. Fe wyddest ti mai ni" yw'r boysamwmladd. Y peth i "ni" yn gymeryd atto yr i'r ni'n siwr o'i gario fe i fuddugoliaeth. Fe wyddest ti beth I" ni" wedi neyd yn y gorffenol a pheth allwn "ni" neyd yn y dyfodol etto. Dere di mas, fe fyddwn "ui" gyda ti, a fe cariwn ni di mewn yn headlong. A chyd a bo "ni" gyda to-dos dim eise i ti ofni neb a rail ri'n ni" yn barocl at waith, a dos dim a saif on blan ni." Pwy fel y ni"? Am wneuthur gwrhydri, does nob fel y ni." WfL SLEDGWR - Diolch yn fawr i ti, Twm, ond dwy i ddim yn credu fod y bobl wedi dod yn aeddfed i weld gwerth dyn syn llafurio ar eu rhan nhw etto. SHONI - Paid camsyned, Wil bach. Falle mae rhy addfed Illa nhw, a wedi dod i weld trwyddot ti. Cofio di, fe fynwn ni ddyn ag aserwru cefen yndo fe, dyn strait egwyddoro!, a digon o benderfyniad ynddo ac annibyniaeth meddwl i draethu ei farn yn ghr a didderbynwyneb dros ein hiawnderau ni, a nid rhyw hen Shon-pob-ochor yn troi fel ceiliog clochdy gyda'r gwynt O hyd. W11. SLEDGWK - Dyma hi etto Dyw dynion ddim yn gallu cydnabod llafur ac ymdreeh. A thyma fel \yy yn call yn nhalu am yr oil wy wedi neyd drostoch chi. Ond ma'r hen ddywediad yn eitha gwir does net) yn gweld gwerth dyn da nes bo nha wedi golli e. Welodd pobl Dowlais ddim o gwerth Dan Davies nes bod e'n mynd oddma, a nhwynte yn gorffod shifto hebddo fe. JOE - Ala bysnes ni wedi mynd yn shipwreck etto, a mha rhaid i ni ciiango subject. Beth ta ni meddwl, i cal bod up-to-date, am typyn o outing? Dyma be sy fashiouable nawr, a falle bysen ni co-operato weth wetyn. j Willi, w 111 ;J DAI - Eilio'r cynygiad. CAD - Pawb sy drosti i arwyddo. OLL - (Y11 codi dwylaw.) CAD. AH you-nany-mouse. Ond pwy bryd? PHIL - \Vy:n cynyg Dydd Llun Alabon nesa. IAN IO - Wy yn erbyn hwna, wath dyna dywarnod mar cor yu mynd off i Llandudno. HARRY - Nage, fe fydd y cor wedi dod nol erbyn hyny, waeth yr wythnos cyn hyny nia nhw mynd off. IAXTO - Gwath byth ynte. Fydd dIm gobeth am success o gwbl, weth fe fydd y bobl heb recovero ar ol AIOCYN - Dim rhagor ary pen yna. Wdsy i yp credu ta ni ddim ond cal yr invention newydd na sy gyda nhw, lnit mhw yn galw rhwbeth yn debygi Rontgen Rays" arni, a dishcwl miwn ich pene chi, taw core canu welsen ni lle ma'ch menyddian chi i fod. Gadewch y mater yn llonydd, a rhowch whare teg ir beirniaid i settle pwy yw'r cor gore, fel ma. Joe wedi trweyd yr wthnos ddywetha. SAMI - Ala'r adnod nil. wedes 1 nos Sadwrn dywetha yn taro lleno to Alwya swn llestri gweigon." Dewch i ni gal gadel y swn nawr a mynd at dypyn bach o sylwedd. WIL SLEDGWH. - Dim rhagor o swn na sylwedd i fi heno. Dyw'r lot o honoch ddim gwarth taten bob. A taw'n ni ddim ond gwbod bysech chi'n gofyn i fi ail ystyried y mater fe dowlswn i'r jobyn ysgrifenu Conffrens' i'r lan i chi hefyd. OLL - Oli - h - h - h. Dros y Conffrens WIL SLEDGWR.

 

 

 

B0804_25-06-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

The Merthyr Times. The Dowlais Times, and Aberdare,
Pontypridd, Rhondda Valley, Rhymney, Tredegar,
Brynmawr and Western Valleys Echo.

25 Mehefin 1896.

Y CONFFRENS.

Twm - Wel fechgyn, shwt i chi heno bob un? Fe weles i'r rhan fwya o honoch chi yn Bethania heno. Shwt enjoyso'ch chi Dr. Herber Evans.

Beny. - Grand, fel ag oen ni yn erfyn yn gwmws. Roedd Herber fel efe ei hunan, yn siarad yn ddiguro o effeithiol. Ag yn wir roedd yno ganu splendid hefyd, ag yn wir mae'n dreat i glywed Harri Evans yn chwareu yr organ.

Jim. - Odd wir, mae hyna eitha right. Ond os y chi am gal clywed canu yn i ogoniant dewch i'r Odfelars Hall nos y foru i gol clwed y Cor yn mynd trwy'r darnau fydd yn gystadleuol yn Llandudno.

Dai. - Wel, falle bydd hona yn dreat, ond os i chi yn meddwl am gal gwledd mewn gwirionedd dewch chi lawr i'r Drill Hall i Merthyr nos Sul nesaf i glywed Cor Dan Davies yn mynd trw'r darnau yna.

Ianto. - Wdw i ddim yn cydfynd ar plan yna o gynal concerts ar Nos Sul, a throi dydd yr Arglwydd yn ddydd Masnach.

Dai. - Falle nagwyt ti ddim yn cydfynd a rhwbeth fel na; ond dere di lawr i Ferthyr fe newidi di dy feddwl ar unwaith. Fe ddeui di i deimlo fod cynal concerts o'r fath yna yn well lawer na mynd i walko gyda dy wedjen i hewl Lover's Lane neu i'r lan i'r Brynau. Fe gei di glywed pregethu ar y ffordd i fynd i'r nefoedd yn unrhyw gapel, ond cera di i glwed y cor am 8 o'r gloch, ti deimli dy fod wedi mynd i'r nefoedd yn gyfan-gwbl.

Mocyn. – Pam? Odyn nhw yn canu cystal a hyny, ynte?

Dai. – O ma nhw yn fendigedig. Toe chi ddim on a en clwed nhw yn canu “How Sweet the Moonliglight Sleeps," chi deimlech eich bod chi yn cael eich sigo mewn rhyw gawell o foddhad yn nghanol cyflawnder didrai o sweet harmony. Dyna wedyn, "Trip We Gaily o'er the Green"; chi deimlech wrth eu clywed nhw yn canu y darn swynol yna, fod eich enaid yn cael ei wefreiddio i'r fath raddau nes y byddech yn llwyr anghofio eich hunain, ac yn dychymygu eich bod wedi cael eich codi i wrando rhyw beronaeth hud-ddenol ar lanerchau bythwyrddion Paradwys, ac yn barod i ddawnsio gyda'r cor mewn rhyw foddhad llesmeiriol. Dyna wedyn, "When His Loud Voice in Thunder Spoke." Chi deimlech eich hunain fel pe baech yn ymrolio yn nghanol mor o gerddoriaeth ddiderfyn, gan mor fawreddog y datganiad.

Fred. - Ffordd wyt ti yn gallu dweyd yna?

Dai. - Am fy mod wedi eu clywed, wrth gwrs.

Shoni. - Wyt ti yn gweyd bo nhw yn well na Dowlais te?

Dai. - Nag w i ddim yn gwneyd hyny; nid fy nusnes i yw gweyd pwy yw'r gore, wath nid y fi yw’r beirniad i fod.

Ned. - A wyt ti yn dyall rhyw faint o ganu?

Dai. - Wel, os nag wy yn dyall y theory of music, wy'n gwbod pwy fath ganu sy n cynhyrfu fy nghalon i'r gwaelodion.

Joe. - Mae Dai yn cal i cario off gyta enthusiasm altogether, a gall hi dim a j judjo yn fair.

Dai. - Dere di lawr i Ferthyr nos Sul fe ddeui dithau i deimlo 'run peth a finnau.

Wil. - 'Wyt ti yn gweyd fod canu Merthyr yn berffaith ynte?

Dai. - Nag w i ddim yn gweyd hyny hefyd, a phe byddai fe yn berffaith, digon tebyg byddai Dan wedi mynd off i ddwr y mor am spell, wath mae e yn gweitho yn ddigon caled i gal spell.

Charly. - 10. to 1. on the - -

Twm. - Nawr Charley, dropan hi; ti a dy short sy’n dystrywio'r Eisteddfod a'ch gamblo ag yn rhoi achos i ddynion weyd i bod hi wedi mynd yn fwy tebyg i rasus cyffylau na dim arall.

Joe. - Ma ti quite right Twm, a rhywrai o sort yna sy'n treio gneyd Aunt Sally's o'r successful leaders wrth bo nhw dod sha thre hefyd.

Shoni. - Odych chi wedi clwed fod rhywrai wedi gweyd bo nhw yn mynd i gadw mwstwr yn Llandudno, ar gount stopo Cor Merthyr i ganu?

Ianto. - Wdw i wedi clwed hyny, ond wdw i yn ffaelu'n deg a credu fod neb yn South Wales mor ddwl a mynd i neyd shwt ffwliaid o'u hunain a chario shwd nonsense hyny yn mlan.

Harry. - Ie, ond ma dynion mor gynddeiriog ishe meiddi Dan.

Dafydd Benwyn. - Fechgyn anwyl, a gaf fi ddweyd gair neu ddau wrthych? Gadewch y teimladau personol yna naill ochr, a rhoddwch fwy o le i synwyr cyffredin i weithio. Fel y dywedodd Joe Hammersmith, os bydd dyn wedi gwneyd gwrhydri yn y byd, ac wedi ymddyrchafu fel Saul yn uwch o'i ysgwyddau na phawb ereill, y mae ar unwaith yn "Nod i eiddigedd a chenfigen." Os gwelir rhyw un yn mynd i fynu y mae yna gant ar unwaith yn ceisio ei dynu i lawr. Ond nid dyna'r ffordd am dani yn wir; os am gyrhaedd anrhydedd ni ddylid gwneyd hyny ar draul tynu ereill i lawr os am gyrhaedd llwyfan bri na wnewch hyny fechgyn anwyl, trwy geisio tynu neb arall i lawr mewn ffordd diraddiol i fod yn esgynfainc i chwi; ond dringwch yr ysgol yn anrhydeddus, trwy egni a dyfal barhad; os am fyddugoliaethu yn anrhydeddus nac ewch allan i'r ymdrechfa i wylio cyfleusdra i daro eich gwrthwynebydd yn ei wegil, ond ewch fel Dafydd gynt yn mynd i gwrdd a Goliath, wyneb yn wyneb yn enw ac anrhydedd “Cymru lan, Gwlad y gân," ac yna os enillwch ar dir teg, chwi a gewch glod, ac os na fydd i chwi lwyddo ni fydd hyny yn un dianrhydedd i chwi tra yn ymdrechu ar dir teg. Os am fynd i fynu na cheisiwch wneyd hyny trwy ddiraddio ereill, o herwydd cyn belled ag y mae fy nhypyn profiad i yn myned yn y byd yma, pan y gwelaf ddynion yn ceisio diraddio ereill, diraddio eu gwell y maent fel rheol. Pob llwydd i chwi, fechgyn, i ddringo i'r lan ond dringwch mewn modd anrhydeddus, a bydd llwyddiant yn coroni eich ymdrechion yn y pen draw. Carwn yn fawr i wel'd rhagor o uchelgais yn y bobl ieuainc i fynd i fynu, yn lle aros byth a hefyd gyda ffol bethau y llawr; rhagor o waith i'r ymenyddiau, fechgyn a llai o waith i ddyrnau a thraed. Teflwch bob malais, llid, a chenfigen o'r neilldu, a chedwch y frawddeg ysbrydoledig hono yn y cof bob amser: “Cenfigen a ladd ei pherchenog.”

Phil. - Wel done, Dafydd Benwyn, dyna araeth gampus. Nawr fechgyn, dewch ini gael madel yn swn y geiriau buddiol ac amserol hyn, gan obeithio y gadawant ddylanwad da ar bob un o honom.

Dros y Conffrens
WIL SLEDGWR.

NoneNone

 

(delwedd B(delwedd B1104b)

B0807_02-07-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023
Y CONFFRENS. Jaub. lido Wil, beth yw'r olwg sur yni sy arliat ti iieuo? Wyt ti'n dishcwl fel se ti wedi cwni'r ochor whith i'rgwely heddy. Wil Sledgwr - Fe fyset yn dishcwl yn sur dy hunan tae ti yn eal dy lmnlbugan haner cymynt a wy i yn gal, wyddest ti ddim byd am dani o gwbl. Shoni - Pwy sy wedi bod yn tynn dy grys djr mas nawr, gWN1? Phil - le gad ui gal c-lywed gen ti, wath niae'n blain i wala fod rhywun wedi damscel ar dy drad di. Wil Sledgwr. Os oes rhaid gweyd wrtho chi fe weda wilhoch chi nawr. Dan. - le dyna fydd ore i ti i allwys dy gwd, falle dewi di dypyn yn well wedyn. Wil Sleilgwr - Wel dyma fe. Ma rhyw lilipwt- iaid cocosyddol yn y lleyma, yn 01 eu delight benchwy- httu yn treio ysitrifenu rhyw rigmarole rigymol a'i hala i wahallollefyrld ag i wahanol bersonauyn y lle ymaa fine yn eal y bai gyda rliai nag i'n nhw ddim yn gwbod gweil am dana i. Dyna os ewpwl o fishodd nol yn Oapel fe fu ell cymychion pensyctn nhw yn cal ell hanfon rhwng aelodau'r cor eanu a'r canlyniad fu i rai or bechgyn ar inerched IIIwya anwl oedd yno fynd yn suspicious o hona i ond trw lwc fe ddath rhai o nhw i wbod taw nid ti oedd e, ond ddath pawb o nhw ddim i wbod pwy oedd e. Dyna wedyn yn-fe ath rhw- beth rhwng rhyw bar ties yno. Ag er mwyn gneyd y dnvg yn wath, ilyma fi'wlbri rhyw gocosyn rhibynaidd yn eal i gwasgai a U'w'r lle wedyn, a'r suspicion yn dishcyn arna inne ar unwaith, ond y tro hyn etto, fe ddath y rliai lilaena o henyn nhw i whod pwy odd ond trw'r cwbhna Hawro IK'iiyn nhw nad i'n nhw rlrlim yn gwbod llai nag oedd llaw gyda fi yn y fysnes, pan nag own i ddim yn gwbod dim niwy na'r marw am dano. Sami - Dyna feI gwclc-si ddi yn y wlad Wil os byse ei yn hapio liod miwn ca He we defed wedi cal i lladd, fe we'll cal i bai am y ewbl wedyn. Joe - Ma suspicion a bothti ti Wil am lotopethe ma ti gwood dim am denyn nhw, ago os iua nhw yn mynd eadw mlan a shwtnoneHenseetto lila, i ni (juite willing i helpu ti i cal nhw ar Anvi) y Conffrens, a dalanhw i ti cal rhoi pwyse hen Sledge oiawr yna arnin nhw, a serve them right bydd e Iwfyd. AVil Sledgwr - Very good Joe, ond am danat ti Sami, beth wyt ti'n feddwl wrth beth wedest ti, paid ti galw ci arna i etto onte Charly - Keep ve'r hair on Wil. Wil Sledgwr - Dyna hi etto, pwy ddywarnod cyn i fi dori'n ngwallt blebena by.swn ni niynd roedd rhyw hen daele diwardd yn crioar in ol i, (Jet. ye'r hair cut." Odd dim ot:; pnn a fyse wedgen gyda fi neu beidio odd rhaid iddyn nhw gal dangos ei diffyg sense a'i prinder o good manners o hyd, a nawr wedi i fy dreio pleso'r set hyny, dymaCharly or oohor amll etto yn gweiddi Keep ye'r hair on," ag wn i ddim ffordd ma cered yr hewl, 11(1. sharad dim a neb hel) otfendo rhyw benweiniaid cyoendene. Twm - Dyna fel mai Wil bach does neb wedi bol yn y byd yma yn gallti pleso pawb, a paid dithe meddwl gelli di bleso pawh hefyd, mae e yn ormod o dasc i ti wir. Wil Sledgwr - Ie ond alia i ddim a godde rhyw bethc fel hyn o hyd, os af i miwn i'r Musical Gallery fe fydd rhyw ddau cant ar nnwaith yn agor ei Hyged fel Tatws Merica arna i ag yn staran a dishewrmor savage a byscn nhw yn barod i'n llyncu i, ag wedi mynd mas fe fyddan yn sisial a'i gilydd ag yn pointio bysedd ar in ol i. Mocyn - Gad iddynllhw islaw sylw AVil bach cadw mlan gyda dy waith heb liido dim am neb o henyn nhw, a phaid a mYlld mas O dy gof fel 11:1, ag wy'n meddw taw'r peth gore naw'n ni heno y'w tori'r Con- tfrens, i Wil gal mynd sha thre yn gynar i gal nos- waith dda o gysgu, falle bydd e'u well bore forn, Ned - le wir Wil dynargore heno wath gwaith ofar iti feddwl plesio pawb. Dyna fl.1 wy yn i gweld hi bob ainser. Dyna'n gweinidogni mae e'n ddyn bach noble ond dos dim bhwt both ag iddo fe bleso pawb. Mae en gwisgo'n rhy stylish i ateb rlmi, ag yn rhy shabby i ateb erill - mae'i get e rhy hir wrth fodd rai, ag yn rhy fyr wrth fodd erill - mae e'n sharad yn rhy isel i rai, ag yn gweiddi gortnod i erill,- - mae e'n pregethu yn rhy athronyddol i rai, ag yn rhy liauesyddol i erill - yn rhy dduwynyddol i rai, ag yn rhy arwyneb- ol i erill - yn rhy farddonol irai, ag yn lily ymarferol i erill, ag os gwed e rwbeth am ùdylethwyddall, dyna po fel so fe wedi tynu nyth eacwn am i ben, ag fel rhcol, y creaduriaid Ulwya anghymwys sy'n beirniadu Tnwya" a paid ditho meddwl gelli di gadw pawb yn folon ond cadw dy mlan at dy ddyledswyddau heb liidio dim both fydd neb yn weyd am danat ti a cholia Adnod y hcirdd II Y Gwir yn erbyn y llyù." Dros y Conffrens WIL SLEDGWR

 

 

 

B0808_09-07-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

 Y CONFFRENS. Wil Sledgwr - Wel boys, dyma hi heno, fe allwn shiglo dwyJo heno i gyd. I red - Gallwti wir, wath j'n ni nawr yn yr un picil a'n gilydd i gyd. Ianto - Ond pwy fyse yn meddwl am shwt beth, fed hen Gor Bach naili ochor fel yna yn mynd i faeddu'r whole lot o honom ni. Sami - Fe weles i drie bach pert ambeidis yn cal i wliare ar yr hiol heno. We lot o gwn yn hwrni ar i gili o byty lwmpin o gig. Dir wen nliw'ii hwrni'n ambeidis ag yn dangos i dane ar i gili. Wo un yn watcho'r llall gwinynt byth a galle fe, ar pishin cig ar llawr, ond dyma rhyw llen gi bach lawer llai o seis na un o nhw yn ihedeg mlan heb wbod iddyn nhw, a whiw ag c a'r pishin eig yn y fan, a bant ag eshag adre gwmyn bytii n alle, a dynm'r rhest wediu yn joino gydai'i gili i rliedeg ar i ol u, ond wrth rhedeg fe fwrodd un o nitw yn erbyn wal, his bod e'n ar lawr yn t hondyn, a fe dorodd i gluti yn ddoi getyn. Wen i yn gweyd yn i meddwl byse well iddiu nhw garco'i hunen, ag edrych at h'siies yn lle hwrni ar i gill, a run peth wdw i yn meddw) am core canu ma, byse well iddin nhw dreio peidio hwrni cwmynt ar i gili hefyd, a fel ni rhoi cytte i rai erill, nag wen nhw ddim yn meddwl dim am denyn IIItW. i fyn'd bant a'r price rhynt i dwylo nhw. Phil. - Fechgyn lime Eisteddfod Llandudno wedi paso, a tlewch i ni gal gadel pob peth cyssylltiedig a hi i baso hefyd. Mac'r feirniadaeth wedi cal i rhoi, a gadewch i 11 i adel y cwbl yn llonydd. Wy yn cynyg- nag oes dim rliagor am yr Eisteddfod i gali weyd, ond gadel rhwng y Ueirniaid a'u cydwylxidau 3-11 ngoleu beirniadaeth ar uweli scale na'r hyn roxyd o'r nyth btan. Ned - Wy'n eilior cynygiad ag ma dda iawn gyda i wel'd standard Beirniadaethwedicodi oFedd Llanelli i Nyth Bran Llandudno. Hugh - Mae'n wir fod saflo lleoliad y Beirniaid wedi codi, ond a ydyw safon Heimiadaeth wedi ymddyrchafu sydd gwestiwn arall. Ond i gael gadael y mater yna or ncilldu, y mae urcnyf fater arall i'w ddwyn i sylw ein Cynhadledd, Hef, Y i^riodoldeb o ganiattau y rhyw deg i gael dyfodiad i fewn i'n plith. Y mae y mater hwn wedi bod ar fy meddwl erys talwm, yr wyf yn gwel'd y rhyw deg yn cael lle ar y gwahanol fyrddaucyhoeddus, ac y maent yn gwneyd gwasanaeth amliaithol. Y inae yn wirionedd mai gwraig fu'n gyfrwng trwy ba un y daeth pechod i'r byd, ond eolier hyn, y mae y wraig i fod yn gyfrwng i godi y byd etto hefyd, õW yr wyf ti yn cynyg eu bod i gael derbyniad i'n Cynhadledd. t:> Shoni. - Wy'n eilior cynygiad waeth fe fydd shawns i fi gael wedgen wedyn. Vai. - Os gadewa ni fenwod i ddwad mewn yma, allwn ni neyd dim a nhw wedyn, fedrwn ni ddim a'i llywodraethu nhw o gwbl, fefynany ffordd eu htinain i gyd ac am hyny wdw i yn cynyg gwelliant. Harry - Gwaethiant wyt ti'n meddwl spo. Dafydd Benwyn - Fechgyn peidiweli a rhanu a'r bwnc mor dyner a hwn. Y mae y fenyw wedi arfer cal ei hystyried ar yr un safle a'r gwrryw gan Hen Genedl y Cymry erioed. Dynaddysgeidiaeth ein Hen Gyfundrefn ni fel cenedl, ac hefyd y mae Cristion- ogaoth yn dysgu yr un egwyddor yn hollol, ac heb siarad rhagor, yr wyf fi yn dymuno cadarnhau y cynygiad. Pawb sydd drosto i anvyddo wedi pasio yn unfrydol. Wil Sledgwr - Naw'r ynte Joe, dyro y garden hon yn y ffenystr, LADIES INVITED TO ATTEND. Joe - Tyma hi, un Young Lady wedi dud at once. Older nawr boys.inical rhoi respectable welcome iddo. [Merch ieuanc, tal, gyda gwallt du, a Hygaid treiddgar yn dod i fewn]. Bliss E. W - Good evening," gentlemen, very dry weather. Wil Sledgwr - Is, indede mis. What is the name plase? Miss E. W - My name is Eva Wagltong. Eva was the first woman in the world, and I am the first to enter your Institution. Wil Sledgwr - Will you be wiling to take the rewls of this place? Miss E. W. -0 dear me, yes, I know a good deal about the rules of Society. I have travelled a little. I was up at Llandudno last week, and there was some grand singing there. We went hopel ssly out of tune, and of course we had no chance of winning, but every- body was talking about Merthyr andRhymney, you know. But we were wishing that Merthyr would not get the prize. We would rather any choir have it thau Merthyr. But when the award was given we were surprised, you won't believe. But wo were glad that Merthyr didn't get it; indeed we were shouting with joy" What will old Wil Sledgwr say nuw: Wil Sledgw r is the name of some old fellow that writes to tho papery about the choirs, you know." Wil Sledgwr. - Is, Is, we hear about him, serve him right. Miss E. W - You will excuse me now, gentlemen with your permission I shall call next week again. Goodnight. Joe - (Yn agor y drws iddi). Miss E. W - (Yn troi at Joe). Mr. Newmau, ex- cuse me asking you please, who is that gentleman writing at the table please? Joe - That's our worthy secretary, Wil Sledgwr. Miss E. W - Oh, KoodgraciouJ05 do you mean tosay that I have been to the Contfrens? Oh dear, dear, my name will be in the papers next week. If I only knew, I would not take a thousand pounds for it. Oh dear, dear! Dyna lesson i hona taboth, a byth e more cautious y tro uesa tyna fact. Shorn" - Dyna ddigon o sport am heno ta beth, dyna beth wedd eitha see in. Dros y Conffrens WIL SLEDGWR.

None

 

(delwedd B1102)

B0809_16-07-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

CONFFRENS. Ned - Helo Dai, pwy oedd y gwrbonheddig yna oedd yn Bharad a ti ar dop yr hewl nawr just? Dai - Ond taw dyna Bob Rhys, bachan, neu i gai bod yn fwy genteel, a i neyd cyfiawnder ag enw y bachgen rhagorol yna, dyna Mr. Robert T. Rees, organydd y Gwernllwyn, ac arwemydd inedrus Cur Dirwestol onwog Dowlais. Jack - le, ac arweinydd llwyddianus hefyd. Joe - Quite right, ma ni napod y gentleman yna cs lawer dy nawr. Many years ago, wedd y son am dano fe fel vocalist. Wedd e yn canu yn beautiful tenor first class yw e, a ma fe wedi myiul a lot o prices fel vocalist. Ma fe yn charmo audience dim ond i clwed e yn canu, a dyle ni yn Dowlais bod yn proud o hono fel leader y Temperance Choir. Ma Temperance Choir Dowlais wedi bod yn London yn y Temperance Ffestival lot o gweithe, ag wedi enith prices crand yno hefyd. A ^tim islie i ni uiynd nol yn bellach na blwyddyn dywetha, pan dethonuhw nol a first prize, a cas pob un o'r choir medal crand hefyd, a ma nhw yn mynd i London y tro hyn hefyd i canu yn Ffestival, ond etim o adult choir yn mynd i competo tro hyn, ond ma juvenile choir yn mynd i treio. Twin - Joe, cora at y drws ma rhyw grotcn fach yna. Joe - Wei, my little beauty, what is it, please? Merch - Please, sir, will you please to buy a ticket, sir? Joe - What is it for, my little darling Merch - A concert, sir, with the Temperance Choir, to help us to go to Loudon, sir. Joe - Come inside my dear. Now lads, here's a chance for you to have a good concert. One of the best of its kind over held in Dowlais. This little girl has a lot of tickets to offer you, aud every one of you will !<tiy one, if you have a grain of respect for old Dowlais. There is a grand concert to be held in the Oddfellows Hall, Dowlais, on Thursday next, July 16th, by the renowned Dowlais Temperance Choir, under the leadership of Mr. R. T. Rees. The juvenile choir will render the test piece in tho annual compcti- tion. Popular prices, 2;- 1. and a limited number of 6d tickets. But on behalf of this little lady, and the choir, I most ernestly appeal to you to take the 1. and 2;. tickets, and when they will be disposed of, the little lady will supply you with the 6d tickets. Ned - Mab i bwy yw Boh Rees y ledwr? Dai - Ond mab 1 frawd EOtl Morlais yw e. Sami - Wei, Wei, a mab i frawd Eos Morles yw e, ie fc. O wen i yn leico clwed i wncwl e yn canu yn ombeidis, ag ar gownt omv'i wncwl fe byrna i un garden gyda hi. Joe - Daw e round nawr - Now my little darling, come round with me IIOW. Evcryone present ought to take one. (Yn mynd oddiamgylch.) Merch - (Y11 troi at Joe.) Every one of them bought a card except yourself Sir. Slioni - Ah, rhen scemwr! dyna dy ddala di, Joe, yn meddwl i dodjan III, I beido pvynu un dy hunan, ie fe? Joe - O 11a, mani pryni un nawr. (Yn derbyn un.) Merch - Good night, gentlemen, and thank you all. Wil - Good night, my girl, and every success to you. (Y ferch yn mynd ar garlam.) Ianto - Wcl boyö, nid cyndrwg plan fydde joinu ar Cor Dirwestol hyn am spel i gal shawns i sral cheap trip i'r lan i Lluuden. Wil Sledgwr - (Jormod (1'1' gwaith yna sy'n cal i neyd scino'r pledge a joino'r cor nes bod e wedi dod nol o Llunden, a'i adcl e wedyn, a thrwy hyny gorfod derbyn recruits mown i'r cor bob blwyddyn, a'r ar- weinydd wedyn yn cal gwaith i dori rhai nowydd mewn u hyd. Y11 y fel hyny dyw'r arweinydd talentog na'r cor ddiuj yn cal chware teg o gwbl. Y11 ngwyneb nethau fel hyn y mae yn syndod fod eor wedi gwnoyd cyftal gwaith yn y gorphenol. Y mae yn drueni o'r mwyaf fnd beehgyn yn gallu ccllwair uior druenus a phothau mor bwysig. Gobeithio y ljijdd pothau yn well o hyn allan, a thyma fy nynuin- lad i mown penill: Pob Uwyddiant fo i Robert, ;1 cor i fynd yn mlnH. I cuill gwobrau lawer Er clod ^lad y gau A I toed fod medd-dod erehyll YIl darlod oil o'r tir, Fel byddo Gwalia gyfan Dan fancr Dirwest bur. (Nawr joinwch yn y chorus.) OU." I'r lan o lis i ris Yr elo R. T. Recs Ni ganwn gyda'11 gilydd Duw'n rhwydd i R. T. Iteos. Phil - Dyna fachgen rhagorol arall hetyd yn Dowlais yw Mr. John T. Jones, G.T.S.C. Pwy ddwrnod 'roedd cyfansoddiad o'i waith yn cael ei berfformio gan dros 600 o leisiau yn Abordar. Dyna. arweinydd cynulleidfaol Moriah, ac arweinydd Cymanfaol Baptist Dowlais a Phendarren er pan yinadawodd y byd enwog Dan Navies i Merthyr. Mae O wedi profi ei hunan yn olynydd s]>lendid iddo fe hefyd. Wrth gwrs, niaeDau Da vies yn eithriad ar ei ben ci hunan fel arweinydd nid un o fil yw e, ond un O tiliwn ond wir mae John T. Jones yn fachgen da hefyd. Twin - Odi wir, bachan first class yw e, a byse dim ond dipyn bach rhagor ocheck yndo fe, fe fyse yn mhellach mlan hefyd. Pwy ddiwarnod fe gas i bresonto a ohloc beautiful gan eglwys a chynnlleidfa Moriah, ag fe leiciwn i glywed Dafydd Benwyn Yon darllen y penillion (ldarllenwd yn y cwrdd presento hefyd. Ma rheini yn bietwr da iawn o hono fe. Dewch yn 111 lan Dafydd._ Dafydd Benwyn.Wel fechgyn, ar eich eais ch i, fe'i darllena i nhw goreu galla, oud ma un peth yn fy erbyn i'w darllen uhw fel loiciwn i rwyf wedi aiifdiofio fy pectol heno, old ymdreehaf wncyd fy ngoreu dan yr amgylchiadau. Dyma nhw. UWHDD ANRHEOU MR. JOHN THOMAS JONES, G.T.S.C. Mac tyctebau'11 eael ell rhoddi I bencampwyr mawr yr ocs CHwini redegwyr a phel droedwyr, Ac ereb ddyrnwyr drwg di foes U,lll uid anrhydeddu dyrnau, Traed, 11a choesau lleno wnawn Ond cydnabod pen a chalon Brawd o fuehedd deilwng iawn. John T. Jones, ein g wych arweinydd, Gweithgar frawd dufnyddiol yw Un gyssegra'i holl dalentau I wasanacth eglwys Dduw Nid rhyw gornant drystiog ydyw, 'N chwyddo'u iFromlyd ar ei thaith, Oudlel afon ddofon lydau, Mown tawdwdl gwna ei waith. Ei gymeriad pur dilychwiu Ymddissrleiria yn barhaus F n o ysbryd boneddigaidd, Hawdd ci driu hob uurliyw drais Ufudd yw a gwasanaethgar, Diyinhong ir trwy ui oes Ei uwchafnod yw dyrehatu - ICnw'r Gwr fu at y groes, Nid gwyllt heliwr am aiuhyde Id Eisteddfodol ydyw ef; Mil gwell ganddo drwytho'i enaid A cherddoriaeth teulu'r nef; Heu cniynau anwyl Scion Sydd yn gyson fynd a'i fryd, A'i brif ymdrech yw dyn-hafu Mawl i'r Iesu yn y bpI, All uid yw yr aurheg werthfawc A gyflwynwyd iddo nawr, Ond rliyw arwydd o'n hedmygedd O nil garwn ui mor fawr Traethu gwerth ei ddeftiyddioldeli A'i rinweddau of yn llawn, Mil rliy ddistadl ydyw'r awrlais, LIawer iawn rliy fyr y\u dawn. Iddo ef a'i" briod liaw;ddyar Ni ddymunwn einioes hir, Haulweii ffawd fo'11 {?wenu arnynt Tra b'ont yn yr anial dir Y)) ngoleuui haul Cyfiawnder Bydded iddynt fyn'd yn mlau Ilyd lles cyrhaedd gwlad y gwynfyil J dragwyddol ddybln'r gan. Dros y CouRrpns. WtL SLEDGWR, O.Y. - Bwiiada y llechgyn sylwi arrhyw bethau ar y trordd ihwng Aberdar a lliiwauu yr wythuos nesaf i gal typyn o change - 'W.S,
 
 


 

 

None

B0810_30-07-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023
30-07-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-timesñ


Y CONFFRENS. Wil Sledgwr. - Fechgyn, lnae'n dda gyda fi eich gweld chi wedi dod mor gryfio heno ctto, er fod auiryw o honom ni wedi mynd off ar holidays. J Gobeithio dewan nhw nol yn Faff wedi enjoyio'u I hunan yn braf. Ma gyda ti ormod o heyrn yn y tan 'I i fynd off leni, a rhaid i fi foddloni i watchan Dydd Llun Mal on i fynd am drip i Aberdar neu rwle ogos I teUjg. I Stioni. - Paid achwyn, Wil bach, a'r fynd i Aber- dar. Mae e yn change ardderchog i fynd yno. Fe fu rhai o honon ni yno Mabon dywetha, ag fe enjoy*on ni yn grand yno. O'n ni fel se ni wedi newid dwy wlad. Chredith dyn byth ond y eawl sy wedi l>od yno gymynt yn well lle i fyw yw e na Dowlais. O'r Gadlys lan i Hirwen, mao gerddi glana weles i o'n llyged erioed. Phil. - Pam, wyt ti yn gailer gweld gerddi a dy I glustiau ynte? Shoni. - Nawr Phil, ca dy chops, cyn bo fi yn rhoi whirlad i ty am dy impudence, a ga l t fi fynd mlan i weyd am y gerddi. Ma'r llen gwmyn diffrwyth fel I wen i un arfer meddwl am dano, wedi cal i neyd yn erddi panidwysaidd (fel nia'r dynion mawr yn gweyo). Roedd hi n bleser i weld y tatws, y catibage, y cenin, y pys, ar ffa, &e. Ma'r tir yn cal i roi mas yn lots, i'r eawl cymerith am flwyddyn, neu ddwy, ueu dair, (fel lio'r tir) a'r ol hyny ma nhw yn codi tipyn o dal bub blwyddyn am dano. Ilarri. - Pwy sy a'r hawl i godi tai am y tir? Bhoni. Cwestiwn arall yw hwna. Ond dyna fel mai yn 'KXI, ag ma shew o ddynon yn gneyd haner i bywoliaeth o'r jHithe ma nhw yn gwni yn y gerddi. Xed. - Wel, fe fues i yn y Fare yn enjoyo'm hunan ta beth. Yn wir mae na walks splendid, ta belt) ag hefyd ma na 10 crand iawn yn cat ) neyd i'r hill yr top ma tillw chwr o fod wedi gwpla fe nawr; ma pondydd bach a ffa lis yna, a pont Ã
Jert iawn hefyd, at, yn nerair gwirion i ma na le jiert dychrynllyd. ° Frank. - Wel wir, pan hues i yna wedd isha glan- han'r llyn mawr yn ofnadw, ta both wedd hwnw yn warthus i weld e. 'Ned. -O talle bo nhw wedi noytl f3 erbyn hyn. Joe. - Peth gnath tynu attention 6 oedd clwed oymynt yn sharad Cwmrag- yno. Mynd am walk trw'r park bcchgyn a merched, dynon a menwod, old aud young, llen dynon a plant bach, gweithwra a fiwells, pob nn yn gweyd Cwmriig. Mynd i'r lan trw street wedyn, pob un yn gweyd mouthful o Cwnnag,a t-yna peth refrjyhing i Welshman, yn cal llond pen o Shwt i obi heddi. Tyna fel ma pob un yn Aljer- dar, ondnage tyna fel ma nhw yn y llei,,hi)()tirlio(Ki hyn o lK)thti bowl Pant, y Bryna, a Lover's Lane, ma uhw fel se nhw yn too big i s'harad Cymrag. ond cwni trwyne a wilia rhw hen Sisneg main. Ma gwad ni Iterwi yn y veins ni wrth gweld cwinyiit o Die Sinn Davids yn treio acto fel foriners in their own country. Dan - Ha, ha, ha, clywch chi "Satan yn ceryddu pechod," boys. Jack - Dyna felma hi boys pub mi at i ffansi i chi'n gweld," rs gwedodd yr hen ft nyw wrth gysanu'r hwch. Y petti dynodd i'n sylw I oedd gweld cymynt o brakes, cabs, a phob math o gerbyda.n yn mymf i'r Ian i gyfeiriad Hirwen ar brydnawn Sul, ag yn gyru nol non Sul nea odd hi'n arswyd i gweld nhw. Ag fe alien i feddwl fod rhai o nhw wedi l>od yn acto'r bonafides, wath oedd y ceffyle a'u boliau yn "wag, ond wrth bob argol wedd y dynion a'u boliau yn llawn. Wedd digon o fwstwr dwl gyda nhw ta beth. I Dai.te, ag i gwpla'r'cwbl, wedd.rhai yn blongo i'r cwrdde. Yn He bod dynion yn i gweld nhw yn settlo a'r brakes i fynd o'u blan nhw, ag aros yn cenietry ues bo nhw yn dod, rhai erill yn mynd yn mlan gan bwyll, a'r brakes yn i dala nhw ar y tfordd. Ond oa o'n nhw yn scemo fel ytizi roedd rywrai yn i gweld nhw er hyny. Sami. - Fe ffeiles i fynd trw'r Park, wath wer ei gyda fi, a fe ddiflasadd hyny fi yn deg. Twm. - Beth oct ti beiao rhoi'r chain an) ci wddw" 0? wedd liono yn dy boeed di. ° Sami - We,"wedd y chain yn ym nihoced, ond mae e wedi cal i brinto ar y notis wrth ygct, "All dogs must 1)0 led with a string while in the Park," a we dim llinin yn ym mhoced, a we'n i yn meddwl na netha'r chain ddim o'r tro aehos bod string ar y notis. Dan. - O'r mwnci twp fel ag wyt tl: Tanto. - Son am brakes a'r cabs Ac at- howl Hirwen, roedd hi'n ljeryglus ofnadwy i drafeili yna IwfydJ gan gymynt o beisicla wedd yn mynd mor drychllyd yna wedd gofyn bo llyged nol a mlan gyda dyn i gadw nia- o ffordd rhoini, ag wen yn meddwl bod hi'n llawn biyd i'r authorities rhoi treth ar y pet-ho hyny. Hugh. - Yr ydach yn hoff iawn o chwilio boiau fechgyn, ond pc baech chwi wedi gwneyd fel y daru i mi, nid dyna fyddai eich ton. Bym yn cysgu dwy n(m.aitil yn y ty He bn awdwr ffugchwedl "Bob Owen'' yn trigianu cymerai- daith boreu dydd Lluu 1 fynu trwy Hirwain a Phenderyn, ac i fynn hyd at yr Eglwys dilynais yr heol haner cylchog heibio i'r fynwent i fynu i'r Bryn cyfagos! dringais i'w goryn, ac o'r fan hono cefais olypfeydd dymunol af y cymydogacthau cylchynol. Bum ar ben niacu mawr mew u cylch yno. a barn wn wrth yr olwtr a mo mai adfeilion llen Demi Dderwyddol gytsegiedig ydoedd, ac fy mod yn sefyll ar y fan He bu hen athrawon yn droednoeth cyn hyn yn cyhoeddi docthineb i'r bobl. Bumar dwmpathau gerllaw, a thybiwn fy mod yn sangu ar feddrodau hen broflfwydi i genedl." Aotlnun I lawr gerllaw i Bontneddfechan, a deuai geiriau (Jn- llwyn, "Brenin y Marwnadwyr i'r cof: Mangrohyfryd A no ldfa icchyd yw Pontniddfeehau." Yr oedd anian yn yniddangoa yn ei dillad goreu, ac wrth syllu ar ei tfogoniant arddunol nia gal hyn lai na thori allan i waeddi yn ligeniau swynol y diwodd ar "Mynyddog:-1 O anian, pa ryfedd fod dynion Yn hofti piydferthiou dy wedd? By>! Duw fu'n dy wisgo'n ddidranforth A'r lliwiau prydferthaf a fedd 'Hhwl1 baentiodd wefusau y rlio--yn \-11 gild] ac yn wyn bob yn ail, A') hwn rofldodd fod i'r wybremdd A wi. - goedd y coedydd Hdail." I Mucyn. Fe fues i yn y r-uydd yn Abeidur U bcth. ag wedd y cyhoedd^r yn eisie, a'r gweuidog yn cyhoeddi yn i 1.. f, Ag ar ul gweyd am cwrdde'r M thuuj, dyma fu yn gweytl fel hyn, "Borell Sabbotii nesaf fe fydda i yma am unarddeg o'r R1O-1I, os byw ac iach, oud f\>ld dim o'ch haner chw i yma. Udd hyny yn hint i fi, ')0 lot uhenyn nhw till] ag yn Dowlt yn colli'r cwrdd ixire sul. Dafydd Bouwyn. - Fo garwn innau ddweyd am y cyfarfodydd meht. a Refais yn y Gadly:s, ac au) y tculu anwyl y cefais y fath groe.^aw ganddynt, a'r unyynhad a gefais yn eu ewmUl prydnawn Sabboth. Teimlwn dau y grouglwyd. hon, er nad yw'r teulu hwn etto wedi cyrhaedd i wlad y dedwyddweh, fod yna ddedwyddwch nch l yn y tculu, er eu bod yn myd y galarnadau. Teimlwn yn hapus a chartre'fol yn cu plith, cr cu bod yn ddieithr i mi yn 01 y cuawd - - . Shors. (Yn dod fewn yn feddwl. Hie, Eshciibh- wch ti boys - hie - wedi 1xxl off - hie - gyda - hie - ecshcurshon colliersh - hic-yn 'r ecshibisnon - hie - a wedi cal llawn tela hefyd - hie-hie-ond wi'n right wala run shwt - hie - hie - right l>oys - hie - hie. Wil Sledgwr. -Dyna drueni nawr, auinauyn mynd mlan mor hapus foil hwn wedi dod mown y'n y sliap I hyn i dowli blast ar y ewM. Uhaid turi laii nawr a mynd ttia thre. Di - os y Conffrens WIL SLEDGWR. j




 

 

(delwedd B(delwedd B0806)

B0811_06-08-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023
06-08-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-timesñ
Y CONFFRENS. Wii Siedgwr. - Wel boys, oes neb ohonodj chi ivedi oal llythyron o wrth y boya sy wedi mynd off ar oi holidays Dai - Na d\v i ddim yn meddwl fod nob. Ma ultw yn enjoyo u hunen nawr, a chwedyn din nhw ddim yn cotio dim am danom ni. Out of sight, out of mind." Twm. - Dw i ddim yn gweld bod hi'n reit i ni dori'r It Conffrens lan achos bo nhw ddim yma i ni yn ddigon i'mryd eworym yma hono, ag fe own ui mlan gore gallonmi. Jack y Fochriw - Wdw i'u moddsyl bo shawna i h weyd gair heno. Ma Band y Fochriw wedi enill dau first prize dydd Sadwrn dywetha yn Briatc. Dyna dwtch i chi, lx>ys. Enill dau first prize run diwarnod Phil. - Beth yw'r rheswm na fyse uhw yn treio yn South Wale3 nawr? Os gormod o ofon arnyn nhw Jack y Fochriw - Nage, nid dypa l>eth yw e, oud j y ma'r Brass Band Association wedi suspendo nhw, a I wedi stopo nhw i gal y prize dywetha enillson nhw achos bo uhw wedi torir Rules meddo nhw. Ond dyw'r Band ddim yn danto. Ma nhw yn mynd yr wthnos ar ol y nesa- i Newtown, ag i ni yn y Fochriw yn mynd i gasgln i dalu'u hexpeusej ulny lx.'b dinif, Dyna i chi dwtch, onte boj's? Shorn'. - Dyna both dylen 111 fod yn falch iawn o hono fe, fod Mr. E. P. Martin, head manager Dowlais, wedi cal i ddewis yn President yr Iron and Steel lustitute. Ma Mr. Martin yn wrboneddig bob mod- I fedd oboao, a, vu IIawn deifyngi? yr anrbydedd boo, Llwyddiant i'r Dowlais boy i lauw'r swydd yn an- t rbydeddus. weda i. > Dai - Wdw i'n endoreo'r sentiment o waelod i'n nghalon, ag wdw i'n falch iawn am un arall o Dowlais sy wedi cal i anrhydeddu trwy gal i godi i gader yr Undeb Cynulleidfaol, sef y Parch R. S. Williams Bethania. Fe fydd yntau yn siwr o lanw'i le mown modd tywysogaidd yn ol ei arfer. Hir oes iddo fe a Mr. Martiu weda i. Ond fydde hi ddim yn niwed i reporter y Merthyr Timet i gofio fod yma weinidogiou Ymneillduol ereill yn Dowlais hefyd." j Twm. - Wi'n cydfynd a'r cwbwl boyi. Ich eliiii cofio am siarad fu gyda ni am y Cor Dirwestol pwy nosweth. Wei, fe enillodd Cor y Plant y Second Prize, a dim ond un point o'n nhw ar ol y goreu, a dim ond dwy filldir odd gyda rheini i drafeili i'r Crystal Palas, a'n plant bach ni yn trafeili trw'r nos, dim ond just cal amser igalbrecwestaswilfach cyn mynd i gystadlu. Mae'n syndod bo nhw wedi gallu canu o gwbl, ag mae'n glod i ben Bob Recs bod o wedi gneyd y fath waith ardderchog, i'r Camittee am yr arrangements, ag i'r plant am ganu mor ardderchog ar ol y fath drafaelu. Ma nhw wedi cal Silk Banner beautiful i'r Cor, a Grand Certificate hefyd, ag ma cynllun ar waith nawr i roi bob i oortificate i'r plant. Pob llwyddiant iddyn nhw. Phil. - Mae'n dda iawn gyda fi weld fod cantorion Dowlais yn dod i weld gwerth arweinydd da, a bod y fath deimladau oynes gyda nhw at y fath fachan talentog a medrus, Mr. Harry Evans. Ma'r cor wedi voto £ 25 iddo am i waith a'i lafur hyny yw, 25 per cent o enillion y Cor. Er ys ychydig amser yn ol roedd cyntach anghyffredin am roi 10 per cent o'r enillion i'r Leader, a gweyd fod e'n hen grabyn ahympil am dderbyn cymynt. Ond diolch fod y safon yn codi, a 25 per cent yn cal i roi nawr heb achwyn dim. Wy'n meddwi y dylen ni fod yn llawen i gyd wrth weld JT: oea yn gwella, a gwasanaeth a llafur y bechgyn talentog yn cal eu gwerthfawrogi. Wil Sledgwr. - Mae'n dda gyda fi eich clywed chi yn sharad mewn ysbryd uior foneddigaidd heno bob un, a bod pop peth yn mynd yn mlan mor hapus A chan ein bod mor ychydig o nifer heno, gwell tori lan yn y bias a chofio'r adnod Byr a melus." Dros y Conffrens WIL SLEDGWU.

 

 

 

B0876_13-08-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023
Y CONFFRENS. Dan. - Wd boys, urner picker gyda mi lituo eLto j longyfarch un ofechgyn ifeno Dowlais ar ci hyyddiant yn pasu 1 nor errand i fynd miwn i Goleg Aberystwyth, I - aquo;cf rounnv Jenkins, Market-street. Dyma fachan ag w yn golio er pan odd e'n grotyn yn yr y-&gt;gol rodd riiywlx'th yn ryfedd i weld yndo fc pryd hyny. Pan odd y crotn erilf yn wbare (I lx&gt;tht-y rodd Tommy liach I ar i llen i hunan, yn nghauol i study, a pan by. - e fe yn cal i alw, rudd (J wastad a'i lesson yn barod. Wedyn wedi iddo ddechreu gweitho yn Long Work, Cwin. bargod, rodd son am dano fe fel bachgen tawel a gweithrar; yr un f)eth wedyn yn Rhoslas Fochriw rodd pawb ag oedd yn nabod Tommy yn sharad yn barcliits am dano, ag yn gweyd byse fp yn dod yn rhywbeth heb law tori glo. Adyma fe nawr wedi paso i fynd j'r Coleg, a fues i ddim yn falchach am fachan bach erioed. Wedd y dwr yn llanw'n (lygaid it,) falchder, pan chycs i am dano. Dafydd Benwyn. - Galtaf linau ddweyd yr mi fath i Dan yn hollol, ae yr oeddwn yn toinilo mor falch im oi hyyddiant nea i mi ddod yn fardd ar uuwaith &gt;'11 fy hen ddyddiau Ah Tommy, mae'th lwyddiant rhyfeddol yn lloni | Fy yspryd, nes llanw fy mynwes a chan O'th febyd y gwyliais dy holl aymudiadau, j A theimlwn yn llawen dy wel'd yn dod mla'n j j 'Rwy'n cofio'r nos gyntaf dychwelaist ti gartref 'Rol bod yn ngwmpeini dy dad mown pw 11 glo, j By lam a'th cliwiorydd yn foddfa o ddagrau, Nid a y nos hono byth allan o'u eo'. Ond daeth cyfnewidiad daeth dydd o lawonydd, i Dydd derbyn y newydd o'th lwyddiant mawr di Y teulu yn foddfa gau ddagrau llawenydd, Wrth wel'd an mor anwyl yn esgyn 1 fri Hir oes i ti, Tommy, yn llawn ogysuron, A llwyddiaut yn ngwinllan dy Arglwrdd o hyd Bydd ffyddlon hyd angau, eei goron y bywyd, A'r nefoedd yn g irtref 'rol gadael y byd. Sami. - Wrth i'ch clwed chi yn son am collegis, wdw i yn bexo na ches i ddim ysgol ariod, a fe loiciwn 1 ddysgu spellan Sisneg, 03 ca rhewyn rn nysgu i. Ptiil. - Dyna jobyn i ti, Joe. Joe. - Gnewn ni dyscu ti i apello, nawr spella milk, bami. - Alia i ddim. Joe, - Spella fe ar ol ni te m - i~l - k. 8am i. - M - i - lk. Joe. - Beth yw hwna nawr Sami. - Sana i'n gwbod. Joe. - Beth ma ti gweld menwod yn rhoi yn te Sami. - Rum. 011. - Ha, Ha, Ha. Joe. - Don't laugh in school boy*, try again. Spella, glass. Sami. - Alia i ddim. Joe. - Spella fe ar ol ni te g-l--a-douhk:3. Joe. - Beth yw hwna nawr Sami. - Sana i'n gwbod. Joe. - Beth ma menwod yn rhoi yn ffencstri? Sami. - Rliacs. ji (Oil yn chwerthin etto.) Phil! - Dyna hi wir, wrth roi rum yn y te, mae rags yn mynd i'r ffenestri. Nell. - Dyma hi heno to, simplo'r menwod ie fe. Dropwch chi'r fysuea yna ar unwaith. Dyna ore i chi. Beth ma shwt dacle a hyn yn feddwl? Nos Sadwrn dywetha wech chi'n simplo'r merched am smoco sigarets, yr hen scamps di-dda-i ddim shwt ag i chi. Ianto. - O, gwyddoch chi both weles i heno Wo'u i yn dod j'r Conffrens; trw M - - - street, a dyna lle we chwech o ferched ifenc, a un bachan ifanc yn dod yn mlan ag yn tynu packet o cigaretts mas ag yn rhoi bob o till iddyn nhw a dyma nl w YIl dechrearni nea bor hewl yn fwg i gyd. Ag wrth bo li yn paao, wedd un o henyn nhw (a hono yn ferch 1 f - r befyd) yn trweyd bo rhaid lddyn nhw fud yn ofalus na ddethe'r Conffrens' i wbod am denyn nhw. Ond chydig we'a nhw yn feddwl bo ti n paao trw'r mwg a'r y pryd, a nhwynte ddim yn yng ngweld gan mor dew Twm. - Won i dod o Bontsain pwy noswetn hefyd, ag wen i'n gweld dau fachgen a thair merch yn dod gyda'u gilydd, dan smoco shigarets, ag fe smoeodd un o'henyn nhw dair shigaret mas yn llwyr cyn eyrhaedd Dowlais. Ag os - Shan. - Nawr, dim rhagor o'ch shimpleth chi. Alia i ddim a godde shwd beth. Rhyw grug o greaduriaid fel chi yn mynd i fychanu menwod ifenc Blc bysech oni bai meuwod, wn i Mocyn. - YD Mharadwys. Peggy, - (Landlady Mocyn yn dod fewn a'r rolling pin yn ei llaw). Y menwod syn i chai i heno otto, ie fe? A tithe Mocyn, o bawb yn y Hhimplonhw II ddyle fod y dwetha i weyd dim am denyn nhw, ta both. Nos Sadwrn dywetha wet ti'n canu gallet ti fyw heb y menwod. Dyma both yw bachan pert i neyd pobpeth i hunan. (Yn tvoi at y lleill.) O bob lodger MV wedi bod gyda ti ariod, dyma'r lletwhitha welas i ariod yw'r hen leban salw hyn. Grondwch beth mau e wedi wneyd yr wythnos hyn. Nos Fawrth dywetha fe a'th dreio cwyro'i drowsis crwaith, a fo dorodd bob nodwydd odd gydll fi yn Y ty cyn gneyd dim. Noslau fe a'th i'r back, a fe ddath mnyn ar iAr ore odd gyda fi, a fe rliows hi miwn crochaned o ddwr berw ar y tan, ar ccwnt iddi gal dydwy wyau wedi berwi yn barod, meddc fe. Fe a th 1 dreio cookan i swper i hunan heno; fe rows lawn ffrympan o chops ar tan, ag yn lle halen fe dowlodd ddwrued o dry s-oap arno, a pan gwelodd e hwnw yn win I r lan fe gilodd mas a,'1 adel yn y man hyny. a? off ag e yma i drin y menwod. Dere ma, Mocyn, 03 neised poced gen ti, gad weld. Dyma hi to. Cap nos Shon yn i boced e yn lle neised, ag oedd hwnw yn partoi 1 fynd i'r gwcly pun das i mas, a fc fydd wedi tynu r cwbwl yn garlibwns cyn af ti nol with whilo am 1 gap nos. A rhyw hen set'fel hyn sy'11 mynd i son am 110yd pob- peth i hunen, a shimplo'r menwod, iefeV Dewch uilan ferched, pitciiwch miwn iddin ar unwaith, a fe dysgwn ni nhw i sharad. - - T, Ysgrechfeydd o Oh Oh Oh b \Y b Murder. Trwy lwe daethum i allan heb niwed. Wn 1 ddim etto sut ma'r lleill wedi ymdaro. Dros y Conffrem WIL SLEDGWR. </span

 

 

 

B0874_27-08-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

Y CONFFRENS. Dan. - Wd boys, urner picker gyda mi lituo eLto j longyfarch un ofechgyn ifeno Dowlais ar ci hyyddiant yn pasu 1 nor errand i fynd miwn i Goleg Aberystwyth, I «cf rounny Jenkins, Market-street. Dyma fachan ag w yn golio er pan odd e'n grotyn yn yr y->gol rodd riiywlx'th yn ryfedd i weld yndo fc pryd hyny. Pan odd y crotn erilf yn wbare (I lx>tht-y rodd Tommy liach I ar i llen i hunan, yn nghauol i study, a pan by. - e fe yn cal i alw, rudd (J wastad a'i lesson yn barod. Wedyn wedi iddo ddechreu gweitho yn Long Work, Cwin. bargod, rodd son am dano fe fel bachgen tawel a gweithrar; yr un f)eth wedyn yn Rhoslas Fochriw rodd pawb ag oedd yn nabod Tommy yn sharad yn barcliits am dano, ag yn gweyd byse fp yn dod yn rhywbeth heb law tori glo. Adyma fe nawr wedi paso i fynd j'r Coleg, a fues i ddim yn falchach am fachan bach erioed. Wedd y dwr yn llanw'n (lygaid it,) falchder, pan chycs i am dano. Dafydd Benwyn - Galtaf linau ddweyd yr mi fath i Dan yn hollol, ae yr oeddwn yn toinilo mor falch im oi hyyddiant nea i mi ddod yn fardd ar uuwaith >'11 fy hen ddyddiau Ah Tommy, mae'th lwyddiant rhyfeddol yn lloni | Fy yspryd, nes llanw fy mynwes a chan O'th febyd y gwyliais dy holl aymudiadau, j A theimlwn yn llawen dy wel'd yn dod mla'n j j 'Rwy'n cofio'r nos gyntaf dychwelaist ti gartref 'Rol bod yn ngwmpeini dy dad mown pw 11 glo, j By lam a'th cliwiorydd yn foddfa o ddagrau, Nid a y nos hono byth allan o'u eo'. Ond daeth cyfnewidiad daeth dydd o lawonydd, i Dydd derbyn y newydd o'th lwyddiant mawr di Y teulu yn foddfa gau ddagrau llawenydd, Wrth wel'd an mor anwyl yn esgyn 1 fri Hir oes i ti, Tommy, yn llawn ogysuron, A llwyddiaut yn ngwinllan dy Arglwrdd o hyd Bydd ffyddlon hyd angau, eei goron y bywyd, A'r nefoedd yn g irtref 'rol gadael y byd. Sami - Wrth i'ch clwed chi yn son am collegis, wdw i yn bexo na ches i ddim ysgol ariod, a fe loiciwn 1 ddysgu spellan Sisneg, 03 ca rhewyn rn nysgu i. Ptiil - Dyna jobyn i ti, Joe. Joe - Gnewn ni dyscu ti i apello, nawr spella milk, bami - Alia i ddim. Joe - Spella fe ar ol ni te m - i~l - k. 8am i - M - i - lk. Joe - Beth yw hwna nawr Sami - Sana i'n gwbod. Joe - Beth ma ti gweld menwod yn rhoi yn te Sami. - Rum. 011. - Ha, Ha, Ha. Joe - Don't laugh in school boy*, try again. Spella, glass. Sami - Alia i ddim. Joe - Spella fe ar ol ni te g-l--a-douhk:3. Joe - Beth yw hwna nawr Sami - Sana i'n gwbod. Joe - Beth ma menwod yn rhoi yn ffencstri? Sami - Rliacs. ji (Oil yn chwerthin etto.) Phil - Dyna hi wir, wrth roi rum yn y te, mae rags yn mynd i'r ffenestri. Nell - Dyma hi heno to, simplo'r menwod ie fe. Dropwch chi'r fysuea yna ar unwaith. Dyna ore i chi. Beth ma shwt dacle a hyn yn feddwl? Nos Sadwrn dywetha wech chi'n simplo'r merched am smoco sigarets, yr hen scamps di-dda-i ddim shwt ag i chi. Ianto - O, gwyddoch chi both weles i heno Wo'u i yn dod j'r Conffrens; trw M - - - street, a dyna lle we chwech o ferched ifenc, a un bachan ifanc yn dod yn mlan ag yn tynu packet o cigaretts mas ag yn rhoi bob o till iddyn nhw a dyma nl w YIl dechrearni nea bor hewl yn fwg i gyd. Ag wrth bo li yn paao, wedd un o henyn nhw (a hono yn ferch 1 f - r befyd) yn trweyd bo rhaid lddyn nhw fud yn ofalus na ddethe'r Conffrens' i wbod am denyn nhw. Ond chydig we'a nhw yn feddwl bo ti n paao trw'r mwg a'r y pryd, a nhwynte ddim yn yng ngweld gan mor dew Twm. - Won i dod o Bontsain pwy noswetn hefyd, ag wen i'n gweld dau fachgen a thair merch yn dod gyda'u gilydd, dan smoco shigarets, ag fe smoeodd un o'henyn nhw dair shigaret mas yn llwyr cyn eyrhaedd Dowlais. Ag os - Shan - Nawr, dim rhagor o'ch shimpleth chi. Alia i ddim a godde shwd beth. Rhyw grug o greaduriaid fel chi yn mynd i fychanu menwod ifenc Blc bysech oni bai meuwod, wn i Mocyn - YD Mharadwys. Peggy - (Landlady Mocyn yn dod fewn a'r rolling pin yn ei llaw). Y menwod syn i chai i heno otto, ie fe? A tithe Mocyn, o bawb yn y Hhimplonhw II ddyle fod y dwetha i weyd dim am denyn nhw, ta both. Nos Sadwrn dywetha wet ti'n canu gallet ti fyw heb y menwod. Dyma both yw bachan pert i neyd pobpeth i hunan. (Yn tvoi at y lleill.) O bob lodger MV wedi bod gyda ti ariod, dyma'r lletwhitha welas i ariod yw'r hen leban salw hyn. Grondwch beth mau e wedi wneyd yr wythnos hyn. Nos Fawrth dywetha fe a'th dreio cwyro'i drowsis crwaith, a fo dorodd bob nodwydd odd gydll fi yn Y ty cyn gneyd dim. Noslau fe a'th i'r back, a fe ddath mnyn ar iAr ore odd gyda fi, a fe rliows hi miwn crochaned o ddwr berw ar y tan, ar ccwnt iddi gal dydwy wyau wedi berwi yn barod, meddc fe. Fe a th 1 dreio cookan i swper i hunan heno; fe rows lawn ffrympan o chops ar tan, ag yn lle halen fe dowlodd ddwrued o dry s-oap arno, a pan gwelodd e hwnw yn win I r lan fe gilodd mas a,'1 adel yn y man hyny. a? off ag e yma i drin y menwod. Dere ma, Mocyn, 03 neised poced gen ti, gad weld. Dyma hi to. Cap nos Shon yn i boced e yn lle neised, ag oedd hwnw yn partoi 1 fynd i'r gwcly pun das i mas, a fc fydd wedi tynu r cwbwl yn garlibwns cyn af ti nol with whilo am 1 gap nos. A rhyw hen set'fel hyn sy'11 mynd i son am 110yd pob- peth i hunen, a shimplo'r menwod, iefeV Dewch uilan ferched, pitciiwch miwn iddin ar unwaith, a fe dysgwn ni nhw i sharad. - - T, Ysgrechfeydd o Oh Oh Oh b \Y b Murder. Trwy lwe daethum i allan heb niwed. Wn 1 ddim etto sut ma'r lleill wedi ymdaro. Dros y Conffrem WIL SLEDGWR.

None

 

(delwedd B(delwedd B0804)

B0859_03-09-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

 
Y CONFFRENS. Dan. - Wel Boy?, shwt mae lleno? Mocyn - Atejx;d pob un drosto'i hunan. Wdw i ddim yn dda iawn, ta both, ag wdw i lOiwr na weda i ddim yn erbyn y menwod heno ta both ac os clywa i rhywun yn gweyd un gair yn fach am denyn nhw fydda i'n cilo tnas ar unwaith. Twm. - Fe newidwn ni subject heno. Fe leicswn i alw'ch sylw chi at Feml&gt;eis School Board Merthyr, yn enwedig dau o Ddowlais. Os yw'r hyn welais i yn yr Echo am denyn nhw yn wir, mae'n Hawn bryd i'r Conffrens' i 'gymeryd at eu hathuc; nhw, a ihoi gwbod iddyn nhw beth yw'n barn ni im denyn nhw. Shoni. - Beth sy'n txxl nawr ynte? Twin. - Wel ar gownt i ni weld y peth yn glir, mae'n rhaid i ni ddeohre gyda'r District Council. Os cwpwl o wythnose nol fe ddath David Davies Gleljeland mlan a. cynygiad o flan y council i ystyried y priodoldeb o feddwl am gal recre;?t:on grounds, liynv yw, i gal llefydd cyhoeddus i ni a phawp erill i fynd i enjoyo'n hunen, yn lle bo ni yn gorffod sefyll ar y corneli, a chal y demtauiwn i fynd i'r tafarne. Ag mae yn draeni ofnadwy na alien ni gal rhyw le i fynd hefyd. Dyna A herd ar, er engraifft mae park ar. dderchog gyda nhw. Ag ro'dd Wellington Bach&quot; Meitiiyryn gweld bod ishe'r un peth arnon ninnau, ag fe alwodd sylw y council at hyny, (a phe byswn i yno fe fyswn i yn rhoi good clap iddo fe hefyd). Ond fe'i gwrthwynchwyd e ar unwaith, ag fe gariwd y dydd i beidio gneyd sylw or peth, ag fe a'th un mo'r bell a gweyd fod yr hewlydd yn ddigon da i ni. Gobeitho rhoiff voters y ward mae e'n e-gys represento yr hewl iddo yntau yn y lecshwn nesaf hefyd, yn lle seat ar y council. Wedi iddi fynd yn fHat ar bwne y recreation frounds, fe baswd penderfyniad wedyn i ofyn i 'emi&gt;ars y School Board i adael y playgrounds yn agored i'r plant i ohwareu yndyn nhw ar ol amser yr ysgol. Yr wythnw ddywetha fe ddath y v&amp;U o flan y school board, fe cynygiwyd w eilnvyd fod y cais yn cael ei ganiattau, gan Wills MerthyraGray, Merthyr Vale. Er mor groes i ni iw egwyddorion y ddau yna, mae'n rhaid rhoi compliment yddyn nhw am hyn. Ond dyma &quot;welliant&quot; yn cael ei gynyg gan y Parch R. S. Williams, Dowlais, a'i eilio gan y Parch LI. M. Williams, Dowlais, ac fel y mae yn warthus i adrodd aeth y mwyafrif gyda nhw, a dim ond y cynygydd a'r eilydd dros y cynygia.d gwreiddiol. Joe. - Shame, shame, can that be true? Is it possible that a Nonconformist minister in the person of the Rev. R. S. Williams could be so unmanly as to propose that the playgrounds be closed against our loving innocent children, and turn them into the streets, to bo in danger of being run over by cabs, busses, and brewery drays, where they will hear the most filthy and abominable language, where they will come accustomed to evil doings, and led into the greatest temptations? And that proposition was seconded by the Rector of Dowlais Excuse me for speaking English to-night, as my blood is boiling, and I cannot express myself in Welsh. When thinking that two men profts ing to be followers of Him who said &quot;Suffer little children to come unto me,&quot; could be hard enough to act so unworthy of their calling. Jim. - Dyna R. S. Williams, does dim plant gydag e'i hunan am wn i, ag mae e'n byw mewn lle nag yw swn plant yn disturbo fawr arno fe. Dyna'r rector wedyn. Mae yntau yn byw mewn lle naill ochor bron, ag mae gydag e le i'w blant i chwareu heb fynd i'r hewl o gwbl, (ag mae nhw yn gweyd wrtho'i fod lle hwnw wedi bod yn recreation ground cyffredinol i'r gweithwyr. pe bae nhw wedi gneyd y defnydd priodol o hono). Ond dyma'r cwestiwn yw hwn Ble caiff ein plant le i chwareu? Fe dywedodd un gyda priodoldeb Mae'n rhaid i blant i chwareu, ond does dim lle yn Dowlais gan nad beth am Merthyr.&quot; Dyna Caeharris a Phenvwern, 'roedd y cae rh wn'' y ddau le yna yn agored, ond ma rhestr o dai yn cael eu hadeiladu yno nawr, ac oddi yno trwy Dowlais yn gyffredinoi does dim lle o gwbl ond yr heolydd. Dyna rhwng Gellifaelog a Top Pendarren mae typyn o to yno, ond beth yw e? Yr hen Ie mwyaf afiach a gellir meddwl am dano, heu domeni o ysgarthion y lle; ac nid yw yn rhyfedd yn y byd fod cynifer o blant yn y gymydogaeth hyny yn meirw o wahanol dwymyna, pan y meddylion eu bod yn treulio eu hamser chwareu yn gymysg a chrughvyth o ddrewdod ac afiechyd. Nans. - Wyt ti'n gweyd calon y gwir. Wdw i'n ffaelu deall ua alle'r plant diniwed, druaiti bach, gal playground yr ysgol rydd i whare yndo fe. Ma'r volunteers wedi hod yn cal mynd miwn yna, ond wn i ddim a odyn nhw yn mynd nawr na beido; ag fe dynodd rheini y swings a phethe wedd gyda'r plant lawl i gyd ar gount iddyn nhw gal lle, medde nhw. A dyna hefyd wdw i'n cofio'r playground yna lawer mwy o size nac mae e nawr. Slawer dydd odd lle yna i'r llechgyn ar henau'u hnaen, i'r merohed af bsnau'u hlinen, ag i'r infants ar benau'u hunen, ond nawr ma lot o erddi wedi cal i cau mewn, astim nagos cyrnynt o le yna ag odd slawer dydd. Ond gan n td beih fe ddyle'r plant gal Ile i fynd naill ochor i whare. Dafydd Ben wyn. - Er mown syndod at yrnddygiad- au ein cynrychiolwyr, yr wyf wedi derbyn hood had neillduol wrth eich clywed yn siarad nnno. O bawb, dylai arweinwyr y bobl wneyd pobpeth yn eu gallu i gael pob drws yn agored i arwain y plant o olygfeydd a pheryglon corfforol, meddyliol, ac ysbrydol. Ar bob cyfrif dylai y rhai a honant eu bod yn olynwyr yr Apostolion, ae yn genhadau dros yr Hwn a dderltyn- odd blant yn ei freichian, wneyd eu goreu yn mhob ystyr i weithio allan y gorchymyn hwnw o'i eiddo. Portha fy Wyn.&quot; Peth chwithig fyddai meddwl fod doethinch Solomon wedi mynd yn ffolineb, gwrol- deb Llewelyn wedi mynd yn fethiant, a'i wladgarwch a'i genedlgarwch wedi eu ddiorseddu gan rhywbeth nas gellir rhoi gwell enw arno na Cnreulondeb at blant bychain.&quot; Dyledswydd pob llafurwr yn Ngwinllan y Brenin yw arfer pob tynerwch at Flodau'r Oes,&quot; a'u gosod bob amser yn yr awyr buraf, a'r hinsawdd iachaf i ymddadblygu fel y delont i brydferthu a pherarogli gardd Cymdeithas. Dros y Con ffreus WIL SLEDGWR.

 

 

 

B0883_10-09-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023
Y CONFFRENS. Wil. - Wei, boys, beth yw'r pwnc i fod heno? Twm. - Recreation grounds. Dai. - Paid son am rheini nawr mae'n rhy ddnyeddar; mae'r gaua'n dod. Shoni. - Mae'n auaf ar ymeuyddiau'n representatives ni ar y Public Boards hefyd allwn i feddwl, wath din nhw ddim yn gallu gweld fawr er ein lles ni ta beth, a ma na ddigon o stormydd. Harri. - Beth gwell i ni o stormydd y boards? Dos dim glaw yn dod o wrthyn nhw i lanw'r pondydd i ni gal dwr i starto'r gwaith, ta beth. Ned. - Ie, ond nid stormydd naturiol i nhw, ond stormydd yn cal i hachlysuro gan gasgliad o gas, rhagfarn, a jealousy yn upper garrets y members, a chymylau nad oes dim a fyno natur a nhw o gwhl yn arllwys eu cynwysiad o felldithion ar benau'u gilydd. Ag man nhw yn taro yn erbyn i gilydd nes bo taranau yn crynu'r He. Ond dyna'r gwaetha, dyw'r taranau yn clirio dim o'r awyr, ond i llanw hi'n wath, wath, o hyd, Jack. - Ie wir wathach, wathach, niaen mynd o hyd. Phil. - Hoi, clywsoch beth oedd y Parch LI. M. Williams yn weyd yr wthnos o'r blan, hod lle wedi cal i roi gan Lord Windsor i bobl Dowlais i enjoyo'n hunen ar y Bryniau. Mae'n drueni mawr na fyse Rector Dowlais yn gwbod typyn o hanes y lle yn well. Nol [&lt;eth wy wedi glwed, does gyda Lord Windsor ddim byd i neyd ag e. er mae feyw'r landown- er, ond maey Dowlais Company wedi leso r Bryniau, a charedigrwydd y D.I.Co. fel lesees a'u swyddogion yw 1,0 ni yn cal mynd i'r Bryniau o gwbl. Cael ein goddef a'n caniattau i ni i fynd t'r Bryniau, a does dim hawl gan unrhyw barti, picnic, foothall, na chricet i gal i gynal yno heb ganiattad. A dos dim hawl gyda ni I fyned i'r Bryniau o gwbl heb fynd trwy breifat property, neu fynd round about i'r Pant, neu yn round i Gellifaelog ag i'r lan trwy'r hewl yna fugweithwyr Plymouth yn wella os typyn nol. Dan. - Ffor wyt ti yn gweyd hyny? Ond os hawl yn mynd i'r lan i'r Bryniau, yn strait o hewl Pant i Tai'r Efail&quot; Phil. - Oes, mae wir, ond preifat property yw hono, a charedig rwydd y Dowlais Company yw bo ni yw cal cerdded drosti o gwbl. Jack. - Wei, dyna beth arall am y Bryniau hefyd. Mae e'n lle rhy arw i blant i whare yno, heblaw fod e'n rhy llell i blant i fynd yno. Ma na gymynt o greygydd, a chwareli, a phyilau fel nad yw e'n ffit i blant bach i fynd wrthyn i hunen yno, er ar yr un pryd fe ddylen fod yn ddiolchgar iawn i'r lesees a'u swyddogion am bod y fath run yn cal ei ganiattau i ni yno, ac y mae y caniattad hwnw yn fendith anmhris- iadwy i ni. Ond dylai Rector Dowlais fod yn gwybod mai i'r diweddar Syr John Guest, Lord Wimboine, ei olynydd, a'u swyddogion y mae i ni ddiolch am y fen- dith hon, ac nid i Lord Windsor. Shan. - Yn ngwyneb fod y Bryniau mor bell ag mor ddanjerus i blant, pan na alien nhw gal y playgrounds i whare? Ben. - Ma members y School Board wedi gwrthod y fendith yna. ag nawr ofer dadl wedi bara. Din ni ddim gwell o gau drws y stabal wedi'r ceffyl gilo mas. Ond fe dreiwn ni fod ar look out pan ddaw'r lecshwn nesa, os byw ac iach. Moeyn. - Mae gyda ti un pwnc ar fy meddwl, ag nawr yw'r amser i godi e i sylw, ag nid dim ond i ni, ond y British Women's Temperance Association, y Rechabites, Sons of Temperance,&quot;y Good Templars, gwyr y capeli, a phawb arall sy'n teimlo dyddordeb yn lles trigollion y He. Peggy. - Beth yw hwnw te, bod e mor bwysig? Joe. - Ma'n too late heno i ddechreu ar y cwestiwn, a gadewn e nes bo ni cal gweld os bydd pregethwrs, ffeiradon, a temperance leaders yn cyiperyd rhyw interest yn welfare ni, ar y Temperance question. Dai. - Os na fyddan nhw yn well na ma nhw wedi hod ar y playground question, fyddan nhw ddim llawer o beth. Cad. - Books by heno, boys, a dewch 1 ni gal mynd ar bwys cornel yr American Stores, wath stan 01 ddim un He public arall i fynd. Dros y Conffrens J WIL SLEDGWR.

 

 

 

B0882_17-09-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

The Merthyr Times. The Dowlais Times, and Aberdare,
Pontypridd, Rhondda Valley, Rhymney, Tredegar,
Brynmawr and Western Valleys Echo.

217 Medi 1896.


Y CONFFRENS.

Dai. - Helo Shoni, beth yw hwna sy' gen ti heno?

Shoni. - Program Eisteddfod Dowlais yw e.

Dai. - Pryd mai i fod?

Shoni. - Dydd Llun Mabon dywetha o'r flwyddyn.

Dai. - Very good, dyna chance i ni am gystadleuaeth boys. Beth yw'r testunau g'wed?

Shoni. - Testunau Sisneg i nhw bron i gyd. Dewch i ni gal gweld nawr. Dyma cwrdd y bore. Mae unarddeg o items ar y program, ond dim ond tri o honyn nhw yn Gymrag, sef, adroddiad i ferched dan 15 oed, adroddiad i grots dan 15, a duet i denor a bass Cwrdd y prydnawn: 10 item ar y program, dim ond tri o rheini wedyn yn Gymrag, sef, adroddiad, ymgom, a'r brif don. Cwrdd yr hwyr wedyn: 6 items, ag un o rheini yn agored i'w wneyd yn Gymraeg neu Seisneg. Dyna i chi 27 o items, 20 o rheini yn Seisneg, un yn Gymraeg neu Seisneg, a chwech yn Gymraeg.

Yr Oll. – Shame! Shame!

Hugh. – Cywilydd! Cywilydd!

Dan. - Helo Hugh, dyna snub i ninau iefe.

Shoni. - Dyma un peth cymeradwy iawn. Mae yno 3 o lywyddion i fod, sef un yn mhob cwrdd, a dyma beth sy'n grand, tri o'r hen Dowlais schoolboys i nhw, bechgyn wedi cael eu cwni yn Hen Ysgol Dowlais, ac wedi codi i safle anrhydeddus. Er fod “Officers y Teachers' Association” wrth ysgrifenu yn y Merthyr Times yr wthnos dywetha fel tase nhw am fychanu Hen Ysgol Dowlais, ond ma well iddyn nhw i beido, waith mae cystal bechgyn wedi cael eu codi yn yr Hen Ysgol Rydd, ag a godwyd mewn unrhyw ysgol yn y deyrnas. Fe allwn ni enwi ugeiniau heblaw'r tri gwr bynheddig sy a'u henwau ar y program, ond stim amser heno, (ond fe weda i un gair rhwng cromfachau wrth yr “officers” hyn, fod well iddyn nhw gymryd pwyll, rhag ofyn ffeindian nhw bo nhw yn gneyd camsyniad yn y ffordd ma nhw yn mynd yn mlan, ag os cymeryth y “Conffrens” attyn nhw falle ca'n nhw gwpwl o gnau caled i'w cracio. Dyw ysbryd ac arddull y llythyr yr wthnos ddywetha ddim yn reflecto yn dda iawn ar eu character nhw fel athrawon yr oes sy'n codi). Ond i gal dod nol at y pwnc: dyw e ddim ar y program fod un o'r llywyddion i siarad yn Gymraeg. Ag fe weda wrthoch chi beth arall mor bell ag ma'r programs yn dangos yn Seisneg ma'r ‘gân agoriadol' i fod yn mhob un o'r tri cyfarfod.

Twm. - Wel, wel, odyn nhw yn meddwl starfo'r iaith Gymraeg?

Shoni. - Allwn i feddwl i bod nhw.

Miss. B. - O, the Welsh Language is dying out fast, and good riddance after it, the English is so much lighter on the chest, you know.

Ned. - Wel, os yw'r iaith Gymraeg i fynd gobeithio mae i'r nefoedd aiff hi ar ol marw.

Joe. - Pidiwch chi bexo dim; dyna le ma hi'n mynd, wath dyna o ble ma hi wedi dod, fel gwedodd un French Profesor: “French is the language of birds, German is the language of horses, English is the language of men, but Welsh is the language of angels.”

Sami. - Beth taen ni yn cal gair neu ddoi gyda Dafy Benwyn ar yr iaith Gwmrag? Di'n ni ddim wedi glwed e'n sharad os cetyn nawr. Dewch mlan Dafy.

Dafydd Benwyn. - Peidiwch credu yr un gair fod yr Iaith Gymraeg yn mynd i farw. Y mae yn wir fod llawer yn ceisio darogan fod ein hiaith anwyl bron tynu ein hanadliad olaf, ond nid yw hyn ond mympwy ffol crachfoneddigion anwybodus o’n hiaith, baldordd perthynasau penysgafn Dic Shon Dafydd. Y mae y Gymraeg yn anadlu yn hynod o rwydd heddyw. Nid oes yr arwydd lleiaf or asthma, bronchitis, na'r darfodedigaeth yn ei chyfansoddiad. Gwir fod cylch terfynol y diriogaeth lle y siaredir Cymraeg wedi cyfynqgu llawer hyd yn oed yn y ganrif ddiweddaf, ond er hyny y mae ei gafael yn gryfach heddyw yn nghalonau tyrfa fawr o drigolion ‘Gwlad y menyg Gwynion,' nag y bu erioed o'r blaen, Os oes rhai yn darogan ei hangau, mae y miloedd am ei chadw yn fyw. Ie:

“Os treisiodd y gelyn fy ngwlad dan ei droed,
Mae hen iaith y Cymry mor fyw ag erioed”

a byw wnaiff hi hefyd i weled llawer o'r proffwydi gau yn myned i dir anghof, a thwmpathau beddau daroganwyr ei hangladd, dan bwysau olwynion amser yn gydwastad a'r llawr. Ac os ydyw pwyllgorau eisteddfodau yn ceisio ei hanwybyddu, credaf yn ddiysgog, gyda Bardd Nantglyn, “nad oes lle i amheu na thrig yr Iaith Gymraeg hyd na byddo amser mwyach. Tra mor, tra Brython. Oes y byd i'r Iaith Gymraeg.” Ac wrth bob un o dylwytn Dic Shon Dafydd dywedaf, yn ngeiriau y bardd

A oes cywilydd arnat
Mai Cymro yw dy dad?
Paham yr wyt am wadu
Dy enedigol wlad?
A oes rhyw beth yn perthyn
I deulu Gwalia Wen,
Sy'n ddigou i dy gyfiawnhau
Am droi a phlygu'th ben?

Os wyt am siarad Seisneg
Gwna hyny'n llawn a llon,
Nes byddo'r Sais uchelfalch
Yn synu ger dy fron;
A phan fo't yn llefaru
Ein heniaith anwyl ni,
O dyro iddi chwareu teg,
Paid ai llurgynio hi.

Joe. - Well done, David Penwyn. We ni gweyd byse ni cal sense gyda ti. Tyna lot o pills splendid i'r hen set sy'n ignoro'n beautiful language ni.

Phil. - Beth yw testyn y traethawd yn yr eisteddfod yna?

Shoni. - Stim traethawd na barddoniaeth i fod yna.

Harri. - O eisteddfod o ffashwn newydd yw hon i fod ynte? A oes dim i fod yna ond canu?

Malen. - Jobyn da fod traethodau a barddoniaeth wedi adel mas ma rhwbeth fel yna yn spoilo plant yn deg. Dyna fi y dywedydd yma wedi hala rhew grotyn Wil sy gyda fi i'r farchnad i brynu tepot, a beth i chi'n feddwl ddath e nol ond “Llyfyr Trwmpyn” y “Bachan Ifanc,” a gorfod i fi neyd te mewn decanter nawr cyn dod i'r “Conffrens.” Fe fyse'n jobyn da iawn i fi ta llyfre a barddoniaeth wedi mynd mas o'r byd.

Mocyn. - Son am y “Bachan Ifanc,” nawr wedd e'n gweyd fod hi bryd i'r beirdd i fynd ar streic, ond dyma spario'i sport e. Mae'n dod yn lock out arnyn nhw o'r eisteddfodau nawr. Ond os aiff hi mlan fel hyn, fe fydd hi'n siwr o ddod ar y cantwrs fel odd y “Bachan Ifanc” yn gweyd: “Chan nhw ddim pishis i ganu bob yn dypyn.”

Shoni. - Ond ma cystadleuaeth i fod mewn gneyd sane, chryse merched.

Sami. - Odi rheini i fod yn Sisneg hefyd?

Shoni. - Dyma beth arall hefyd mae cystadlu i fod gan fenwod a gwyragweishon mewn Ambulance, a chystadlu hefyd mewn acto play, peth ma nhw yn galw dramatic sketch arno fe.

Jim. - O wel te wir, os dim races ffetane a whilo whilbar a rhyw games fel hyny i fod yna?

Shoni. - Taw son, Jim. Paid a dangos dy hunan yn shwt ffwl dwl. Ond fe weda i wrthot ti am un peth sy ar y program yn dy siwto di i'r dim. Tro di i page 12, fe gei weld fod y best brands o gwrw a licer a cigars yn cael i advertiso arno fe.

Jim. - Os cigaretts yn cal ei hadvertiso yna hefyd, i gal treto'r merched?

Phil. - Wel, fe glwes i fod cysylltiad agos iawn wedi bod rhwng yr eisteddfod a'r dafarn, ond rown i yn meddwl fod yr hen gysylltiad hwnw yn darfod 'nawr.

Ned. - Paid cymryd dy gamarwain am fod advertisement cwrw ar y program. Fe weles i advertisment cwrw a licer ar brogram cymanfa ganu os typyn nol.

Wil. - Mae'n well i ni i gadel hi heno etto; mynd yn wath wath, ma hi fel bo ni'n mynd mlan.

Dros y Conffrens

WIL SLEDGWR.

 

 

 

B0890_24-09-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023
Y CONFFRENS. Harri. - Wel boys, mae gyda fi cuestiwn i ofyn heno Harri. - Wel boys, mae gyda fi cuestiwn i ofyn heno ar y start. Wdw i yn gweld papurau ar y welydd weithe a B.W.T. A.&quot; arny nhw, ag wdw i yn ffaelu'n ded a gneyd mas beth ma nhw yn olygu. Wdw i yn deall rhai llythrene, a gwbod bod M.P. yn golygu Mishtir Pudlers ond am y B.W.T.A.&quot; wdw i yn ffaela dyall beth yw e. Joe. - Dim hagor o nonsense. But listen ma ni yn mynd i explaino fe. Meaning y B.W.T.A. yw British Women's Temperance Association. Society o fenwod yn gweitho dros Temperance yw hi a Lady Somerset yw y President, a ma branches o'r Society wedi cal i formo all over the country, a ma un yn Dowlais. Dafydd Benwyn. - Yn wir y mae arnom rwymau mawr i ddiolch am fod y Gymdeithas fendigedig hon wedi e iiTurfio. Rhwydd hynt iddi, ddyweaaf fi. Ac os goddefwch i fi ddarllen ychydig benillion i chwi fe wnaf. Yr wyf wedi gweld fod cymaint yn cael ei gyfansoddi i'r Dyn Meddw&quot; gan y beirdd, ond ychydig iawn i'r Ddynes Feddw.&quot; Ac fel y gwydd- och fod dylanwad y ddynes feddw yn fwy niweidol o lawer nag eiddo y dyn meddw. Ond bendigedig, o'r ochor arall, gall ei dylanwad fod yn fwy eifetthiol i sobreiddio'r byd hefyd. Pob llwydd a bendith ar y B.W.T.A., yn awr am y gan Y DDYNES FEDDW. Oli am wel'd darlun cyflawn, byw, O bechod yn ei hagrweh, Pencampwaith creadigaeth Duw Yn ddarn o gythreuleiddiwch, Y deml hardd yn garnedd erch, A choron Lyd yn chwilfriw, Creulonedd ar eisteddle sorch, O gwel y ddynes feddw. Rwy'n cofio'i gweld yn eneth fad, Yn llawn o ddiniweidrwydd, Yn eilun calon mam a thad, A'i gwen a'i gwnai yn ddedwydd O'u serch hwy 'roe'nt i'r fun ddinair, Y gwydriad damniol hwnw! Tynerwch dall, a siampl mam, A'i gwnaeth yn ddynes feddw. Arwyddion claer o fywyd gwyn, Ar foren oes ganfyddid, 'Doedd neb yn meddwl dim pryd hyn, Am stormydd blinion adfyd Dan goohl ffug. a thwyll y byd, Cai'r gelyn drwg ei gadw Ond enill nerth a wnai o hyd, I'w gwneyd yn ddynes feddw. Boretiddydd ei phriodas hi, Oedd orlawn o lawenydd, Dadgenid dymuniadau lu, Am Einioes hir a dedwydd,&quot; Dechreuad dydd o hedd oedd John Yn cyfri'r boreu hwnw, Ni ddaeth dychymyg idd ei fron Am weled Mair yn feddw. - en; gelyn fagwyd o dan gudd, Sy'n graddol ddod i'r golwg, A grym y blys o ddydd i ddydd Sy'n dyfod yn fwy amlwg Ond byddar ydyw John o hyd I wrando'r siarad hwnw, Sy'n beth cyffredin trwy'r y stryd Fod Mair yn ddynes feddw. Hwyrfrydig yw i gredu'r gwir, Trwy ddichell caiff ei ddallu, Ond cloff yw'r cehyydd, a chyn hir Ca'r cyfan ei ddinoethi; Ei ruddiau sydd gan ddagrau'n iiaith, A'i fron mewn teimlad chwerw, Wrth orfod sylweddol i'r ffaitn Fod Mair yn ddynes feddw. Ow ddarlun trist! anghotia'r fam Ei thyner blentyn sugno Trwy'r dydd a'r nos mae'n derbyn cam, Nis medra hi dosturio; Pwy fedr ddal 'rolygfa hon, I werd y gwan yn marw? O eisiau maeth o'r famol fron, A'r fam yn ddynes feddw. Och cilio wnaeth pob gobaith gwyn, Am heulwen siriol hawddgar, Mae'r cartref anwyl erbyn hyn, Yn uffem ar y ddaear Pob hedd a chysur wedi ffoi, A gwaeau yn ei llanw, A'r gwr mewn blinder wedi'i gloi, Am fod y wraig yn feddw. Y priod hoff fu n llawen gynt, Mewn gofid sy'n ymboeni, Yr eurwallt chwitiai yn y gwynt Sydd nawr yn cyflym wynu Y rudd fu'n siriol fel y wawr Sydd nawr yn hollol welw, Mewn prudd-der sudda'i ysbryd lawr Am fod y wraig yn feddw. Tywyllwch amgylchiadau'r byd, Sydd wedi cau am dano, Ae ymbalfalu niae o hyd Heb seren i'w gysuro Ei ffryndiau a'i gadawsant ef Yn ei gyfyngder chwerw. Ac ni chaitf fwyniant is y nef, Am fod y wraig yn feddw. Yn nghwtnni ei gydweithwyr lion Mae'n teimlo'n brudd ac unig, Chwerthiniad rhai'n sy'n frath i'w fron, A theimla'n ddirmygedig Ar derfyn dydd i'w gartref a, Ond nid oes hedd yn hwnw Chwanegiad i'w ofidiau ga Wrth wel'd y wraig yn feddw. Nid oes dim ymborth yn y ty Mae'r arian wedi'u gwario; Y dodrefn yn anrhefnus sy' A'u haner wedi'u gwystlo A'r gadair front eistedda lawr, Och'neidia am gael marw Gruddfana mewn enbydrwydd mawr, Am fod y wraig yn feddw. Drugarog Dduw, O tyr'd ar frys Arweinia'r anystyriol, Sydd yn beunyddiol suddo'n is, I wel'd ei chyflwr damniol; A gadael ei phechodau tfol, A phleidio dirwest hawddgar Fel delo'r aelwyd eto'n ol Yn nefoedd ar y ddaear. Yn mlaen yr elo Dirwest Ion Yn gyson ar ei chynydd, Nes llwyr lefeinio'r byd o'r bron Ag egwyddorion sobrwydd Fel caffo'r hen archelyn du Ei hollol ddiorseddu, A phlant y llawr yn dod yn llu Wrth draed yr addfwyn Ies-i. Mocyn. - Well done Dafydd. Dyna ddarn gwerth ei adrodd mewn cwrdd Dirwestol, os cytneriff un o femljers y B.W.T.A. atto fe. Ac er mwyn i'r Con- ffrens gal darfod yn ei flas, fe gynyga i bo ni yn gadel heno gyda diolchgar wch i Dafydd Benwyn. Dros y Conffrens WIL SLEDGWR.

 

 

 

B0879_01-10-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023
Y CONFFRENS. Wil Sledgwr - Mister Golygwr, mae'n rhaid i ùhi'l1 excuso i heno am fod yn ysgrifenad i trior aniben, waeth nid yn y chambers i ni wedi cwrdd heno, ond wrth ddod nol o angladd. Fel i chi'n gwbod bod hi'n ffasiwn gyda ni i sefyll wrth ghyyd y fynwent hyd nes bo'r corff a'r tylwyth yn mynd nnwn, a chwedyn ma rhai o honom ni yn ynj-nd miwn, erill yn troi nol, (odd gyda fi reswm dros droi nol, waeth odd is he arna i fynd nol miwn pryd i'r "CoutIrens"). Ond cyn bo fi yn troi nol, dyma Shoni yn dod mlan atta i, ag yn gofyn i ti Shoni - Holo Wil, os matchen gyda ti bachan? Wil Sledgwr - Os, ond wyt ti ddim yn mynd i smoco man hyn, wyt ti? Shoni - Odw i. Pam? Wyt ti ddim yn gweld y lot yco yr ochor draw yn smoco i chalon hi ishws? Wil Sledgwr - Ydyn ma nhw, ond stirn rhaid i ti smoco am bo nhw yn smoco. Dyw dau ddu ddim yn gwiieyd un gwyn, a fe ddylet ddangas fwy o barch i'r marw na mynd i borthi dy flys cyn bod ei go ff wedi mynd miwn trw'r glwyd. Shoni - Nawr, nawr, dim rhagor o lol, dfre mlan a matshyn, (yn ei thanio). Dan - (Yn dod mlan). IAr dy ol di Slioni-ll%i,-ff pwff, -pwff. Thenkyou Shoni, odd hi'n angladd gryf, ond odd hi? Shoni - Tyn yn mlan, Dan, onte fe golli dan nawr. Dau - Pwff - pwff - pwff. O mai'n right i wala. Odych chi'n dod miwn am bobo Jased, ttoys? Wil - Na, i ni yn mynd nol i'r "Conffrens." Dan - O ie wir hefyd, ond fydda i ddim yn hit- ar i'ch ol chi nawr. Shoni - AU reit, cofia am hyny nawr. Wil. -Dere mlan Shoni; beth yw'r newydd gore sy gyda ti? Shoni - O stim yn neillduol gyda fi, Wil - Dere a rhywbeth cyffredinol yntc, Shoni - Wen i'n cydgered" i'r lan a dyn lled respect- abl, wdw i ddim yn gwbod i enw fe, ond odd e'n gweyd wrtho i fod snwbad ofnadw i ni yny Dowlais Notes" yr wthnos hou yny Times, a'rcwestiwn cynta ma'r reporter yn ofyn yw Are not the three adjudi- cators Welshmen." Ag wedd y dyn hyn yn gweyd fod enwan saith o adjudicators ar y programe, a'r cwe - iwn oedd e ofyn oedd, sawl un 0'1' saith sy'n abal i sharad Cymraeg ar y platform? Ag am y chair- man, wedd e'n gweyd byse hi'n burion peth i ni ofyn hyny nol i'r reporter os gall un o rheini sharad Cym- raeg yn bublic. Ag hefyd, os nag yw y dernyn i'r plant yn Sisneg hefyd gyda Cymraeg, ag a all e roi ei air mae nid yn Sisneg bydd y rhan fwya yn cystadlu r hwnw. Ma'r teporUr hefyd yn Ixxldrach rhwba h bod cyntach am na fyse traethawd yna, a bod rhyw previous eisteddfod wedi cal ei chynal a neb wedi dod mlan i ateb i enw wedi galw'renwau i gal rhoi'r prize, ag wedd y dyn hyn yn gweyd wrtho i bod ishe explan- ation ar hyna, achos oedd e hnnan, medde fe, wedi bod yn beirniadau trathode yn ddiweddar, ag yr - ;dd saith yn cynyg, ond nid dim ond hyny wedd eistedd- fod yn Do wlais Dydd Nadolig dywetha. a "chadair" yn cal ei rhoi yno am 100 llinell o farddoniaeth, a fe ddath pedwar ar byintheg o gyfansoddiadau miwn. Ag wedd e'u gweyd nad oedd dim ishe i'r pwyllgor i simplo'r lleuuriun J ag fe cowodd rbyw DTJWSIQ tiou l ragor am wn ni o draethodwyr buddngol yn Dowlais heblaw gwyr y broadcloth ar neisedi gwynion. Ond heb fynd ar ol manylion dyma'r penderfyniad wedd y dyn hyn yn dod iddo cedd, (1) Fod llenorion yn cal cam gan y beirniaid beirniadaeth dda a manwl yn cael ei rhoi ar fechgyn fydde'n gneyd swn, ond dim beirniadaeth yn ami iawn ar sylwedd. Ag yn amal iawn mae'r beirniaid llenyddol yn gallu fforddio i beidio mynd i'r eisteddfodau, dim ond hala apology a'r ffugenwau sy i gal i gwobrwyo. Pwy gysur i dreio yw rhwbeth fel hyny? (2) Cam gan y comittees. Fe roian wobr o gini am ddadganu solo, ond lawer llai na hyny am draethawd neu ddarn o farddoniaeth sylweddol. Mae'r anghyfartalwch yn y gwobrwyon am swn a sylwedd mor afresymol, nes mae'n llawn bryd i'r llenorion i godi fel un gwr a myny dywygiad yn y byd cystadleuol. Ag oedd un yn y cwmpni yn gweyd bod y pwyllgor wedi gneyd yn orall iawn, os o'n nhw wedi cyrhaedd amcan neillduol, bed hi'n well lawer iddyn nhw adel traethudau a barddoniaeth mas nag insulto rhagor ar lenyddiaeth Cymru lan. WU - Wdw i ddim yn digio wrth y reporter. Nid arno fe ma'r bai; wedi cal i gamarwain mae e. Fe leicswn i gal chat gyd ag e', wath ma nhw yn gweyd taw bachan neis iawn yw e. Fe alien ni roi rind neu ddoi iddo fe. Shoni - Byswn ni yn dy le di, fe ofynwn i i Joe Hammersmith i weyd wrtho fe i alw yn y Conffrens" ainliell waith. \Vil. - DishcwJ, dyma lot o'r boys yn aros ar bwys y Mad Bull. Helo boys, beth i chi'n waitan? Twm. - Aros i chi'll doi i ddod i gal mynd miwn am lased. Wil - Rhaid i chi beido bod yn hir ynte. [Yn mynd i fewn.] Ned - Wdw i ddim wedi gweldyferch ynao'rblan. Phil - Newydd ddod yma y mae hi; mae hi wedi bod yn gwsneithu gyda tfeircid yn y wlad* ond dodd hi ddim yn leico yno, achos odd hi'n ffaelu cal myr.d i'r Yagol Sul. Harri - Byse merch gyda fi leicswn i byth i gweld hi'n mynd i wasneithu at ffeirad na phregethwr. Fe glwes i am ferch oa typyn nol wedi mynd i wsneithu a bregethwr Sentars, ag oedd hi wedi arfer mynd i dy cwrdd Baptis, ag fe ofynodd un bore dy Sul yn ddigon tidy os cele hi fynd i Ysgol Lan'r Afon y prydnawn hwnw, a dyma fel yr attebodd bono hi nol, "Fegei fynd heddy, ond dim y Sul nesa na'r Sul ar ol hyny, waith ar ol heddy wyt ti'n bound o fynd i Ysgol Pen Nebo." Beny - Fechgyn, peidiwch wlia rhwbeth fel yna mewn tafaru. Trowch y sharad. U st! mae rhywun yn dod. Mocyn - (Yn dod fewn). Boys, gwyddoch chi bod Dafydu Benwyn ar yr hewl yn whilo am danoch? Mae e wedi bod lawr yn y Conffrens," a wedi dod mas i ddishcwl am danoch chi, a nawr halodd e ti miwn yma. Dai - Dyma hi yn ddechre, boys. Fei cewn ni ddi ar ol hyn. Where llync hwn Ian Mocyn a paid gweyd wrth Dafydd bo ti wedi'n gweld ni. Fe gilwn ni mas trw ddrws y liack nawr, nawr off a ni at once boys. Felly torwyd i fyny. Dros y Confirms WIL SLEDGWR.

 

 

 

B0878_22-10-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023
Y CONFFRENS. Dafydd Benwyn. - Y mae yn dda iawn genyf weld eich bud wedi dod yma mor gryf heno ctto. ac yn edrych mor galonog. Ond y mae yn flin iawn gCliyf fod yn rbaid eich galw i gyfrif am eich ab?'t'noldebyn y gjrphenol, ac am eich ymddygiadau anlieilwng. Yr oeddwn J'LI meddwl eich 'XKJ yn dechreu codi r safon,&quot; a dyfod yn fwy tebyg i ddynion ond cefais fy sioiui yn ddirfawr. Ar ol penderfynu i bleidio sobrwydd a moesolde! - aquo;, a dewis y lle hwn i gynal y Conffrens,&quot; wedi Hi thro yn ol, a dychwelyd fel ei at oi chwydfa, ac fel hwch wedi ei golchi yn ymdreiglo yn y dom.&quot; Y mae y &quot;Contfrens&quot; diweddaf yn profi pa le y buoch y uoson bono, ac nid oes eisiau galw tystion yn mlaen i brofi eich euogrwydd, ac y maeynsyndodimi os nad oes arnoehgywilyddohonoch eich hunan. Y mae fy nheimladau yn rhy gynhyrfus i siarad llawer heno, ond gan fod y Parch Phares Lucifer Bruce yma yr wyf yn cymeryd yr hyfdra i ofyn iddo ef i siarad ychydig eiriau ar eicn ymddyg- iadau anlieilwng. Parch Mr. Bruce. - Mr. Cadeirydd, dyma y tro cyntaf i mi fod yn mhlith aelodau y &quot;Conffrens&quot; adnabyddus. Yr wyf wedi darllen llawer o'ch gohebiaethau, ac yr oeddwn wedi ffurfio barn am danoch eich bod yn ddynion beth bynag. Ond pan ddaethum i wybod pwy a plia both yw eich cymeriad- au cefais fy siomi yn ddirfawr. Yr ydych wed bod yn son am godi safon cymdoithas safon lleuyddiaeth, safon cystadleuaeth, a safon moesoldeb a chrefydd ond y mae yr oil safonau yna yn llawer rhy uchel i chwi, yr eppil anrasol fel ag yr ydych nid ychydig ond hiliogaeth yn eon am fwrw allan gythreuliaid.a rhyfyg o'r mwyaf ynoch yw son am godi unrhyw safon. Hands off Y mae eich dwylaw yn rhy lygredig i gyffwrdd a dim ag sydd a thuedd ynddo er daioni. Y mae yn warthus meddwl fod rhyw gieaduriaid o safleoedd isel, anwrteithiedig eich dysgeidiaeth, ac mor wael eich cymeriadau, yn son dim am unrhyw safon, oblegyd nid oes genych chwi yr un safon i rodio wrthi, oud yr ydych fel pysgod meirw yn cael eich caiio gan lyfeir- iant pechocl i for marw colledigaeth, Y mae eich enwau yn ddrewdod yn ffroenau dynion moesol y lle, ac y mae pob peth a wnewch yn insult ar unrhyw gymdeithas a thuedd ynddi i wneyd daioni. Ar lawr yn tfosydd llygredd a phechod yr ydych yn ymdry- haeddu yn barhaus, ac yn enw synwyr cyffredin dylech droi o'r neilldu mewn gwarth a chywilydd, a rhoi lle i mi, fel ysgob Penygarn, a gweinidogion a dirwestwyr i wella'r ardal a chodi safon cymdeithas. Yr wyf fi ac ereill yn gwybod gormod am danoch i oddef i wehilion cymdeithas i son am godi safon moesoldeb a chre- fydd-- Dan. - Dyna ddigon, Mr. Bruc#. Alia i ddim godde rhagor gyda chi i drin i'n earacters ni, wath nid wrth drin earacters ma codi safon ta beth. Ned. - Wyt ti'n eitha reit, Dan, ag na'r ffordd ma Mr. Bruce yn mynd mlan yn siwr o fod yn gam a'r safon hefyd, ag fe glywes i gan gyda Hugh yn tfcjb y pwrpas. Dere mlan, Hugh, i ni gal ei chlwed hi. Hugh. - Pa beth yw safon bywyd pur? Sydd gwestiwn gwir briodol; Ond llwyr egluro hwn yn glir, Nis gall y dyn hunanol Rhaid dod i lawr o Benygam I ddyffryn gostyngeiddrwydd, Cyn bod yn deilwng i roi barn Ar beth yw safon crefydd. Mae rhai yn honi bod yn gall Wrth drin y diodydd tneddwol A hwythau druain yn feddw ddall Ar ysbryd ffugsancteiddiol; Os llithra. rhywnn yn y byd Fe geisir tori'i galon, Gan rai sy'n Hawn o dwyll i gyd Yn gwneuthur cam a'r safon. Y pechod anfaddeuol 'nawr Yw myned i dafarndy Nid yw noil ddrygau gwaetha'r llawr At hwn ddim t'w cymharu Bradwriaeth, camdystiolaeth, trais, Cybydd-dod, balchder calon Yn erbyn rhain ni chyfyd llais JIae hyn yn gam a'r safon. Mae rhai yn gwisgo ruban gia3, Ar Ddirwest gwnant areithio, A galwant bob rhyw enwau can Ar bawb nas gwnant ardystio Cyflogant rai i draethu'n hy' En clod mewn wythnosolion, A chasgen o XXXX 'n y ty; Mae hyn yn gam a'r safon. Os gwelir rhywun yn y byd Wrth yindaith wedi'i glwyfo Y Lefiaid teithiol hyn i gyd Ant o'r tu arall heibio Ac ni wnant ymgeleddu'r tIawd, Na rhwytno ei archollion, Ond tatlant ar ei ben bob gwawd Mae byn yn gam a'r safon. Rhaid myned i bysgota clod Yn gysson oddi cartref Os bydd ychydig elw'n dod, Y praidd sy'n gerfod dioddcf Ar bob rhyw fudiad da er lles Rbaid 'mosod fel ellyllon, Os na ddaw iddynt ran o'r pres Mae hyn yn gam a'r saK_n. Ac (M gwna llanc heb neisied wen Rhyw beth i'.w hanfoddloni, Yn fuan iawn caiff ar ei ben Bob melldith ei chyhoeddi Tu ol i glawdd ffugenw cudd Y llecha'r llwfrgwn creulon, I gy nil wyn am ei waed bob dydd Mae hyn yn gam a'r safon, Nid yw c&Atilde;&acute;t ddu na neisied wen Yn gwneuthur neb yn dduwiol; Nid ruban glas a dirweat pen Sy'n gwneuthur dyn rhinweddol Rhaid lladd pob hunanoldeb cas, A difa balchder calon, A thafll1 twyll a rhagrith mas, Cyn dod i'r lan a'r safon. Od am gael gweled codi'r byd O bydew erebyll Ilygredd, Rhaid taflu ffwrdd y ffug i gyd, A rhodio ffyrdd gwirionedd Mae'n rhaid cael cariad Dwyfol byw I lywodraetha'r galon, A dilyn siampla'r Blaenor Gwiw, Trwy fyw yn ol y safon. Dafydd Benwyn. - Dyna ddigon nawr, Hugh, ag os mai fel yna yr ydych yn cyfiawnhau eich hunain am eich camymddygiadau, fe fynwn siarad ar y pwnc etto, gan ei bod yn rhy ddiweddar heno. Mocyn. - Mae wedi mynd yn anrhefnus hollol yma nawr, ac er mwyn i ni gal leader i'n dwyn ni yn fwy unol, te ro'i'n aelodaeth fynu, er mwyn rhoi shawns i gallle i r &quot;Hen Simon&quot; i ddod nol, i gymeryd yr arweinyddiaeth. Joe. - Ma ni gwpod 1&gt;0 ti, Mocyn, yn dwl, ond tyma idea dwla dath i pen ti ariod. Mo'in Hen Simon&quot; nol yn leader i ni, a fe weti marw Byse hyny exactly run peth a doti dyn weti marw i politics yn leader of the Opposition in the House of Commons. Dewch i ni|cal tori fynu nawr cyn cal clwed rhacor o nonsense. Dros y Conffrens WIL SLEDGWR.

 

 

 

B0877_29-10-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

Y CONFFRENS.

Shoni. - Foneddigesau a boneddigion, dyma un noswaith nodedig yn ein hanes ni wedi dod etto, sef noswaith ein swper ni, ag rwy'n siwr fod pob un o honoch wedi enjoyo yn grand. Ag nawr, gan fod y bordydd wedi cal eu clirio, fe gewn dypyn o goncert, ag er mwyn bod yn drefnus wy n cynyg fod Mocyn i gymeryd y gadair.

Dai. - Eilio'r cynygiad.

Shoni. - Pawb sy dros i godi ei law. (Pawb yn codi dwylaw, a Mocyn a'i ddwy law i fynu).

Mocyn. - (Yn rhedeg j'r gadair). Mr. Cadeirydd, boneddigion a boneddigesau, wdw i yn falch iawn ar yr anrhydedd i chi wedi roi drosto i heno i fod yn gadeirydd i gwrdd mor respectable. Own i ddim wedi meddwl ariod am gal i'n anrhydeddu ar fath anrhydedd anrhydeddus, a bod yn gadeirydd anrhydeddus i gwrdd mor anrhydeddus. A gweyd y gwir wrthoch chi, wen i wedi meddwl unwaith i adael “Y Conffrens”. Ond ar ol cal yr anrhydedd hon, wdw i gweld y cwmpni yn rhy anrhydeddus i gadel nhw nawr, ag wdw i yn penderfynu i anrhydeddu “Y Conffrens” a mhresenoldeb etto. Wdw i'n gweld fod lawr ar y program yma fod araeth i fod gan y cadeirydd, ond gan fod y program yn faith, nid am na allwn i roi araeth grand i chi, cofiwch, ond am fod y program yn faith, a chyn bo ni yn mynd yn mhellach wdw i'n galw ar Shoni i fod yn is gadeirydd am fod e wedi bod mor garedig a nghynyg i yn gadeirydd, wdw i'n gweld fod hyny yn deg, fel ag i ni wedi bod yn sha[r]ad wrth ddod heno.

(Shoni yn cymeryd yr is-gadair). Mocyn. - Y peth cynta ar y program nawr yn toast i'r Freuines. A ma rhaid i ft weid gair am deui, ond cyn mynd yn mhellach fe neitf pob un gal oi lass yn llawn hyd y top nawr. (Y waiters yn llanw glasses iawb), A i ddim i gadw amser i weid llawer aiu y 'renines. Mae pawb yn gweyd taw hi yw'r Frcnines ore yn i cof nhw. Mai'n hen iawn nawr, a nia nhw yn ore yn i cof nhw. Mai'n hen iawn nawr, a ilia nhw yn gweyd hefyd bod lii'u dew iawn, ag yn cal ci blino gan y gout. Ma genti galon deimladwy iawn. Os bydd I explosion wedi bod dan ddaear, neu rwbeth arall lle ma. lot o ddynion yn cal eu lladd, mae'i secretary hi yn hala llythyr o sympathy o hyd, ag fe gewn weld yn y papyre wedyn: &quot;A letter of sympathy from the Queen.&quot; Peth arall, mai yn fenyw haelionus iawn hefyd. Waeth os bydd menyw yn rhwle wedi cal tri o efillud mae hi wastod yn hala tair punt i gal helpu i magu nhw. Ag nawr y peth lleia allwn ni neyd yw hyfed iechyd da iddi hi ag fe ganwn gyda'n gilydd. God save the Queen.&quot; Pob un ar ei draed nawr. The Queen.&quot; Oil. - The Queen. (Yna canu). Mocyn. - Galwch ar y waiters i gal llanw'r glasses etto. Nawr ynte fe ewn ni mlan a'r peth nesa ar y pro- fram, Toast y Prince of Wales a'r lleill o'r Royal 'amily i gal x gynyg gan yr is gadeirydd. Shoni. - Mishtir Cadeirydd a chwmpni i gyd, ma gyda fi nawr y pleser o gynyg toast i'r Prince of Wales a r Royal lot i gyd. lla nhw yn gweyd taw eitha trwmpyn yw'r Prins. Fe fuodd heibio Merthyr yr haf dywetha, ond actodd e ddim yn eitha boy pryd hyny, na fyse fe yn galw heibio'r Contfrens,&quot; a rhoi bobo drink i ni. Ond dyna fel buodd hi. Manhw yn gweyd fod delight mawr gydag e miwn rasisceffyle a phethe o'r short hyny, a bod I cyffyle fe yn enill weithe pun a bydd rhai erill yn gynt na'i gyffyle fe neu beidio. Ma nhw yn gweyd fod lot o bethe da erill yn perthyn iddo fe, ond chymera i ddi m amser nawr iw henwi nhw un ac un, ag am y rhai erill o'r Royal Family weda i ddim, ond fod y blwmin lot yn byw ar ein cefnau ni i gyd. Mae'r merched yn priodi yn dda, a'r bechgyn yn lwcus i gal swyddi uchel, ag nawr wdw i yn gofyn i chi godi ar i trad i yfed Iech- yd Da i Mr. Prins of Wales a'r rhest i gyd o'r Royal Family. The Prince of Wales and the rest of the Royal Family.&quot; Oil. - &quot; The Prince of Wales and the rest of the Royal Family.&quot; (Canti). God bless the Prince of Wales.&quot; Phil. - Mishtir Cadeirydd a chwmpni oil, ma gyda fi charge yn erbyn Ned. Dyw e ddim wedi codi i yfed toast y Queen na'r Prince ond ishte lawr, a thoi gap ar i ben pan wen ni yn canu. Ned. - Meindia di dy fysnes di hunan, a gad di rhynto i a'm missnes. Phil. - Wdw i yn dweyd dylen ni fyn'd dros y toasts yna etto, a peri i Ned gwni gyda ni. Ned. - Na pheri di ddim 1 ti gwni. Phil. - Fe na i ti gwni nawr. Ned. - Cadw dy ddwylo off, Phil, onte fe ro i smack yn dy chops di. Ben. - Os nag wyt ti'n obeyo, cymer hyna, (yn taflu glaaied o ddiod i'w wynch). Ned. - (Yn ei ddallineb, yn taflu y bwrdd ar ci ochr a thon dwshin o wydralJgan golli eu cynwysiad). Mocyn. - Er mwyn anrhydedd Y ConKrcna&quot; Seidiwch^ cadw rhagor o fwstwr. Eistedd lawr yn awel, Ned, a rhoddwch chi fechgyn lonydd iddo nawr, a dewch i ni gal mynd mlan at y peth nesa, sof adroddiad gan Glan-Cwmdwr. Glan-Cwmdwr. - (Ar ol pesychu a charthu ei wddf yn deehreu adrodd). Y testyn yw Yfed Iechyd Da.&quot; Gelyniaeth sydd yn llanw'r wlad, A miniog yw'r tafodau Ac ar yr orsedd y mae brad Yn erbyn hen ddefodau Gwobrwyon mawrion roi'r i'r bardd, Am dduo cymeriadau, A chablu defod dda, a hardd, Fu'n barchus gan ein tadau. Y mae'r Dirwestwyr heddyw'n bin, At ddrwg maent yn amcauu Yn erbyn yfed Iechyd Da,&quot; Cyflogant feirdd i ganu Oud er i duchan lanw'r gerdd Saernia'r bardd gwatwaru*, Bydd mantell defod dda yn werdd A'i hyfed yn soniarus. Mae'n ddefod hen, a mawr eu bri Gan wreng a boneddigion, A defod enwog iawn oedd hi Yn nyddiau r cyntetigion Bydd byw ein defod byth, lla Ha Wel peidiwch cadw twrw, Ond dewch ac yfwch Iechyd Da&quot;' Ni fu erioed well cwrw.&quot; (Gwaeddi hwre a churo traed a dwylaw). Ned. - Trueni na fyddet ti yn adrodd y darn i gyd, yn lle ci adael ar ei haner ond gan bo ti yn ei adael fe af fi mlaen ag c. &quot;Ti ddyn, ystyria cymer bwyIl, Mae'th eiriau yn rhyfygus, A'th holl syniadau di gan dwylI A wneir yn dra dirmygus Os yw y ddefod hon yn hen, Mae'r diafl ei thad yn henach Un drwg yw ef er gwaetha'i wen, Ac nid yw hi'n amgenach. Pa ddyn erioed a glywodd son Am gysgod o ddaioni, Yn canlyn cas lafoeriog Y gwyr sy'n afradloni? Y rhai'n wrth yfed iechyd da j Ysbeiliant dai newynllyd, Ac yn lle'r iechyd yfir pla O'r ddiod goch wenwynllyd.&quot; Amryw. - Bundle him out: Bundle him out. Ac allan y cafodd fynd yn nghanol y rhegfeydd mwy- af cableddus. Ond gan fod hanes y cyfarfod yn faith, gadawaf ef ar ei haner beno, gan wneyd 'run fath a'r ysgrifenwyr mawr i gyd set rhoi, To be continued With ei gwt e. Dros y Conffrens WIL SLEDGWR.

 

 

 

B0884_03-12-1896_y-conffrens_ianto-scrafell_merthyr-times_171023

Y CONFEREES. Mishtir Golysrydd. - Mae'n deg i ciii gal gwbod ar y start bod Wil Sledgwr wedi eal y sac; gyda ni. Dyma'r aehos bo chi heb gal y Couffrens os rliai wtlt- noaa nawr. Ye ath c i roi hanes odd yn mynd mlan gyda ni yn y swper, ag odd yr hen tfwl mor dwp a mynd i roi'r banes gorrect, hyny yw, rhoi'r gwtr i gyd heb riynu dim ar y brwsh paiut drosto fe. Ag Fel i chi'n gwbod, ncith hyny daim o'r tro bob amser. Ma'r hen adnod hyny yn aros o hyd, Llawer gwir yn dda ei gel,u." Ond dodd Wil ddim a digon yn i hen glopa fe i weld ti w rhwbeth fel hyny, ag yn ineddwlinor fawr p houo i' hunan, na alle neb adim o'i stopo fe. Ond fe ddangoton ni iddo fe beth alien ni neyd. Fe roi-on ni stop arno fe i roi rhagor o banes y hwper yn y papur er fod e wedi rhoi. To be con- tinued'' wrth gwt y llythyr dywetha halodd e miM n. Fe ddath hi'u sudden stop aruo to, a fe ddangoaon ni iddo fo taw" FiniM ddyle fod yna. A'i servo fe yn reit hefyd. Pan cwrddson ni wedyn, wedd c yno miwn bliwt stiw a fuss fel se fe yn berchen ar y cwbl, a bo rhaid i ni gwmpo miwn i beth bona fyse fo yn dewis ond fe gas i dowli mas fel bralyn iV howl, a fe brintson ni garden ar drws y Conffrens No admit- tance for Vi 1 Sledgwr." Ond mae e wedi bod wrth y drws sawl gwaith yn began am gal dod miwn i sharad drosto i' hunan, ond stim onon ni yn mynd i dynu'n lumen lawr mor ishel a gadel iddofc gal dod miwn i'n piith ui ragor. I ni wedi paso'r pentensc arno fe, a ma rliaid iddo fe fod yn foddlon ar hyny. Mae e am weyd bod c wedi cal cam, wrth i dowli c mail heb trial ar y case, a rhoi mantes iddo fe i amddiffyn i hunan. Ond dyw rhyw hen sewbyn fel fe ddim gweith i hala amser o'i blcgid e, a gofalwch chi the, Sir. Gol, na fo chi ddim yn derbyn dim o wrtho fu hefyd, onto fe allwch chi fentro na nhryny. n nj ddim o'ch papyr chi ragor. A fe wyddoch <;bi o'r gore na allwch cfii ddim mynd mlan am bythefnos heb i'n help nj, waeth ni fel Conffrens sy wedi'ch cadw chi ar i'ch trad hyd yn llyn. A chwedyn gofalwch ni nawr nag os dim gair o wrth rben Wit i di}qd mas mwy, onte fe fydd i'ch paynr thi yn rhacs .jibedcers ar unwaith. A fel bo chi yn gwbod y 17 yw ysgnfeuydd y Conffrens o hyn y mas. K'odd y boy- yma yn mofyn dyn call, clever, i gal gwyd fynu am blunders ofnadw Wil; as i li odd y dyn inwya ewmws o'r lot i gyd, ag fc geso'n ethol yn ddiwrtlnyynebiad oedd yno neb yn tit i gal i gynyg yn opposition i fi. Ond ma lot o henyn nhw yn teimlo yn ofnadw na fysc nhw wedi cal ei cynyg, er byse hi run man i drio hala gwydd i weu sane, neu hala mochyn i lledfan au hala. nhw i sgrifenu llythyr. A whare tog hefyd, dodd neb yn gwcld dim un chymhwysder yndo nhw ond nhw'i hunen. Dyw hi ddim gwerth i fi hala details i penodiad i chi, wath odd y cwbl yr un ochor i gyd, a, fcl bo chi yn gwbod pwy wdw i: f yw lanto Scrafell. Chewch chi ddim gwbod i'u adrcss i nawr, onto fe ddaw gol- yf)nyrs papyre erill i wbod am dano i, a lo fyddan yn roofyn 1 fi y grifenu jdd i papyre nhwynte hefyd, Oudwdw i ddim yn mynd i anrhydeddu neb am gwasanacth ond i chwi. Dyma ddigoq o rRgytuadiodd i chi nawr. Rhaid mynd at waith, onto fe aiff y porch yn fwy nr>'r Eglws, ys g wedsan nhw. Dai. - Wel boys, man dda iawn gyda ti weld i hysgrtfenwr newydd ni wrth i waith, a gobeitho i caiff e daigon o gomon sense i wbod beth i roi miwn yn y Conffrens, yn lle bod fel rhcn Wil Dwp ynn; yn rhoi r cwbl i gyd tr mwyn i bawb wbod am hob peth sy yn mynd mlan gyda ni. Wdw i gobeithio bydd y lesion ma Wil wedi gal yn tybudd iddo fe ffordd i nerd. Ma ;yda ni lot o bcthe ar y program nawr, ag i gal dcchreu fo leicswn i gal gwbod beth yw barn y Con- ffrens gyda golwg ar roi ewrw i wyr y Wyrcws y p Nadolig. Fred. - Ie, pwnc pwysig yw hwna; godewch i mi weyd fy mam o lx>thti e. Dai. - Cynyg po3tpono hyd wythnas i heno. Joe'-Eilio'r cynygiad. [Y cynygiad yn cael ei basio.] Dewch yma yn gynar i gyd yr wythnos ucsa. Dro3 y Conffrens IANTO SCRAFELL.
 

 

 

 

B0884_03-12-1896_y-conffrens_ianto-scrafell_merthyr-times_171023

Y CONFERENS.

Mishtir Golygydd - Mae'n deg i chi gal gwbod ar y start bod Wil Sledgwr wedi cal y sac gyda ni. Dyma'r achos bo chi heb gal y Conffrens os rhai wthnose nawr. Yr ath e i roi hanes odd yn mynd mlan gyda ni yn y swper, ag odd yr hen tfwl mor dwp a mynd i roi'r banes gorrect, hyny yw, rhoi'r gwtr i gyd heb riynu dim ar y brwsh paiut drosto fe. Ag Fel i chi'n gwbod, ncith hyny daim o'r tro bob amser. Ma'r hen adnod hyny yn aros o hyd, Llawer gwir yn dda ei gel,u." Ond dodd Wil ddim a digon yn i hen glopa fe i weld ti w rhwbeth fel hyny, ag yn ineddwlinor fawr p houo i' hunan, na alle neb adim o'i stopo fe. Ond fe ddangoton ni iddo fe beth alien ni neyd. Fe roi-on ni stop arno fe i roi rhagor o banes y hwper yn y papur er fod e wedi rhoi. To be con- tinued'' wrth gwt y llythyr dywetha halodd e miM n. Fe ddath hi'u sudden stop aruo to, a fe ddangoaon ni iddo fo taw" FiniM ddyle fod yna. A'i servo fe yn reit hefyd. Pan cwrddson ni wedyn, wedd c yno miwn bliwt stiw a fuss fel se fe yn berchen ar y cwbl, a bo rhaid i ni gwmpo miwn i beth bona fyse fo yn dewis ond fe gas i dowli mas fel bralyn iV howl, a fe brintson ni garden ar drws y Conffrens No admit- tance for Vi 1 Sledgwr." Ond mae e wedi bod wrth y drws sawl gwaith yn began am gal dod miwn i sharad drosto i' hunan, ond stim onon ni yn mynd i dynu'n lumen lawr mor ishel a gadel iddofc gal dod miwn i'n piith ui ragor. I ni wedi paso'r pentensc arno fe, a ma rliaid iddo fe fod yn foddlon ar hyny. Mae e am weyd bod c wedi cal cam, wrth i dowli c mail heb trial ar y case, a rhoi mantes iddo fe i amddiffyn i hunan. Ond dyw rhyw hen sewbyn fel fe ddim gweith i hala amser o'i blcgid e, a gofalwch chi the, Sir. Gol, na fo chi ddim yn derbyn dim o wrtho fu hefyd, onto fe allwch chi fentro na nhryny. n nj ddim o'ch papyr chi ragor. A fe wyddoch <;bi o'r gore na allwch chi ddim mynd mlan am bythefnos heb i'n help nj, waeth ni fel Conffrens sy wedi'ch cadw chi ar i'ch trad hyd yn llyn. A chwedyn gofalwch ni nawr nag os dim gair o wrth rben Wit i di}qd mas mwy, onte fe fydd i'ch paynr thi yn rhacs .jibedcers ar unwaith. A fel bo chi yn gwbod y 17 yw ysgnfeuydd y Conffrens o hyn y mas. K'odd y boy- yma yn mofyn dyn call, clever, i gal gwyd fynu am blunders ofnadw Wil; as i li odd y dyn inwya ewmws o'r lot i gyd, ag fc geso'n ethol yn ddiwrtlnyynebiad oedd yno neb yn tit i gal i gynyg yn opposition i fi. Ond ma lot o henyn nhw yn teimlo yn ofnadw na fysc nhw wedi cal ei cynyg, er byse hi run man i drio hala gwydd i weu sane, neu hala mochyn i lledfan au hala. nhw i sgrifenu llythyr. A whare teg hefyd, dodd neb yn gweld dim un chymhwysder yndo nhw ond nhw'i hunen. Dyw hi ddim gwerth i fi hala details i penodiad i chi, wath odd y cwbl yr un ochor i gyd, a, fcl bo chi yn gwbod pwy wdw i: f yw lanto Scrafell. C-bewch chi ddim gwbod i'u adrcss i nRwr, onto fe ddaw gol- yf)nyrs papyre erill i wbod am dano i, a lo fyddan yn roofyn 1 fi y grifenu jdd i papyre nhwynte hefyd, Oudwdw i ddim yn mynd i anrhydeddu neb am gwasanacth ond i chwi. Dyma ddigoq o rRgytuadiodd i chi nawr. Rhaid mynd at waith, onto fe aiff y porch yn fwy nr>'r Eglws, ys g wedsan nhw. Dai - Wel boys, man dda iawn gyda ti weld i hysgrtfenwr newydd ni wrth i waith, a gobeitho i caiff e daigon o gomon sense i wbod beth i roi miwn yn y Conffrens, yn lle bod fel rhcn Wil Dwp ynn; yn rhoi r cwbl i gyd tr mwyn i bawb wbod am hob peth sy yn mynd mlan gyda ni. Wdw i gobeithio bydd y lesion ma Wil wedi gal yn tybudd iddo fe ffordd i nerd. Ma ;yda ni lot o bcthe ar y program nawr, ag i gal dcchreu fo leicswn i gal gwbod beth yw barn y Con- ffrens gyda golwg ar roi ewrw i wyr y Wyrcws y p Nadolig. Fred - Ie, pwnc pwysig yw hwna; godewch i mi weyd fy mam o lx>thti e. Dai - Cynyg po3tpono hyd wythnas i heno. Joe' - Eilio'r cynygiad. [Y cynygiad yn cael ei basio.] Dewch yma yn gynar i gyd yr wythnos nesa. Dro3 y Conffrens IANTO SCRAFELL.

 

 

 

B0893_10-12-1896_y-conffrens_ianto-scrafell_merthyr-times_171023

Y CONFFRENS.

Twm. - Wel Boys, dyma ni wedi cwrdd heno i drin mater pwysig iawn, ac y mae yn well i ni o hyn i mas, pan yn trin mater o bwys i'r Conffrens i gyd, i gal y drysau yn nghau, a pheidio gadel neb i ddod miwn ond trwy dicet. Fe ddewisha i rhyw gwpwl o’r rhai fydda i yn weld yn ffit i'r gwaith i fod yn fath o Secetiv Comitee i drefnu ffor ma cario pob peth yn mlan, ag i ranu'r ticets i'r sawl bo ni yn gweld bod yn dda. Ag falle gallwn ni gal rhyw ddynon mawr yma weithe i explaino rhyw bynciau dyrus i ni, a fydd yn interesting i bob un fel i gilidd, ond dim ond y selected lot fydd i gal i clwed nhw. Nawr wy'n galw ar Harry i ofalu am y drws, a Dan a Shoni i fynd mas i ranu ticets, i'r rhai sy i gal dod miwn i gal clwed y sharad ar y pwnc o roi cwrw i wyr y Wyrcws. Gofalwch chi nawr, boys, taw dim ond rhai yn perthyn i'n clic ni sy i gal admittance. Yn awr ynte at waith.

Daniel - Anwyl ffryndiau, carwn gael y pleser o fynegu breuddwyd rhyfedd a gefais neithiwr i'ch clywedigaeth, a thyma fe. Breuddwydiwn fy mod yn nhlotty M ar Ddydd Nadolig, ac yr oedd aelodau B wrdd y Gwarcheidwaid wedi pasio, trwy fwyafrif mawr, fod preswylwyr y Tloty i gael peint o gwrw yr un gyda chinia w ar Ddydd Nadolig, a chymerodd ymddiddan dyddorol iawn le rhwng un o'r tlodion a'i beint, ac mor agos ag y gallaf gofio fel hyn y bu Pdper - Fy hen gyfaill anwyl, mae'n dda gan fy nhalon dy weled. Peint. - Da gtnyf fina gael dod o hyd i tithau hefyd. Sut yr wyt ti yn teimlo or ys llawer dydd? Pdper - Yn hiraethus iawn am dy weld yr fi wedi bod yn wir, ac O nis gallaf byth ddesgrilioty nheimladau pan dderbyniais y newydd cyturlawr dy fod yn cael dod i dalu ymweliad a mi. Disgwyliwn mor ddyfal nes yr oedd pob dydd fel mi?, Ac 0, tcimlwn fod y ljorau beddyw cyhyd a blwyddyn. Ond dyma ti wedi ded o'r diwedd. Bendith ar dy ben. Peint - Y mac yn hawdd genyf dy gredu yo wir. Ond cefais lawcr o waith i gael caniattad i ddod, ac ni chawswn ddod o gwbl hefyd, onibai fod yn y lle foneddwyr wedi talu fy nghludiad. Poper - Felly wir, diolch byth am danynt ddywedaf n. Yn awr mynaf gus ati ar dy wefus. (Yn ei godi at ei fin). U gusan molus Teimlaf fod rhywbeth ynddo yn rhedeg fel gwefrdau trwy fy holl gyfansoddiad. Mynaf un arall etto. Bendigedig Y mae dy gusanau dymunol fyth yn para yn eu bias, llawn cystal ag erioed. Rhaid cael un arall etto. Peint - Cymer bwyll, neu ynte ti wnai fy llyncu i fyny yn Uwyr. Gad i ni gael ymgomio typyn am yr hen gyfeillion fu gyda ni yn y Mad Bull, y Roaring Lion, a'r Flaming Dragon. Poper - Ie'n wir, amser hyfryd oedd hwnw. pan oedd eiu cynideithas mor felus, fel yr anghofiais ofalou y byd yn llwyr, ac yr aberthais bobpeth or mwyn dy gwmpeini. Ie, er mwyn dy gwmni di yr aberuhais gysuron fy ngwraig a fy mhlant, yr esgeulusais fy ngwaith, ac yr lianer newynais fy nneulu, y col la is fy nghartrcf clyd, ac yn y diwedd y cefais fy arwain yma, i gael fy amddifadu o'r holl bleserau gynt, ond yn unig byw ar drugaredd ereill. Ond yr hyn sydd wedi colli dy gwmni siriol di. Mynaf gusan etto-ac etto. O mor felus a swynol Teimlaf mewn hwyl i ganu Mor hyfryd yw cwrdd a chyfeillion cusan arall etto,-ac etto. Peint - Cymer bwyll. Yr wyt yn fy ysbeilio yn gyflym with fy nghusanu. Pdper - O fy hen ffrynd anwylaf, nis callaf beidio. Ond sut mae dy hen gydnabyddion sydd ar ol? Peint. - O, y mae amryw o honynt ar y ffordd yn gyflym i ddod yma i gadw cwmpeir.i i ti, a rhai wedi mynd, ac ereill ar y ffordd i waeth lle. Poper - Beth Amryw o honynt ar y ffordd yma ddywedaist? Gwarchod fi Er mwyn pobpeth paid a'u hanfon yma, oblegid byddai eu presenoldeb hwy yma yn ychwanegu fy ngofid, ac yn gwneyd y lle yn uifern I mi. Peint - Ond cofia hyn, fy hen ffrynd. Nid oes genyf drwydded i anfon fy nghanlynwyr i un lle ond y tlotty, y gwallgofdy, y carchar, y crogbren, ac i- Poper - Taw bellach, dyna ddigon. Gwn mae un creulon iawn wyt ti. Ond etto y mae y fath swyn- gyfaredd yn perthyn i ti fel nas gallaf ymattal rnag dy gusanu etto ac etto - ac etto. Beth A wyt yn gwrthod dy gusan i mi yn awr ar ol gwneyd y fath aberth i ddod i dalu ymweiiad a dy hen gyfaill? Peint. - Yr wyt wedi fy llwyr ysbeilio, fel mae ofer fydd i ti fy nghusanu mwy, am dy fod wedi llyncu i fynu yr holl ddefnyddiau cysur oedd ynof l ti. Felly dyma ti yn dy adael yn awr, er mwyn dychwelyd at fy ngwaith o ddamnio ereill etto. Pdper - O fy nghyfaill, a ddarfu i ti fy ngadael fel yna ar ol dyfod attaf ar ymweliad a gwen mor deg a chusan mor swynol Och, gwae fi. Gwen Judas oedd dy wen, a chusan bradwr oedd dy gusan. Gadewaist wenwyn aspaiad ar ol yn fy nhyfansoddiad. Deffroaist fy ngwanc a'th blys i'r fath eithafion, fel yr rhoddwn fyd cyfan, pe yn fy meddiant, am gael etto ragor o wenwyn. Y mae fy mlys deffroedig oddifewn i mi fel llew gwancus yn rliuo am ysglyfaeth, ac nis gwaeth genyf pa ddrwg a wnawn er mwyn ei ddiwallu. q, pa. beth a wnaf? Y mae fy nhyflwr yn resynus i'r cithaf. Clywais cyn hyn am feddygon yn yfed turpen- tine, fferyllwyr yn cymeryd methylated spirits, ac ysgrifenwyr yn yfed inc; ie, clywais am eraill yn go'Sod napcynau mewn lampan er tynu allan fumes y gasoline er dofi eu gwanc am betha i meddwol. Ac och, fi teimlaf tinnau y gallwn yfed afon o hylif brwm- stanaidd. O! rhoddwn fy mywyd am ddracht o wirod i ddofi fy ngwanc llosgedig, ac y mae yr holl bethau annioddefol hyn wedi cael eu dwyn oddi am- gylch gan ymweliad byr fy hen gyfaill Mr. Peint. Onibai am y Peint ni fuaswn woii esgeuluso fy hun, wedi amhaiu fy iechyd, wedi tori calon fy nihriod, wedi newynn fy mhlant. Ie, onibai a "a hwn buaswn heJdyw yn ddyn iach a hoew, mewn amgylchiadau cysurus, gyda fy nheulu anwyl yn bwyta fy nghiniaw Nadolig ar fy aelwyd fy hun, yn llawen a chysurus, yn lle bod yma yn resynus, ac yn faich ar gefn y plwyfolion. Melldith fo ar ben y sawl a agorasant y drws heddyw i'r Peint yna i ddod i mewn i wneyd fy mynwesyn uffern. Ac etto, nis gallaf beidio galw allan am ragor o gwrw. O am Peint etto - un - un arall-ie un - dim ond un. O pa beth a wnaf am un, -ie, dim ond un diferyn, ar fa;n bys i ojri fy nhafed. U- t dyma fe yn dod.. Diable. - Ha Ha Ha Sut yr wyt yn teimlo nawr? Pdper - Un Peint etto, os gwelwch fod yn dda, Syr. Diable - Ha Ha Ha Da genyf fod y Peint yna vedi gwneyd ei waith gystal arnat. Llwyddais o dan jnw caredigrwydd, a theimlad dros y tlawd, i gael y irw,i yn agored i anfon y Peint I fewn. Bn G weision r" Brenin Emanuel, yn enw Sobrwydd a Mcesoldeb, (n gwneyd tu goreu i fy rhwystro. ond gorehfygwyd iwy gan fy Nnywysogion a'm deiliaid ffyddlon. Ac lid oes un st fydliad, o'r tlotty i fyny i'r Senedd, nad ivyf yn gallu gyru fy nwyddau dinystriol iddo. Y nae yn wir nad wyf wedi cael derhyniad er ys blyn- y'ddau gan Ben Coronog Prydain Fawr, ond y mae i mi dderbyniad croesawgar yn y Senedd-dy. Yn Senedd-dymhor 1895, yn Refreshment Department St. Stcphan, gwerthwyd gwerth £ 3985 lis. lid., o win a gwirodydd poethio.i; a gwerth £ 537 16-5. 6d. o :wrw. Felly yr wyf yn cael derbyniad yn mhob dosbarth, ac y mae genyf weision ffyddlon i mi i anfon ychydig yn awr ac yn y man i ddeffro y llosgfa. ysawl am drwyth y faril yn y rhai hyny nas gallant dalu am dano. Son am dywysogion a'u cerbydau, pwy a all ymlfostio mewn mwy o gerbydau na mi'! Clyw swn carnau fy meirch, a thrwst olwynion fy ngherbydau. Daniel - A chyda hyn deffroais gan swn wagin bragwr yn pasio ar yr heol, ac wele, breuddwyd oedd." Ianto. - Dyna freuddwyd gwerth ei astudio am wythnos. Dros y Conffrens lANTU SCRAFELL.

 

 

None

B0892_17-12-1896_y-conffrens_ianto-scrafell_merthyr-times_171023

IANTO SCRAFELL A'l GON- FFRENS. SYR, - Y map, y bodau yehod pwy bynnag ydynt, wedi creu chwant arnaf finau i ysgrifenu gair neu ddau i'ch newyddiadur clodwiw, os y gwelwch hwy yn werth eich sylw. Nis ewri yn y byd pwy yw y scrafellwyr yma, end credwyf, er fod y testyn a gymerasant yn werth sylw, fod yma destynaii yu nes i dre yn llawer rheitiach iddynt i'w trafod a'u chwalu a'u ddangos yn eu lliw priodol i'r werin o weithwyr sydd yn Dowlais, a chredwyf mai nid anfuddiol fyddai enwi ychydig benau, gan obeithio, os na wel un o'r rhai ieungaf rai o honynt yn werth i'w trafod, y bydd yr hen Shencyn yn bresennol i godi y mater i'w sylw, os nad ydynt o aan aeriw gafferyddiaeth. Y cyntaf a'l mwyaf pwysig, gredaf fi, ydyw rhoddi ychydig gynnorthwy j'n brodyr a'n cydweithwyr yn Abercynon, fel na byddont h ,vy a'n teuluoedd yn gorfod goddef eisiau. Os goddefwch i mi ddweyd fy marn yn y fan yma, dylai ein harweinwyr yn Dow- lais wrido am en bod nior ddifater o'n cydweithwyr. Gwnant bob peth yn ei gallu er Irclpn y tlawd a'r anafus yn nhre ond beth am dy gymydog yn Aber- cynon? A raid i'r rhai yma roddi fewn i hen brisoedd bychain bychain Dowlais drwy gael eu starfo o eisiau ychydig help? Na, deffrown at ein gwaith a'n dyled- swydd, a hyny ar unwaith. Yr ydym yn myned inwaith eto drwi y ffurf offurfio undeb a gotteithio y daw rhywbeth ohono, ond rhag ofn iddo niweidio y meistr dechreia rhywrai godi rhwystrau yn barod felly nid ydyw y rhagolygon yn rhy ddisglair. Ond rhag i mi wneyd niwed i'r abwy- dyn gwan, tawaf ar hyn o bryd am yr undeb, ond gan nad pa un ai a ddaw undeb nen beidio, gallwn ar un- waith ddangos ein cydymdeimlad mewn gair a gweith- red at y bobl a nodais. Gwnaethom yn dda. iawn yn amser streio Plymouth, Pa faint mwy ein dyledswydd i wyr Abercynon? Nid ydyw yr hyn sydd wedi ei wneid yn werth sylw rhwng cynifer. Ond rhag i mi fyned a gwaith y Conffrens ar ol ei roddi iddynt, gadawaf Ahercynon yn awr, gan obeithio y gwnaiff y galluog Ifan dyni ei scrafell drosom am ein hoerfel- garwch. Y mai genyf amryw benan eraill garaswn weled rhichiai yr yscrafell arnint, ond yn gymant ag i fod yr uchod yn eang, a bod y Nadolig wrth y drws, ag efallai Ifan yn myned ar i holidays, fe all anghofio rhai ohonynt; felly terfynaf yn awr, gan ddymuno gwyliau llawen i bawb yn y swyddfa, ag hefid i wyr Y Connrens - Yr eiddoch hyd y tro nesaf, Dowlais. HEN GOLIER..

 

 

(delwedd B(delwedd B0882)

B0899_24-12-1896_y-conffrens_ianto-scrafell_merthyr-times_171023

Y CONFFRENS.

Dai – We, beth yw y rheswm na fysa hanes y cwrdd 'r wthnos ddywetha miwn yn y Times gyda ti Ianto?

Ianto. - Fe ddath amgylchiadau neullduol i gwrdd a fi, gorfod i ti fynd ar dypyn o fysnes, a fe ffaeles roi'r count yn barod miwn pryd; fe es ato fe mor gynted ag y gallwn, a fe hales e miwn mor gynted byth ag oedd bosib, ond rown i yn rhy ddiweddar, ag fel hyny nid arna i oedd y bai, na'r Golygwr chwaith.

Twm. - Wel, fe gei bardwn y tro hyn, ond cofia di nag yw e ddim i ddygwydd etto, onte fe gei di y sac ar unwaith, a fe fynwn ni Wil Sledgwr nol etto.

Ianto. - Wil Sledgwr, ie fe? Mofynwch chi e nol nawr os i chi'n dewis. Wdw i yn eitha bolon i chi, a chofiwch chi nad w i ddiin yn mynd i gymeryd fy hwmbwgan fel hyn. Dyma fi yn rhoi'r tools Ian i chi nawr, a mofynwch Wil nol pryd mynoch chi,

Twm. - O na na, cera di mlan, Ianto bach; down i ddim yn y feddwl e; jocan own i; cera di mlan a dy waith.

Dan. - Gad dy nonsense nawr, Twm, a dewch i ni gal gweld am y llythyr ddath mas yn y Times ‘r wythnos ddywetha o bothti'r Conffrens. Ddarllensoch chi e, boys?

Shoni. Wdw i wedi ddarllen e, a rhw lythyr od iawn w i yn y weld e. Mae e yn gweyd bod e yn mynd i roi penau i ni sy'n nes i dre na'r pethe i ni yn sharad arnyn nhw o hyd. Ond y lle y mae yn mynd i ddechreu yw lawr i Abercynon, a phwy nes i dre yw hwnw? Byse fe yn gweyd yn nes l Bontypridd, fe fyse yn nes i'w le getyn.

Ben. - Fe wyddoch nad os neb o honon ni yn perthyn i'r Comitee Gweithiol, ag os oes gydag e rhyw gyhuddiad yn erbyn y gweithwrs, trw bod e yn ‘Hen Golier,' ma shawns gydag e beth na sy gyda ni, a stim gyda ni i interfero a'i waith e o gwbl. Ond cered e ai fysnes i'r man reit, ag yn y ffordd reit, a gadawed rhynto'n ni a'n bysnes i'n hunan.

Harry. - Gadewch hwna yn llonydd, weda i, a dewech i ni gal sharad typyn am y Nadolig, waith ma hwnw wrth y drws, ag fe fydd wedi myned heibio cyn cawn ni gwrdd etto.

Phil. Wdw i yn dyshcwl y Nadolig i baso hefyd, ta dim ond ar cownt cal Ilonydd gyda'r hen ddisturbers na sy ar hyd yr hewl bob nos. Son am common disturbers; ond ma rhai'n yn public disturbers.

Sam. - Wedd y bachgen sy'n cydgysgu a ti yn gyndeirog pwy nosweth ishe cal codi y ffenest a towli'r cynwys llester neillduol miwn i drwmpet un o henyn nhw i gal gweld os byse nhw yn ddistaw wedyn.

Ianto. - Esguswch fi heno; ma rhaid i fi 'ch gadel chi nawr; ma gyda fi fusnes pytycilar ishe i neyd heno.

Shoni. - All reit ynte; ond cofia di fod y Conffrens yn cal mynd miwn mewn pryd yr wthnos hon.

Dros y Conffrens,

IANTO SCRAFELL.

 

 

 

 

 

 

(delwedd B(delwedd B0890)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

None

 

(delwedd B(delwedd B0877)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

None

 

(delwedd B(delwedd B0884)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

None

 

(delwedd B(delwedd B0893)

 

 

 

 

 

None

 

(delwedd B(delwedd B0892)

 

 

 

 

 

None

 

(delwedd B(delwedd B0899)

 

 

 

 

 

 

CYNNWYS:

 

B0806_11-06-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

B0805_18-06-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

B0804_25-06-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

 

B0807_02-07-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

B0808_09-07-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

B0809_16-07-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

B0810_30-07-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

 

B0811_06-08-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

B0876_13-08-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

B0874_27-08-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

 

B0883_10-09-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

B0882_17-09-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

B0890_24-09-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

 

B0879_01-10-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

B0878_22-10-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

B0877_29-10-1896_y-conffrens_wil-slejwr_merthyr-times_171023

 

Sumbolau:

a A / æ Æ / e E / ɛ Ɛ / i I / o O / u U / w W / y Y /
ā
Ā / ǣ Ǣ / ē Ē / ɛ̄ Ɛ̄ / ī Ī / ō Ō / ū Ū / w̄ W̄ / ȳ Ȳ /
ă Ă / ĕ Ĕ / ĭ Ĭ / ŏ Ŏ / ŭ Ŭ /
ˡ ɑ ɑˑ aˑ a: / æ æ: / e eˑe: / ɛ ɛ: / ɪ iˑ i: / ɔ oˑ o: / ʊ uˑ u: / ə /
ʌ /

ẅ Ẅ / ẃ Ẃ / ẁ Ẁ / ŵ Ŵ /
ŷ Ŷ / ỳ Ỳ / ý Ý /
ɥ
ˡ ð ɬ ŋ ʃ ʧ θ ʒ ʤ / aɪ ɔɪ əɪ uɪ ɪʊ aʊ ɛʊ əʊ /

ә ʌ ẃ ă ĕ ĭ ŏ ŭ ẅ ẁ Ẁ ŵ ŷ ỳ Ỳ
wikipedia, scriptsource. org

Y TUDALEN HWN /THIS PAGE / AQUESTA PÀGINA:

www.kimkat.org/amryw/1_testunau/sion-prys_159_y-conffrens_1896_0341k.htm

Ffynhonnell / Font / Source:   Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Creuwyd / Creada/ Created: 04-11-2017

Adolygiadau diweddaraf / Darreres actualitzacions / Latest updates: 04-11-2017

Delweddau / Imatges / Images:

 

Freefind:

Archwiliwch y wefan hon
SEARCH THIS WEBSITE
...
Adeiladwaith y wefan
SITE STRUCTURE
...
Beth sydd yn newydd?
WHAT’S NEW?


Ble'r wyf i? Yr ych chi'n ymwéld ag un o dudalennau'r Wefan CYMRU-CATALONIA
On sóc? Esteu visitant una pàgina de la Web CYMRU-CATALONIA (= Gal·les-Catalunya)
Where am I? You are visiting a page from the CYMRU-CATALONIA (= Wales-Catalonia) Website
Weə-r äm ai? Yüu äa-r víziting ə peij fröm dhə CYMRU-CATALONIA (= Weilz-Katəlóuniə) Wébsait



 Free counter and web stats Statistics for Welsh Texts Section / Ystadegau’r Adran Destunau Cymraeg